Τέσσερις προτεραιότητες για ένα ανταγωνιστικό ΣΕΔΕ (ETS) της ΕΕ θέτει η Eurelectric, η ένωση που εκπροσωπεί τον Ευρωπαϊκό κλάδο ηλεκτρικής ενέργειας στις Βρυξέλλες, ζητώντας ένα προβλέψιμο ανώτατο όριο εκπομπών και ένα Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς βάσει κανόνων. Οι ad hoc παρεμβάσεις ενέχουν τον κίνδυνο αποδυνάμωσης του σήματος της τιμής του άνθρακα, αύξησης της αβεβαιότητας και τελικά καθιστώντας τις καθαρές επενδύσεις πιο ακριβές.
Συγκεκριμένα, σε κοινή επιστολή προς τον António Costa, Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, 25 οργανώσεις –με επικεφαλής την Eurelectric– προτρέπουν τους ευρωπαίους ηγέτες να διαφυλάξουν το σήμα μακροπρόθεσμων επενδύσεων που παρέχει το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ). Ζητούν, παράλληλα, τα έσοδα από το ΣΕΔΕ να κατευθυνθούν προς την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας, την ηλεκτροκίνηση και τις επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια.
Κι αυτό την ώρα που η Ελλάδα, η Ιταλία, η Τσεχία, η Πολωνία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία, ζήτησαν, λόγω της ενεργειακής κρίσης, την αναβολή εφαρμογής του νέου συστήματος ETS2 για τα κτίρια και τις μεταφορές τουλάχιστον έως το 2030.
Να σημειωθεί, μάλιστα, ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε το αρχικό προσχέδιο συμπερασμάτων ανεπαρκές, τονίζοντας ότι τα μέτρα δεν ανταποκρίνονται στο επείγον της κατάστασης.
Όπως αναφέρεται και στην επιστολή της Eurelectric της ένωσης που εκπροσωπεί τον Ευρωπαϊκό κλάδο ηλεκτρικής ενέργειας στις Βρυξέλλες, όπου αντιπρόεδρος είναι ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ Γιώργος Στάσης, έρχεται τη στιγμή που οι ηγέτες της ΕΕ βρέθηκαν στις Βρυξέλλες για μια διήμερη σύνοδο κορυφής, με επίκεντρο την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και τις υψηλές τιμές της ενέργειας.
Μάλιστα, η επιστολή κάνει λόγο για το ότι επί τάπητος της Συνόδου βρίσκονται βραχυπρόθεσμα μέτρα για την προστασία των καταναλωτών και των επιχειρήσεων, παράλληλα με τη μακροπρόθεσμη στρατηγική της Ευρώπης για τη μείωση της εξάρτησής της από τα ορυκτά καύσιμα. Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Η Eurelectric παράλληλα αναφέρει ότι “οι πρόσφατες διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ ανέδειξαν για άλλη μια φορά το κόστος της εξάρτησης της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα. Ωστόσο, το αυξανόμενο μερίδιο της καθαρής και ανανεώσιμης ενέργειας στην Ευρώπη έχει συμβάλει στον περιορισμό των περιπτώσεων όπου η παραγωγή ενέργειας από ορυκτά καύσιμα καθορίζει τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος. Μεταξύ Φεβρουαρίου και Αυγούστου 2026, οι τιμές του φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά 88,4%, σε σύγκριση με αύξηση 22,8% στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος στην ΕΕ.
Η επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού μπορεί να θωρακίσει περαιτέρω τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις από την αστάθεια των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων. Ωστόσο, για να αξιοποιηθούν αυτά τα οφέλη, απαιτείται ένα σταθερό πλαίσιο πολιτικής, το οποίο θα παρέχει στους επενδυτές την εμπιστοσύνη να διαθέσουν κεφάλαια σε καθαρές τεχνολογίες.
Το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ) της ΕΕ αποτελεί βασικό πυλώνα αυτού του πλαισίου. Εν μέσω αυξανόμενων πολιτικών πιέσεων για παρέμβαση στην ευρωπαϊκή αγορά άνθρακα, η Eurelectric και φορείς που εκπροσωπούν τη βιομηχανία και τους επενδυτές υπογραμμίζουν εκ νέου τη σημασία του για την ανταγωνιστικότητα, την ενεργειακή ασφάλεια και τον βιομηχανικό μετασχηματισμό της Ευρώπης.”
Όπως τονίζει η Eurelectric:
Διασφάλιση του επενδυτικού σήματος για την Ευρώπη
Η Ευρώπη εισέρχεται σε έναν πρωτοφανή επενδυτικό κύκλο. Οι τομείς που εκπροσωπούνται από τους υπογράφοντες συνεισφέρουν ετησίως εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ στο ΑΕΠ της ΕΕ και αναμένεται να επενδύσουν τρισεκατομμύρια έως το 2050 στην καθαρή ενέργεια, την ενεργειακή απόδοση, τις υποδομές και τις τεχνολογίες απανθρακοποίησης.
