Τρεις ελληνικοί κατασκευαστικοί όμιλοι μπαίνουν στη διαδικασία για την ολοκλήρωση του τερματικού υγροποιημένου φυσικού αερίου στο Βασιλικό της Κύπρου. Τέρνα, AVAX και Archirodon συγκαταλέγονται στους ενδιαφερόμενους για ένα έργο με προϋπολογισμό €180 εκατ., το οποίο έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο δύσκολα και δαπανηρά ενεργειακά εγχειρήματα της Μεγαλονήσου.
Η παρουσία των ελληνικών εταιρειών έχει ιδιαίτερη σημασία για τη συνέχεια του έργου. Δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη διεκδίκηση κατασκευαστικού συμβολαίου, αλλά για την προσπάθεια να αναλάβει νέος ανάδοχος ένα ημιτελές έργο, με τεχνικές εκκρεμότητες, καθυστερήσεις και ανοιχτή διαμάχη με την προηγούμενη κοινοπραξία. Το ζητούμενο για την ΕΤΥΦΑ, την κρατική εταιρεία που έχει την ευθύνη του τερματικού, είναι να βρει έναν ανάδοχο με επάρκεια και εμπειρία ώστε να ολοκληρώσει τις εγκαταστάσεις χωρίς να ανοίξει νέος κύκλος αναβολών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της κυπριακής πλατφόρμας δημοσίων συμβάσεων, ενδιαφέρον κατέθεσαν οκτώ εταιρείες: η Τέρνα, η AVAX και η Archirodon από την Ελλάδα, η ιταλική Saipem, η νορβηγική ECOnnect Energy, η China Harbour Engineering, η αιγυπτιακή Petrojet και η Baran International. Η λίστα καταγράφει εκδήλωση ενδιαφέροντος ή αίτηση συμμετοχής στη διαδικασία προεπιλογής· δεν αποτελεί ακόμη κατάλογο οικονομικών προσφορών. Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί τιμές, ούτε έχει επιλεγεί ανάδοχος.
Η διάκριση έχει πρακτική σημασία. Η ΕΤΥΦΑ θα αξιολογήσει αρχικά τις υποψηφιότητες και στη συνέχεια θα καλέσει όσες εταιρείες πληρούν τα κριτήρια να καταθέσουν ολοκληρωμένες προσφορές. Η αξιολόγηση προβλέπεται να γίνει με βάση τη βέλτιστη σχέση τιμής και ποιότητας, ενώ η σύμβαση αφορά ενιαίο πακέτο εργασιών διάρκειας δύο ετών. Η προθεσμία για την υποβολή των αρχικών αιτήσεων έληξε στις 9 Οκτωβρίου και η πλατφόρμα καταγράφει οκτώ συμμετέχοντες.
Για τους ελληνικούς ομίλους, η κυπριακή αγορά δεν είναι άγνωστο πεδίο. Η συμμετοχή τους, ωστόσο, δεν τους εξασφαλίζει προβάδισμα: ο διαγωνισμός θα κριθεί από την τεχνική πρόταση, την ικανότητα διαχείρισης ενός σύνθετου έργου και το κόστος ολοκλήρωσης. Η παρουσία τους δίπλα σε διεθνείς ομίλους όπως η Saipem και η China Harbour δείχνει, πάντως, ότι το έργο προσελκύει εταιρείες με εμπειρία σε ενεργειακές και βιομηχανικές υποδομές.
Στο ίδιο πεδίο ενδιαφέροντος βρίσκεται και η China Harbour. δημοσίευμα του «Φιλελευθέρου» αναφέρει ότι η εταιρεία κινείται σε συνεργασία με την κυπριακή Cyfield. Η China Harbour δεν ταυτίζεται με την CPP, την κινεζική εταιρεία που συμμετείχε στην προηγούμενη κοινοπραξία και αποχώρησε από το έργο. Στην πλατφόρμα, πάντως, η China Harbour εμφανίζεται ως ξεχωριστός συμμετέχων.
Η νέα σύμβαση αφορά τις εργασίες που απομένουν στο χερσαίο τμήμα και στην προβλήτα, μαζί με τις σχετικές εγκαταστάσεις και συνδέσεις. Το έργο ξεκίνησε με αρχικό κόστος περίπου €315 εκατ. και διακόπηκε όταν η κινεζοκυπριακή κοινοπραξία CPP-Metron τερμάτισε τη σύμβασή της, τον Ιούλιο του 2024. Έκτοτε, οι εγκαταστάσεις παραμένουν ημιτελείς, ενώ η ΕΤΥΦΑ προετοιμάζει νέα διαδικασία ανάθεσης για την ολοκλήρωσή τους.
Η σημασία του Βασιλικού ξεπερνά το κατασκευαστικό αντικείμενο. Το τερματικό σχεδιάστηκε ώστε να επιτρέψει στην Κύπρο να εισάγει και να επαναεριοποιεί LNG, τροφοδοτώντας αρχικά μονάδες ηλεκτροπαραγωγής. Η καθυστέρηση στερεί από τη χώρα μια κρίσιμη υποδομή και παρατείνει την αβεβαιότητα για το πότε θα μπορεί να αξιοποιηθεί το φυσικό αέριο στην ηλεκτροπαραγωγή της. Το πλωτό σκάφος «Προμηθέας», που προοριζόταν να ενταχθεί στο σύστημα, παραμένει αγκυροβολημένο στη Μαλαισία.
Το κρίσιμο ερώτημα για τις εταιρείες που εκδήλωσαν ενδιαφέρον δεν είναι, επομένως, μόνο ποια θα δώσει την καλύτερη προσφορά. Είναι ποια μπορεί να αναλάβει ένα έργο με ανοιχτές τεχνικές και συμβατικές εκκρεμότητες, να αποτιμήσει σωστά τις εργασίες που απομένουν και να δεσμευθεί σε εφαρμόσιμο χρονοδιάγραμμα. Για την Τέρνα, την AVAX και την Archirodon, η διεκδίκηση στο Βασιλικό αποτελεί ταυτόχρονα ευκαιρία για ένα σημαντικό έργο υποδομής και δοκιμασία σε ένα περιβάλλον όπου η αξιοπιστία του χρονοδιαγράμματος έχει γίνει σχεδόν εξίσου σημαντική με το κόστος.
Η διαδικασία βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της προεπιλογής. Η ΕΤΥΦΑ πρέπει να ξεκαθαρίσει ποιους θα καλέσει να καταθέσουν πλήρεις προσφορές και, στη συνέχεια, να επιλέξει ανάδοχο με κριτήριο την τιμή και την ποιότητα. Η ανάθεση, όμως, θα είναι μόνο το πρώτο βήμα: η πραγματική δοκιμασία θα είναι να μετατραπεί η νέα σύμβαση σε ολοκληρωμένο τερματικό, μετά από χρόνια καθυστερήσεων.
