Πολλά σχόλια από πολιτικούς και βιομηχανικούς ηγέτες στην Ευρώπη που ζητούν την αποδυνάμωση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) της ΕΕ συνέβαλαν σε πτώση 8% των τιμών άνθρακα στην ΕΕ την περασμένη εβδομάδα. Συγκεκριμένα, οι τιμές κατέγραψαν τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση τους από τον Μάιο του 2022, αφού ο Γερμανός Καγκελάριος Μερτς δήλωσε ότι το ETS θα πρέπει να αναθεωρηθεί.
Ειδικότερα, ο Μερτς δήλωσε ότι η αγορά άνθρακα της ΕΕ σχεδιάστηκε για να μειώσει τις εκπομπές, βοηθώντας παράλληλα τις εταιρείες να μεταβούν σε καθαρή παραγωγή, και ότι εάν δεν επιτυγχάνει αυτόν τον στόχο, θα πρέπει να αναθεωρηθεί ή να αναβληθεί. Οι δηλώσεις του ήλθαν μετά την αυξανόμενη πίεση από τη Γερμανία για χαλάρωση ή αναθεώρηση του συστήματος, αναδεικνύοντας τη συζήτηση για το πώς μπορεί να συνδυαστεί η κλιματική πολιτική με τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα. Η ΕΕ είχε ήδη συμφωνήσει πέρυσι να καθυστερήσει μια νέα αγορά άνθρακα για τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές, εν μέσω ανησυχιών για την άνοδο του ενεργειακού κόστους και την αντίδραση των ψηφοφόρων. Οποιαδήποτε αναμόρφωση του συστήματος θα μπορούσε να περιλαμβάνει επιβράδυνση της σταδιακής κατάργησης των δωρεάν δικαιωμάτων, προσαρμογή των μηχανισμών ελέγχου της προσφοράς ή μεγαλύτερη ευελιξία για τη μείωση του κόστους για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.
Μία μέρα αργότερα, ο Μερτς επανήλθε υπερασπίζοντας το ETS. «Το σύστημα ETS, το οποίο υπάρχει εδώ και 20 χρόνια έχει διασφαλίσει ότι εμείς στην Ευρώπη έχουμε εφαρμόσει ένα αποτελεσματικό μέσο που καθιστά δυνατή την ανάπτυξη χωρίς ταυτόχρονα να παράγονται πρόσθετες εκπομπές CO2», δήλωσε ο Μετς σε δημοσιογράφους μετά τη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης. Ερωτηθείς για τα προηγούμενα σχόλιά του είπε ότι ο σκοπός του ETS ήταν να προωθήσει την καινοτομία μέσω της τιμολόγησης των εκπομπών CO2. «Αυτός ο σκοπός πρέπει, φυσικά, να επανεξετάζεται τακτικά. Αν έχουμε επιτύχει αυτόν τον σκοπό, μπορούμε να τον βελτιώσουμε, και αυτό ακριβώς είπα», πρόσθεσε.
Δεδομένων των οικονομικών πιέσεων που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή βιομηχανία και στο πλαίσιο της οπισθοδρόμησης της ΕΕ σε άλλα μέτρα για το κλίμα, όπως το ETS2 και η απαγόρευση των οχημάτων με κινητήρα εσωτερικής καύσης, η Capital Economics είχε επισημάνει τον κίνδυνο οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΕ να αρχίσουν να αποδυναμώνουν το υπάρχον ETS.
Πάντως, όπως σημειώνει ο οίκος, τα θεμελιώδη μεγέθη της αγοράς δεν έχουν αλλάξει μέχρι στιγμής. Πράγματι, ο τρέχων σχεδιασμός του ETS εξακολουθεί να συνεπάγεται σημαντική μείωση της προσφοράς έως το 2030. Και στο πλαίσιο του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) της ΕΕ, η δωρεάν κατανομή αδειών πρόκειται να καταργηθεί σταδιακά από φέτος, γεγονός που θα εκθέσει πολλές βιομηχανικές επιχειρήσεις στο κόστος του ETS για πρώτη φορά.
