Η ενεργειακή κρίση στον Περσικό Κόλπο αλλάζει τις ισορροπίες στην παγκόσμια αγορά LNG με τρόπους που μέχρι πρόσφατα θα έμοιαζαν παράδοξοι. Το Κατάρ, ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο, αναζητεί μακροχρόνια πρόσβαση σε αμερικανικές ποσότητες. Και την ίδια στιγμή, η ρωσική Novatek βρίσκεται στο επίκεντρο καταγγελιών ότι χρηματοδοτούσε και επηρέαζε στρατηγικά ένα φιλόδοξο σχέδιο εξαγωγής LNG από την Αλάσκα.
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ έδειξε πόσο ευάλωτο είναι ακόμη και το πιο ισχυρό εξαγωγικό μοντέλο όταν εξαρτάται από μία θαλάσσια οδό. Οι ιρανικές επιθέσεις στις εγκαταστάσεις του Ρας Λαφάν έθεσαν εκτός λειτουργίας περίπου το 17% της εξαγωγικής ικανότητας του Κατάρ — ποσότητες που μπορεί να λείπουν για τρία έως πέντε χρόνια. Η QatarEnergy αναγκάστηκε να επικαλεστεί ανωτέρα βία και να αναζητήσει φορτία από άλλες πηγές, ώστε να περιορίσει τις επιπτώσεις στους πελάτες της.
Η πρώτη αντίδραση ήταν στην αγορά spot. Σύμφωνα με το Reuters, η QatarEnergy αγόρασε φέτος 33 φορτία αμερικανικού LNG, κυρίως για να συνεχίσει να τροφοδοτεί αγορές της Ασίας. Η κίνηση είχε και εμπορική διάσταση: στο LNG η αξιοπιστία των παραδόσεων αποτελεί κρίσιμο κεφάλαιο, ειδικά όταν οι πελάτες έχουν υπογράψει συμβόλαια δεκαετιών.
Η επόμενη κίνηση είναι πιο μόνιμη. Η QatarEnergy υπέγραψε συμφωνία με την Cheniere για την προμήθεια 4 εκατ. τόνων LNG ετησίως από το 2031 έως το 2054, από τις εγκαταστάσεις της εταιρείας στη Λουιζιάνα και το Τέξας. Παράλληλα, βρίσκεται σε προχωρημένες συνομιλίες με τη Venture Global για τουλάχιστον 3 εκατ. τόνους ετησίως και διαπραγματεύεται με τη Woodside για έως 3 εκατ. τόνους από το υπό κατασκευή τερματικό της στη Λουιζιάνα. Αν οι δύο υπό συζήτηση συμφωνίες ολοκληρωθούν, οι νέες αμερικανικές ποσότητες θα φτάσουν συνολικά περίπου τα 10 εκατ. τόνους τον χρόνο.
Δεν πρόκειται απλώς για αντικατάσταση των φορτίων που χάθηκαν στον Κόλπο. Το Κατάρ χτίζει μια δεύτερη διαδρομή προμήθειας και ενισχύει τη θέση του ως διεθνής έμπορος LNG. Διαθέτει ήδη το 70% του αμερικανικού έργου Golden Pass, δυναμικότητας περίπου 18 εκατ. τόνων ετησίως, σε κοινοπραξία με την ExxonMobil. Έτσι, αποκτά παρουσία και στην αγορά της αμερικανικής παραγωγής, την ώρα που ανταγωνίζεται άλλους προμηθευτές για τα ίδια φορτία.
Η διαφορά στην τιμή
Η οικονομική λογική πίσω από τη στροφή είναι εξίσου σημαντική. Τα αμερικανικά συμβόλαια LNG συνδέονται συνήθως με τον δείκτη Henry Hub, στον οποίο προστίθεται χρέωση υγροποίησης. Τα παραδοσιακά μακροχρόνια συμβόλαια του Κατάρ προς ασιατικές αγορές είναι συχνά συνδεδεμένα με την τιμή του πετρελαίου. Το Reuters έχει αναφέρει ότι παλαιότερα η τιμολόγηση αυτών των συμβολαίων κινούνταν περίπου στο 12,6%–12,7% της τιμής του Brent.
