Η λήξη μιας μακροχρόνιας σύμβασης φυσικού αερίου δεν σήμανε και το τέλος των ροών από το Ιράν προς την Τουρκία, παρά τον εμπορικό αποκλεισμό της χώρας. Τα στοιχεία που δημοσίευσε η τουρκική ρυθμιστική αρχή ενέργειας EPDK για τον Αύγουστο δείχνουν ότι η Άγκυρα εισήγαγε από την Τεχεράνη περίπου 916,8 εκατ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, έναν μήνα μετά τη λήξη της 25ετούς συμφωνίας.
Η ποσότητα είναι σχεδόν ίδια με εκείνη του Ιουλίου, όταν οι εισαγωγές από το Ιράν έφτασαν τα 919,3 εκατ. κυβικά μέτρα. Τον Ιούνιο είχαν διαμορφωθεί στα 882,9 εκατ. κυβικά μέτρα. Το μοτίβο των τριών μηνών δείχνει ότι οι παραδόσεις διατηρήθηκαν σε υψηλά επίπεδα και μετά το τέλος της σύμβασης, η οποία έληξε στα τέλη Ιουλίου. Η EPDK ανάρτησε την έκθεση για τον Αύγουστο στις 13 Οκτωβρίου.
Η σύγκριση με τις συνολικές εισαγωγές αναδεικνύει τη σημασία της ιρανικής ποσότητας. Τον Αύγουστο η Τουρκία εισήγαγε συνολικά περίπου 2,78 δισ. κυβικά μέτρα αερίου, μειωμένα κατά 32,7% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της EPDK που μετέδωσε το πρακτορείο Anadolu. Το Ιράν ήταν ο μεγαλύτερος προμηθευτής αερίου μέσω αγωγών, με περίπου 916 εκατ. κυβικά μέτρα, μπροστά από το Αζερμπαϊτζάν και τη Ρωσία.
Το στοιχείο δεν αποκαλύπτει από μόνο του τι συμφωνήθηκε μεταξύ των δύο πλευρών μετά τη λήξη της σύμβασης. Οι ποσότητες που καταγράφονται επιβεβαιώνουν ότι το αέριο συνέχισε να φτάνει στην Τουρκία, όχι αν υπήρξε νέα συμφωνία, προσωρινή παράταση ή άλλος μηχανισμός προμήθειας.
Παράταση κάτω από το τραπέζι;
Σε αναρτησή του αναλυτής Tom Marzec-Manser συνδέει τη συνέχεια των ροών με πιθανές συμπληρωματικές ποσότητες.
Το ερώτημα ωστόσο παραμένει, καθώς η σύμβαση προέβλεπε παραδόσεις έως 9,6 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως, αν και οι πραγματικές ροές συνήθως υπολείπονταν αυτού του ορίου. Η Τουρκία είχε εισαγάγει 7,6 δισ. κυβικά μέτρα από το Ιράν το 2025, ποσότητα που αντιστοιχούσε περίπου στο 13% των συνολικών εισαγωγών της. Τον Απρίλιο, ο υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ δήλωνε ότι δεν είχαν αρχίσει συνομιλίες για ανανέωση, χωρίς να αποκλείει ότι οι δύο πλευρές θα μπορούσαν να συζητήσουν παράταση.
Η συνέχιση των εισαγωγών μετά τη λήξη είχε ήδη αναφερθεί τον Αύγουστο, με το Bloomberg να επικαλείται πρόσωπα που γνώριζαν το θέμα. Η νέα έκθεση της EPDK προσθέτει τώρα την επίσημη καταγραφή της ποσότητας για τον πρώτο μήνα μετά τη λήξη της σύμβασης. Η κατηγορία στην οποία εμφανίζεται η εισαγωγή στον πίνακα της ρυθμιστικής αρχής δεν αρκεί, από μόνη της, για να εξαχθεί συμπέρασμα σχετικά με το νομικό καθεστώς της προμήθειας.
Χρειάζεται η Τουρκία ιρανικό αέριο
Για την Άγκυρα, το ιρανικό αέριο παραμένει χρήσιμο μέρος της στρατηγικής ασφάλειας εφοδιασμού, ιδίως σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Ο υπουργός Ενέργειας Μπαϊρακτάρ είχε πει ότι η Τουρκία μπορεί να χρειαστεί τις ροές από το Ιράν, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει να διαφοροποιήσει τις πηγές της, μεταξύ άλλων μέσω LNG. Η Ρωσία, το Αζερμπαϊτζάν και οι προμήθειες LNG δίνουν στην Τουρκία εναλλακτικές επιλογές, αλλά η αντικατάσταση μεγάλων ποσοτήτων μπορεί να έχει διαφορετικό κόστος και να απαιτεί διαθέσιμη δυναμικότητα στις υποδομές.
Η πολιτική διάσταση περιπλέκει την ενεργειακή εξίσωση. Τον Αύγουστο, δημοσιεύματα που επικαλούνταν την αμερικανική προειδοποίηση για πιθανές οικονομικές κυρώσεις σε χώρες που θα συνεχίσουν να συναλλάσσονται με το Ιράν ανέδειξαν τον κίνδυνο για την Τουρκία. Η Άγκυρα καλείται έτσι να σταθμίσει την αξία των ιρανικών ροών απέναντι στην πίεση των ΗΠΑ και στο ενδεχόμενο να καλύψει τυχόν κενό με άλλες, ενδεχομένως ακριβότερες, προμήθειες.
Για την αγορά, η είδηση δεν είναι μόνο ότι το αέριο εξακολούθησε να περνά τα σύνορα μετά τη λήξη της σύμβασης. Είναι ότι η Τουρκία και το Ιράν φαίνεται να διατηρούν ενεργή μια κρίσιμη ενεργειακή σχέση, ενώ παραμένει ασαφές με ποιους όρους θα συνεχιστεί. Οι επόμενες εκθέσεις της EPDK και τυχόν επίσημες ανακοινώσεις από την Άγκυρα ή την Τεχεράνη θα δείξουν αν πρόκειται για βραχυπρόθεσμη διευθέτηση ή για νέα βάση συνεργασίας.