Ωστόσο, τα θεμελιώδη μεγέθη της αγοράς καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από την πολιτική της ΕΕ και επομένως τα ερωτηματικά σχετικά με την όρεξη για πράσινες πολιτικές στην Ευρώπη είναι αρκετά για να επηρεάσουν τις τιμές. Ένα βασικό σημείο ανάφλεξης θα είναι η αναθεώρηση του ETS που έχει προγραμματιστεί για το δεύτερο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, τονίζει η Capital Economics.
Στην πράξη, υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους η ΕΕ θα μπορούσε να αποδυναμώσει το ΕΤS. Για παράδειγμα, η ΕΕ θα μπορούσε να επιβραδύνει τον ρυθμό με τον οποίο αναμένεται να μειωθεί η προσφορά αδειών άνθρακα της ΕΕ τα επόμενα χρόνια ή να επιτρέψει τη χρήση διεθνών credits για πρώτη φορά από το 2020, τα οποία τείνουν να είναι φθηνότερα από τις άδειες της ΕΕ. Και οι δύο αυτές ενέργειες θα μπορούσαν να μειώσουν τις τιμές.
Εντωμεταξύ, η καθυστέρηση στην απόσυρση των δωρεάν δικαιωμάτων θα μπορούσε να μετριάσει το αναμενόμενο οικονομικό πλήγμα για τις βιομηχανικές επιχειρήσεις, αλλά αυτό πιθανότατα θα οδηγούσε σε μια πιο αργή σταδιακή εφαρμογή του CBAM.
Κάνοντας ένα βήμα πίσω, η ασθενέστερη επιρροή της πολιτικής στις τιμές του ΕΤS θα μπορούσε να ενισχύσει εκ νέου τη συσχέτισή τους με τις τιμές του φυσικού αερίου, τονίζει η Capital Economics. Σημειώνεται πως τιμές άνθρακα στην ΕΕ και οι τιμές του φυσικού αερίου συνήθως κινούνται παράλληλα. Ωστόσο, οι τιμές άρχισαν να αποκλίνουν από τον Ιούλιο του περασμένου έτους περίπου.
Αυτή η απόκλιση οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις αντιφατικές προοπτικές και για τα δύο περιουσιακά στοιχεία, τονίζει ο οίκος. Σε αντίθεση με το περιορισμένο πλαίσιο προσφοράς στην αγορά άνθρακα της ΕΕ, η αύξηση της προσφοράς LNG αναμένεται να οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές φυσικού αερίου στην ΕΕ τα επόμενα δύο χρόνια. Οι αναλυτές του οίκου σημειώνουν ότι αυτό φάνηκε να αναγνωρίζεται από τους επενδυτές, με τις καθαρές long θέσεις στην αγορά άνθρακα να αυξάνονται απότομα, ενώ οι τοποθετήσεις στην αγορά TTF έγιναν bearish τους τελευταίους μήνες. Ωστόσο, η μειωμένη υποστήριξη από τους παράγοντες πολιτικής θα μπορούσε να φέρει τις τιμές του άνθρακα πιο κοντά στην πτωτική πορεία των τιμών του φυσικού αερίου στην ΕΕ, επισημαίνει η Capital Economics.
Συνολικά, όπως καταλήγει ο οίκος, η αύξηση της πολιτικής αντίδρασης υποστηρίζει την άποψή του ότι θα είναι πολιτικά δύσκολο να αφεθεί η αγορά άνθρακα να γίνει πιο σφιχτή σύμφωνα με τα τρέχοντα σχέδια. Ακόμα κι αν η ΕΕ αφήσει το ETS σε γενικές γραμμές αμετάβλητο βραχυπρόθεσμα, η απειλή πολιτικής παρέμβασης είναι πλέον πιθανό να αιωρείται στην αγορά και να επηρεάσει το επενδυτικό κλίμα για κάποιο χρονικό διάστημα.
