Το ενεργειακό της αποτύπωμα ισχυροποιεί περαιτέρω η χώρα μας μέσω της αύξησης της δυναμικότητας του αγωγού Trans-Adriatic Pipeline (TAP).
Πρόκειται για ένα κομβικό βήμα που ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας ως στρατηγικού ενεργειακού διαδρόμου και ταυτόχρονα αναβαθμίζει τη θέση της χώρας στον ευρωπαϊκό χάρτη ασφάλειας εφοδιασμού.
Ο TAP, που μεταφέρει φυσικό αέριο από το κοίτασμα Shah Deniz του Αζερμπαϊτζάν προς την Ευρώπη, μέσω Ελλάδας, Αλβανίας και Ιταλίας, αποτελεί βασικό πυλώνα διαφοροποίησης πηγών και διαδρομών ενέργειας. Η νέα διαδικασία στοχεύει στο διπλασιασμό της μεταφορικής ικανότητας του αγωγού – από τα 10 στα 20 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως – με δυνατότητα περαιτέρω αύξησης εφόσον υπάρξει ζήτηση και τεχνικοοικονομική βιωσιμότητα. Αξίζει να σημειωθεί πως ο TAP έχει παραδώσει περισσότερα από 50 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου στην Ευρώπη.
Στο πλαίσιο αυτό, οι εργασίες για την πρώτη φάση της επέκτασης του TAP, που προβλέπει αύξηση της δυναμικότητας κατά 1,2 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως από το 2026, πλησιάζουν στην ολοκλήρωσή τους.
Από τις αρχές του τρέχοντος έτους έχει τεθεί σε λειτουργία και η πρώτη φάση επέκτασης του TAP, αυξάνοντας τη μεταφορική του δυνατότητα κατά περίπου 1,2 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως ενώ σύντομα θα μπορεί να εισέλθει φυσικό αέριο από το ελληνικό σύστημα εντός του ΤΑΡ, μέσω του σημείου σύνδεσης στη Νέα Μεσημβρία. Με τον τρόπο αυτό, ο Κάθετος Διάδρομος αποκτά μια πρόσθετη ευελιξία που δεν είχε προηγουμένως.
Από τις αρχές του τρέχοντος μήνα ενεργοποιήθηκε η αντίστροφη ροή στη Νέα Μεσημβρία. Το ελληνικό σύστημα μπορεί πλέον να στέλνει φυσικό αέριο στον TAP, με προορισμό την Αλβανία και δυνητικά την Ιταλία.
Ο ΔΕΣΦΑ κατασκεύασε νέο σταθμό συμπίεσης, αναβάθμισε τον μετρητικό σταθμό και εγκατέστησε συστήματα επανασυμπίεσης. Από την 1η Οκτωβρίου διατέθηκε δυναμικότητα 0,16 δισ. κ.μ. ετησίως για ροές προς Αλβανία.
Πρόκειται για έργο που αφορά στην εγκατάσταση ενός νέου σταθμού συμπίεσης για την τροφοδοσία του αγωγού TAP (Trans Adriatic Pipeline) με πίεση μεταφοράς σημαντικά μεγαλύτερη από την πίεση λειτουργίας του ΕΣΦΑ.
Σύμφωνα με το ρυθμιστικό πλαίσιο, το σημείο διασύνδεσης πρέπει να είναι αμφίδρομης ροής. Η ροή από το ΕΣΜΦΑ στον ΤΑΡ λόγω της διαφοράς πίεσης λειτουργίας των δύο συστημάτων (66,4 barg vs 93 barg) απαιτεί την εγκατάσταση σταθμού συμπίεσης. Με την επένδυση αυτή, διασφαλίζεται η αμφίδρομη (bi-directional) ροή στη διασύνδεση (2η φάση του έργου).