Με Henry Hub κοντά στα 3 δολάρια ανά εκατ. βρετανικές θερμικές μονάδες, ένας ενδεικτικός υπολογισμός με το μοντέλο «115% του Henry Hub συν 2,50 δολάρια για υγροποίηση» δίνει κόστος περίπου 5,95 δολαρίων στο αμερικανικό εργοστάσιο, πριν από τη μεταφορά. Η χρέωση υγροποίησης άνω των 2,50 δολαρίων εμφανίζεται στις αναφορές για τις διαπραγματεύσεις της Woodside. Ωστόσο, δεν έχουν δημοσιοποιηθεί οι πλήρεις όροι τιμολόγησης της συμφωνίας QatarEnergy–Cheniere· συνεπώς ο υπολογισμός είναι ενδεικτικός και όχι η επιβεβαιωμένη τιμή αγοράς του Κατάρ.
Η διαφορά ανάμεσα στο κόστος προμήθειας και στις τιμές που διαμορφώνονται στην Ασία ή στην Ευρώπη μπορεί να δημιουργεί σημαντικό περιθώριο για έναν έμπορο που διαθέτει ευέλικτο χαρτοφυλάκιο. Δεν αποτελεί, όμως, αυτόματο κέρδος: μεσολαβούν το κόστος μεταφοράς, οι όροι κάθε συμβολαίου, οι αντισταθμίσεις κινδύνου και οι υποχρεώσεις προς τους πελάτες. Το βασικό πλεονέκτημα για την QatarEnergy είναι ότι μπορεί να συνδυάζει παραγωγή από το Κατάρ με πρόσβαση σε αμερικανικό LNG, περιορίζοντας την εξάρτησή της από μία μόνο διαδρομή.
Η ρωσική σκιά στην αμερικανική Αλάσκα
Σε ένα διαφορετικό μέτωπο, δημοσίευμα των Financial Times αποκάλυψε καταγγελίες πρώην στελεχών της Polar LNG ότι η Novatek χρηματοδοτούσε και κατηύθυνε στρατηγικά το σχέδιο ανάπτυξης LNG στην Αλάσκα πριν εξασφαλιστούν οι απαιτούμενες εγκρίσεις. Ο πρώην διευθύνων σύμβουλος Τζόελ Ριντλ και άλλα στελέχη αποχώρησαν. Η Polar LNG υποστήριξε ότι λειτουργεί σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία, ενώ η Novatek επιβεβαίωσε συμφωνίες τεχνολογικής συνεργασίας αλλά αρνήθηκε ότι αυτές συνδέονται με την άρση κυρώσεων. Οι αρμόδιες αμερικανικές αρχές δεν είχαν δώσει τις σχετικές εγκρίσεις.
Οι δύο ιστορίες φωτίζουν την ίδια μετατόπιση: το LNG δεν είναι πια μόνο ζήτημα κοιτασμάτων και τερματικών σταθμών. Είναι ζήτημα πρόσβασης σε διαφορετικές πηγές, θαλάσσιων διαδρομών, συμβολαίων και πολιτικής επιρροής. Το Κατάρ αγοράζει αμερικανικό αέριο για να προστατεύσει την αξιοπιστία του· η ρωσική Novatek εμφανίζεται, μέσω καταγγελιών, να αναζητεί ρόλο σε ένα αμερικανικό έργο. Στον νέο ενεργειακό χάρτη, οι μεγάλοι παραγωγοί δεν ανταγωνίζονται μόνο για το ποιος θα πουλήσει περισσότερο. Ανταγωνίζονται και για το ποιος θα ελέγχει τις εναλλακτικές οδούς της αγοράς.
