Την ανάγκη άμεσης αναθεώρησης του ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), με φόντο την άνοδο των τιμών ενέργειας και τις πιέσεις που δέχεται η ευρωπαϊκή βιομηχανία, έθεσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες. Παράλληλα, ζήτησε μεγαλύτερη ευελιξία στο υφιστάμενο δημοσιονομικό πλαίσιο, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να εφαρμόζουν στοχευμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης για τα ευάλωτα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Politico από υψηλόβαθμoυς αξιωματούχους, ο πρωθυπουργός εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για το περιεχόμενο του σχεδίου συμπερασμάτων της Συνόδου, υποστηρίζοντας ότι δεν αποτυπώνει τον επείγοντα χαρακτήρα της ενεργειακής κρίσης.
«Τα συμπεράσματα, στην παρούσα μορφή τους, δεν αντανακλούν τον επείγοντα χαρακτήρα της ενεργειακής κρίσης», ανέφερε, ζητώντας να γεφυρωθεί το χάσμα ανάμεσα στην ανάγκη άμεσης παρέμβασης και στα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια.
Όπως τόνισε, απαιτείται μεγαλύτερη ευελιξία εντός των υφιστάμενων δημοσιονομικών κανόνων, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν μέτρα στήριξης προσαρμοσμένα στις ανάγκες των ευάλωτων νοικοκυριών και των επιχειρήσεων. Η χρηματοδότησή τους, σύμφωνα με τον ίδιο, θα μπορούσε να προέλθει από το μέρος της αύξησης των δημόσιων εσόδων που συνδέεται με τον υψηλότερο πληθωρισμό, με παράλληλη διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας.
Το ETS στο επίκεντρο – Προειδοποίηση για αποβιομηχάνιση
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην ανάγκη επανεξέτασης βασικών χαρακτηριστικών του ETS, το οποίο αποτελεί κεντρικό εργαλείο της ευρωπαϊκής πολιτικής για την απανθρακοποίηση.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι το σύστημα πρέπει να διατηρήσει τον ρόλο του στην ενεργειακή μετάβαση, αλλά να προσαρμοστεί στις σημερινές συνθήκες, καθώς οι υψηλές τιμές ενέργειας επιβαρύνουν την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
«Παρότι το ETS πρέπει να παραμείνει βασικός πυλώνας της στρατηγικής της ΕΕ για την απανθρακοποίηση, δεν μπορεί να λειτουργεί σαν να μην έχει αλλάξει ο κόσμος από τότε που θεσπίστηκε», σημείωσε, προειδοποιώντας ότι «χωρίς ουσιαστική αναθεώρηση του ETS, κινδυνεύουμε να οδηγηθούμε σε αποβιομηχάνιση της Ευρώπης».
Η ελληνική παρέμβαση εντάσσεται στην ευρύτερη συζήτηση για το κόστος της ενεργειακής μετάβασης και τις επιπτώσεις του στις ευρωπαϊκές οικονομίες, σε μια περίοδο κατά την οποία τα κράτη-μέλη διαφωνούν ως προς τον τρόπο και τον χρόνο εφαρμογής των μέτρων για τη μείωση των εκπομπών.
Έξι χώρες ζητούν αναβολή του ETS2 έως το 2030
Παράλληλα με τις πιέσεις για αναθεώρηση του ETS, η Ελλάδα συμμετέχει σε πρωτοβουλία έξι κρατών-μελών που επιδιώκουν νέα αναβολή της εφαρμογής του ETS2, του νέου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών που θα επεκτείνει την τιμολόγηση του άνθρακα σε τομείς όπως τα κτίρια και οι οδικές μεταφορές.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Πολωνία, η Τσεχία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία προετοιμάζουν κοινή επιστολή με αίτημα να μετατεθεί η εφαρμογή του συστήματος τουλάχιστον έως το 2030. Οι έξι χώρες επικαλούνται τις υψηλές τιμές ενέργειας και τις σημαντικές αποκλίσεις που εξακολουθούν να καταγράφονται στο ενεργειακό κόστος μεταξύ των κρατών-μελών.
Η πρωτοβουλία έρχεται μετά την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μετάθεση της εφαρμογής του ETS2 από το 2027 στο 2028. Οι έξι χώρες επιδιώκουν μεγαλύτερη χρονική παράταση, ενώ, σύμφωνα με τις πληροφορίες του Politico, το κείμενο της κοινής παρέμβασης δεν είχε ακόμη οριστικοποιηθεί.
Στο μεταξύ, διαφορετική θέση διατύπωσαν οι πρωθυπουργοί της Φινλανδίας, της Σουηδίας και της Δανίας, οι οποίοι, με επιστολή τους, υπερασπίστηκαν το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, υποστηρίζοντας ότι συμβάλλει στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και στη μείωση της εξάρτησής της από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Οι διαφωνίες γύρω από το ETS και το ETS2 αναδεικνύουν το δύσκολο εγχείρημα της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής: την επίτευξη των στόχων απανθρακοποίησης, χωρίς να επιβαρύνονται υπέρμετρα τα νοικοκυριά και να υπονομεύεται η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
