Η μαύρη αγορά για το ιρανικό πετρέλαιο δεν θα υπήρχε χωρίς την Κίνα. Πριν ξεκινήσει ο πόλεμος του Ιράν, το Πεκίνο αγόρασε το 95% του συνόλου του αργού πετρελαίου που αποστέλλεται από την Τεχεράνη μέσω ενός δικτύου εγκεκριμένων δεξαμενόπλοιων, μυστηριωδών εμπόρων και σκιερών οικονομικών συνδέσμων. Ως εκ τούτου, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν στοχεύει απλώς την Τεχεράνη με τον αποκλεισμό του στα στενά του Ορμούζ — στοχεύει και στο Πεκίνο.
Τη Δευτέρα, οι ΗΠΑ δήλωσαν ότι τα σκάφη στα ιρανικά ύδατα θα υπόκεινται σε “αναχαίτιση, εκτροπή και σύλληψη. Εάν το ναυτικό του επιβάλει αποκλεισμό σε πλοία που εισέρχονται και αναχωρούν από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές ανατολικά του Στενού του Ορμούζ στον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα η Τεχεράνη δεν θα μπορεί να εξάγει ούτε ένα βαρέλι πετρέλαιο.
Ο στόχος της Ουάσιγκτον φαίνεται διπλός: Πρώτον, επιβάλεται ένα αφόρητο οικονομικό κόστος στο Ιράν δεύτερον, αναγκάζει την Κίνα να μοιραστεί λίγο από τον πόνο. Εάν για το Πεκίνο διακυβεύεται κάτι περισσότερο, ίσως ασκήσει πίεση στην Τεχεράνη να διαπραγματευτεί, ή έτσι λέει η θεωρία. Τα μαθηματικά του πετρελαίου, ωστόσο, είναι τρομακτικά.
Η Τεχεράνη πρέπει σίγουρα να είχε υποθέσει ότι οι εξαγωγές πετρελαίου της θα σταματούσαν κατά τη διάρκεια ενός πολέμου με τις ΗΠΑ, ειδικά αν έκλεινε το στενό του Ορμούζ. Αλλά επτά εβδομάδες μετά τον πόλεμο, και παρόλο που έκλεισε την πλωτή οδό, το Ιράν απολαμβάνει ένα απροσδόκητο κέρδος αντί για οικονομικό πόνο. Κατά τη διάρκεια περισσότερων από 40 ημερών μαχών, η Ουάσιγκτον άφησε την Τεχεράνη να φορτώσει όσα πετρελαιοφόρα ήθελε, επωφελούμενη από την αύξηση των τιμών. Ένα ακόμη μεγαλύτερο δώρο ήταν ότι ο Λευκός Οίκος ήρε προσωρινά τις κυρώσεις στα ιρανικά βαρέλια, με αποτέλεσμα αντί να χρειάζεται να πουλήσει αργό με έκπτωση, η Ισλαμική Δημοκρατία μπόρεσε να χρεώσει ένα ασφάλιστρο.
Το Ιράν δεν έχει λυγίσει ακόμη και όταν κατέρρευσαν οι εξαγωγές πετρελαίου του
Η πολιτική του “maximum press” έναντι των πωλήσεων πετρελαίου της Τεχεράνης από το 2018 έως το 2021 δεν προκάλεσε αλλαγή στη συμπεριφορά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς μου στο πίσω μέρος του φακέλου, το Ιράν έβγαζε περίπου 100 εκατομμύρια $ την ημέρα πουλώντας το αργό του πριν από τον πόλεμο. Από τις 27 Φεβρουαρίου, αυτό αυξήθηκε σε περίπου $175 εκατομμύρια την ημέρα. Σίγουρα, το Ιράν έχει αγωνιστεί να επαναπατρίσει μέρος των απροσδόκητων κυρώσεων λόγω των τραπεζικών κυρώσεων. Αλλά τα επιπλέον μετρητά ήταν αρκετά μεγάλα ώστε να επιτρέψουν στο Ιράν να δημιουργήσει ένα μαξιλάρι. Πόσο μεγάλο; Στα μαθηματικά μου, τα πρόσθετα κεφάλαια που συσσωρεύτηκαν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης ισοδυναμούν με έσοδα από το πετρέλαιο πριν από τον πόλεμο αξίας περίπου ενός μήνα.
Εάν οι ΗΠΑ επιβάλουν τον αποκλεισμό, η ιρανική οικονομία θα υποστεί ένα τεράστιο πλήγμα πέρα από την καταστροφή του πολέμου; Η Τεχεράνη θα χρειαστεί να αρχίσει να κλείνει πετρελαιοπηγές τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες καθώς οι δεξαμενές αποθήκευσης γεμίζουν. Αλλά αν αυτό το οικονομικό χτύπημα μεταφράζεται σε μια πιο ήπια διαπραγματευτική προσέγγιση μένει να φανεί.