Τα χαρακτηριστικά του σταθμού συμπίεσης αφορούν στην εγκατάσταση δύο μονάδων δυναμικότητας 1,1 MW και μιας μονάδας δυναμικότητας 3,3 MW, χωρίς εφεδρική μονάδα. Όπως επισημαίνει ο ΔΕΣΦΑ στο υπό διαβούλευση Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026 – 2035, η διαμόρφωση αυτή μπορεί να καλύψει ένα ευρύ φάσμα ροών, από πολύ χαμηλή ροή έως τα 10 εκατ. Νm3 την ημέρα. Οι συμπιεστές θα είναι ηλεκτροκίνητοι με μεταβλητή ταχύτητα, ενώ θα δέχεται μίγμα υδρογόνου/φυσικού αερίου έως 20%.
Το κόστος των επενδύσεων θα καλυφθεί από τον ΔΕΣΦΑ και θα ανακτηθεί μέσω των τιμολογίων χρήσης του ΕΣΦΑ (Εθνικό Σύστημα Φυσικού Αερίου).
Τα market tests
Μετά το market test του 2021, ελήφθησαν δεσμεύσεις για την αύξηση της δυναμικότητας του αγωγού κατά 1,2 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως έως την 1η Ιανουαρίου 2026, από 10 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως. Από αυτούς τους όγκους, το 1 δισ. κυβικά μέτρα θα κατευθυνθεί στην Ιταλία από το 2026 και επιπλέον 200 εκατ. κυβικά μέτρα στην Αλβανία.
Αυτή αποτελεί την πρώτη φάση του έργου επέκτασης, η οποία χρηματοδοτείται από ίδια κεφάλαια της TAP. Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται περίπου σε 132 εκατ. ευρώ. Στο πλαίσιο αυτής της φάσης, θα εγκατασταθεί μια πρόσθετη μονάδα συμπιεστή στον υφιστάμενο σταθμό συμπίεσης στο Kipoi, ενώ θα εκσυγχρονιστεί και ο υπάρχων εξοπλισμός.
Εφόσον τα market tests «πιστοποιήσουν» πως υπάρχει ζήτηση, δεν αποκλείεται σε δεύτερο χρόνο και νέα αύξηση της χωρητικότητας του αγωγού.
Ο κομβικός ρόλος των Αζέρων
Ο Διαδριατικός Αγωγός, το τελικό τμήμα του Νοτίου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, σχεδιάστηκε για να μεταφέρει φυσικό αέριο από το Αζερμπαϊτζάν και την Κασπία Θάλασσα προς την Ευρώπη και τέθηκε σε εμπορική λειτουργία στις 15 Νοεμβρίου 2020. Ο αγωγός, μήκους 878 χιλιομέτρων, διέρχεται από την Ελλάδα, την Αλβανία, τη θάλασσα του Αδριατικού και την Ιταλία.
Το Αζερμπαϊτζάν ξεκίνησε τις εξαγωγές φυσικού αερίου προς την Ευρώπη στις 31 Δεκεμβρίου 2020. Σύμφωνα με τη συμφωνία Αζερμπαϊτζάν–ΕΕ, οι προμήθειες φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν αναμένεται να φθάσουν τουλάχιστον τα 16 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως έως το 2027. Στο πλαίσιο της πρώτης φάσης της επέκτασης του αγωγού, η Ιταλία θα λάβει 1 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου και η Αλβανία 200 εκατ. κυβικά μέτρα.
Και η σφήνα της Βόρειας Μακεδονίας
Την ίδια στιγμή, η Βόρεια Μακεδονία, συμμετέχοντας στο ενεργειακό πόκερ, εργάζεται ενεργά για τη δημιουργία νέων συνθηκών για την προμήθεια φυσικού αερίου σε ανταγωνιστικές τιμές και είναι έτοιμη να διερευνήσει ευκαιρίες για εμβάθυνση της ενεργειακής συνεργασίας με το Αζερμπαϊτζάν, που θεωρείται σημαντικός εταίρος στην περιοχή.
Υπό αυτό το πρίσμα, η κρατική εταιρεία φυσικού αερίου του Αζερμπαϊτζάν, SOCAR, σχεδιάζει να εφοδιάσει με αέριο την αγορά της Βόρειας Μακεδονίας μέσω μεταφοράς ποσοτήτων CNG με φορτηγά από τη Βουλγαρία.