Ένα προβλέψιμο ΣΕΔΕ είναι κεντρικό στοιχείο για την απελευθέρωση αυτών των επενδύσεων. Από το 2005, οι εκπομπές από τους τομείς που καλύπτονται από το ΣΕΔΕ έχουν μειωθεί κατά περίπου 50%, ενώ η οικονομία της ΕΕ έχει αναπτυχθεί κατά περίπου 30%. Η τελευταία θέση της Eurelectric σχετικά με την αναθεώρηση του ΣΕΔΕ προσδιορίζει ομοίως μια προβλέψιμη και ουσιαστική τιμή άνθρακα ως απαραίτητη για τη διατήρηση ενός ισχυρού επενδυτικού σήματος.
Ως εκ τούτου, οι υπογράφοντες ζητούν ένα προβλέψιμο ανώτατο όριο εκπομπών και ένα Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς βάσει κανόνων. Οι ad hoc παρεμβάσεις ενέχουν τον κίνδυνο αποδυνάμωσης του σήματος της τιμής του άνθρακα, αύξησης της αβεβαιότητας και τελικά καθιστώντας τις καθαρές επενδύσεις πιο ακριβές.
Τέσσερις προτεραιότητες για ένα ανταγωνιστικό ΣΕΔΕ της ΕΕ
Διατήρηση μιας προβλέψιμης και ουσιαστικής τιμής άνθρακα: Το ΣΕΔΕ θα πρέπει να παρέχει ένα σταθερό μακροπρόθεσμο σήμα για επενδύσεις στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και την ηλεκτροκίνηση. Ένα προβλέψιμο ανώτατο όριο εκπομπών και ένα Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς βάσει κανόνων είναι απαραίτητα για την αποφυγή υπερβολικής αστάθειας και τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των επενδυτών.
Επανεπένδυση εσόδων από το ΣΕΔΕ στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές στην Ευρώπη: Τουλάχιστον το 50% των εσόδων από το ΣΕΔΕ1 θα πρέπει να επανεπενδύεται σε τομείς απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές που καλύπτονται από το ΣΕΔΕ1. Η χρηματοδότηση θα πρέπει να δίνει προτεραιότητα σε ώριμες και κλιμακώσιμες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης της άμεσης ηλεκτροκίνησης. Το Investment Booster, η Βιομηχανική Τράπεζα Απεξάρτησης από τις Ανθρακούχες Εκπομπές και το Ταμείο Καινοτομίας μπορούν να βοηθήσουν στη μετατροπή των εσόδων από άνθρακα σε βιομηχανικά έργα στην Ευρώπη. Η Eurelectric έχει υποστηρίξει την ανακύκλωση του 50% των εσόδων από το ΣΕΔΕ1 ως κεντρικό στοιχείο της τρέχουσας αναθεώρησης του ΣΕΔΕ.
Διατήρηση της απαλλαγής από τον άνθρακα στη βιομηχανία και των επενδύσεων στην Ευρώπη: Η δωρεάν κατανομή θα πρέπει να παραμείνει στοχευμένη και υπό όρους, προστατεύοντας παράλληλα τις βιομηχανίες που είναι εκτεθειμένες σε διαρροή άνθρακα. Θα πρέπει να λειτουργεί παράλληλα με τον Μηχανισμό Προσαρμογής Συνόρων Άνθρακα για την υποστήριξη αξιόπιστων επενδύσεων στην Ευρώπη, χωρίς να τιμωρούνται οι πρώτοι που κάνουν την κίνηση ή να δημιουργείται περιττή διοικητική πολυπλοκότητα.
Διατήρηση της συμπληρωματικότητας των διεθνών πιστωτικών μονάδων προς την ευρωπαϊκή δράση: Οι διεθνείς πιστωτικές μονάδες άνθρακα δεν θα πρέπει να αντικαθιστούν τις μειώσεις εκπομπών εντός του ΣΕΔΕ ή να εκτρέπουν τις επενδύσεις από τον βιομηχανικό μετασχηματισμό της Ευρώπης. Οποιεσδήποτε πιστωτικές μονάδες θα πρέπει να πληρούν υψηλά πρότυπα περιβαλλοντικής ακεραιότητας και να εισάγονται με περιορισμένο, έμμεσο και προβλέψιμο τρόπο.
Τι ακολουθεί
Το μήνυμα έρχεται σε μια στιγμή που οι ηγέτες της ΕΕ εξετάζουν τον τρόπο αντίδρασης σε μια ακόμη περίοδο υψηλών τιμών ενέργειας. Στο σημερινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, οι ηγέτες αναμένεται να δώσουν κατευθύνσεις σχετικά με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα για την ελάφρυνση του ενεργειακού κόστους, ενώ παράλληλα θα συζητήσουν τη μακροπρόθεσμη στρατηγική της Ευρώπης για τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
Η συζήτηση θα συνεχιστεί στη συνέχεια μέσω των διαπραγματεύσεων για την αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ (EU ETS). Για την Eurelectric και τους υπόλοιπους υπογράφοντες, προτεραιότητα αποτελεί η διασφάλιση ότι οι βραχυπρόθεσμες αντιδράσεις δεν θα λειτουργήσουν εις βάρος της επενδυτικής βεβαιότητας μακροπρόθεσμα”.