Η στόχευση των εσόδων από το ιρανικό πετρέλαιο έχει δοκιμαστεί στο παρελθόν και απέτυχε. Το 2020-2021, όταν ο Τραμπ ξεκίνησε μια εκστρατεία μέγιστης πίεσης κυρώσεων, Οι εξαγωγές ιρανικού αργού μειώθηκαν σε λιγότερα από 250.000 ημερήσια βαρέλια για αρκετούς μήνες, ακριβώς τη στιγμή που οι τιμές του πετρελαίου ήταν συμπιεσμένες λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας. Ακόμη και αν επιτρεπόταν η διολίσθηση ορισμένων εξαγωγών κάτω από το ραντάρ, το Ιράν κέρδιζε όχι περισσότερα από $10 εκατομμύρια την ημέρα πουλώντας αργό — και εξακολουθούσε να μην λυγίζει.
Ο Σύνδεσμος Πετρελαίου Κίνας-Ιράν
Πριν από τον πόλεμο, το Πεκίνο αγόραζε περίπου το 11% του πετρελαίου του από το Ιράν, καθιστώντας τη χώρα τον τρίτο μεγαλύτερο προμηθευτή της πίσω από τη Ρωσία και τη Σαουδική Αραβία.
Τι γίνεται όμως με την Κίνα; Μέχρι στιγμής, είναι το ασιατικό έθνος που έχει πληγεί λιγότερο από τον πόλεμο. Πριν ξεκινήσει η σύγκρουση, το Πεκίνο εισήγαγε περισσότερο από το 11% του πετρελαίου του από το Ιράν, μόνο πίσω από το 20% από τη Ρωσία και το 14% από τη Σαουδική Αραβία. Τα ιρανικά βαρέλια συνέχισαν να ρέουν, διατηρώντας το Πεκίνο σχετικά καλά εφοδιασμένο έναντι των γειτόνων του. Ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών θα άλλαζε αυτή την εξίσωση. Η Κίνα έχει ήδη χάσει τουλάχιστον το ένα πέμπτο των εισαγωγών πετρελαίου της, παρά τα μέτρα παράκαμψης του Ορμούζ που εφάρμοσαν η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Σύντομα, το Πεκίνο θα αντιμετώπιζε μεγαλύτερο έλλειμμα. Η μόνη του επιλογή θα ήταν να αξιοποιήσει το στρατηγικό του απόθεμα πετρελαίου, κάτι που έχει αποφύγει μέχρι στιγμής. Την τελευταία δεκαετία, η Κίνα έχει κατασκευάσει το μεγαλύτερο απόθεμα έκτακτης ανάγκης πετρελαίου στον κόσμο — μια πολυεπίπεδη κρύπτη στρατηγικών και εμπορικών αποθεμάτων με περισσότερα από ένα δισεκατομμύριο βαρέλια.
Η Ουάσιγκτον πιθανότατα ελπίζει ότι το Πεκίνο θα πείσει το Ιράν να αμβλύνει τις απαιτήσεις του στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, όπως έκανε στο παρελθόν: Το 2023, μεσολάβησε σε μια συμφωνία μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και του Ιράν. Αλλά το μεγαλύτερο μέρος της μόχλευσης που είχε το Πεκίνο πάνω από την Τεχεράνη στηριζόταν στα χρήματα που πλήρωνε για το πετρέλαιο — που θα τελειώσει εάν ο αποκλεισμός σταματήσει τις εξαγωγές. “Η τρέχουσα κατάπαυση του πυρός είναι εξαιρετικά εύθραυστη, με την περιοχή σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής, δήλωσε τη Δευτέρα ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας Wang Yi. “Η άμεση προτεραιότητα είναι να αποτραπεί η επανέναρξη των εχθροπραξιών και να διατηρηθεί η εκεχειρία που κερδήθηκε με κόπο.
Αντί να αισθάνεται υποχρεωμένο να βοηθήσει στην επίτευξη μιας διαρκούς κατάπαυσης του πυρός, το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα μπορεί να πάρει μια θέση αναμονής βασιζόμενο στις εφεδρείες του. Λαμβάνοντας υπόψη την ποσότητα αργού που έχει αποθηκεύσει, το Πεκίνο μπορεί να αντέξει οικονομικά να μείνει χωρίς ιρανικές προμήθειες για αρκετές εβδομάδες. Ακόμη και ένα εμπάργκο δύο μηνών θα έβλεπε μόνο την Κίνα να εξαντλεί τα αποθέματά της έκτακτης ανάγκης κατά περίπου 10%.
Με λίγα λόγια, τα μαθηματικά του πετρελαίου είναι ενάντια στον Λευκό Οίκο. Ο αποκλεισμός έχει λίγες πιθανότητες να λειτουργήσει. Ζητώντας συγγνώμη από τον John Maynard Keynes, το Ιράν μπορεί να παραμείνει προκλητικό — και η Κίνα αδιάφορη — περισσότερο από ό, τι ο Τραμπ μπορεί να παραμείνει φερέγγυος.
BLOOMBERG
