Δεν υπάρχει τίποτα το οικονομικά σημαντικό στο φράγμα των 100 δολαρίων ανά βαρέλι, το οποίο ξεπέρασε και πάλι το αργό πετρέλαιο Brent. Άλλωστε, δεδομένης της κατακόρυφης διεύρυνσης των περιθωρίων κέρδους στα προϊόντα πετρελαίου, οι τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης έχουν διαμορφωθεί συχνά φέτος σε επίπεδα που αντιστοιχούν σε 200 δολάρια ανά βαρέλι, εξηγεί η Capital Economics. Επιπλέον, λόγω της αμείλικτης πορείας του πληθωρισμού, τα 100 δολάρια ανά βαρέλι σήμερα ισοδυναμούν με περίπου 64 δολάρια το 2008, όταν η τιμή του αργού Brent πέρασε για πρώτη φορά σε τριψήφια επίπεδα, επισημαίνει ο οίκος.
Ωστόσο, η πρόσφατη άνοδος των τιμών σε υψηλό τετραμήνου εντείνει τους φόβους ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να κλιμακωθεί και να προκαλέσει πιο μακροχρόνιες ή/και ακόμη μεγαλύτερες διαταραχές στις ροές ενέργειας από την περιοχή, τονίζει η Capital Economics.
Ο βασικός κίνδυνος βραχυπρόθεσμα είναι οι εχθροπραξίες να αναστρέψουν τη μερική ανάκαμψη των ροών αργού πετρελαίου. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει επιπτώσεις στις ροές πετρελαίου μέσω της Ερυθράς Θάλασσας ή/και διαταραχές στη διαδικασία μεταφορών φορτίου από πλοίο σε πλοίο (ship-to-ship transfers) — πρακτικές που υπήρξαν καθοριστικές για τη διοχέτευση περίπου του 60-80% των προ-πολεμικών ροών αργού πετρελαίου μέσω των Στενών κατά τους τελευταίους μήνες.
Παράλληλα, όπως επισημαίνει ο οίκος, ανεξάρτητα από τις διακυμάνσεις της σύγκρουσης, η αύξηση των κινεζικών εισαγωγών αργού τον Αύγουστο υπενθύμισε ότι η παγκόσμια αγορά πετρελαίου θα μπορούσε ενδεχομένως να παρουσιάσει σημαντική στενότητα, εάν η ζήτηση της Κίνας για αργό πετρέλαιο ανακάμψει από τα τρέχοντα επίπεδα.
Καθώς μια άμεση επίλυση της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ φαντάζει απίθανη, η νέα εκτίμηση της Capital Economics είναι ότι οι ροές ενέργειας από τη Μέση Ανατολή θα επανέλθουν στα προ της κρίσης επίπεδα μόλις στις αρχές του επόμενου έτους.
Ωστόσο, η πρόσφατη διεύρυνση του spread μεταξύ της τιμής άμεσης παράδοσης (spot price) του αργού Brent και του συμβολαίου άμεσης λήξης (front-month contract) αποτελεί ένδειξη αυξανόμενων πιέσεων στη φυσική αγορά πετρελαίου, τονίζει η Capital Economics.
Με την τιμή του λεγόμενου «Dated Brent» - του κορυφαίου δείκτης αναφοράς τιμής για τη φυσική αγορά πετρελαίου - να διαμορφώνεται επί του παρόντος πάνω από τα 120 δολάρια ανά βαρέλι, το ποσοστιαίο spread είναι το ευρύτερο από τον Μάιο, όπως επισημαίνει.
Το συμπέρασμα είναι ότι η πρόσφατη άνοδος της τιμής του πετρελαίου δεν φέρει τα χαρακτηριστικά μιας κίνησης που οφείλεται σε ασφάλιστρο κινδύνου (risk premium) και θα μπορούσε να εξαλειφθεί γρήγορα, αλλά φαίνεται μάλλον να αποτελεί μια αναπροσαρμογή της αγοράς, η οποία θα αμβλυνθεί μόνο με τη χαλάρωση των συνθηκών που επικρατούν σε αυτήν, προειδοποιεί ο οίκος.
Τα προβλήματα του ΟΠΕΚ αποκτούν υπαρξιακό χαρακτήρα
Εντωμεταξύ, όπως σημειώνει ο οίκος, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η αξιολόγηση της παραγωγικής ικανότητας των μελών του ΟΠΕΚ+, δημοσιεύματα αναφέρουν ότι το Ιράκ επιδιώκει τον καθορισμό νέου ορίου αναφοράς (baseline quota) στα 6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως – ποσότητα που υπερβαίνει κατά περισσότερο από 20% την τρέχουσα εκτίμηση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) σχετικά με τη μέγιστη βιώσιμη παραγωγική ικανότητα.
Είναι πιθανό το νούμερο των 6 εκατ. βαρελιών ημερησίως να αποτελεί μια αρχική κίνηση διαπραγμάτευσης και όχι μια αδιαπραγμάτευτη «κόκκινη γραμμή». Ωστόσο, δεδομένου ότι τον Ιούνιο Ιρακινοί αξιωματούχοι δήλωσαν πως θα «εξέταζαν όλες τις διαθέσιμες επιλογές εάν δεν αυξηθεί σημαντικά η ποσόστωσή τους στον ΟΠΕΚ», η απειλή αποχώρησης από την ομάδα είναι υπαρκτή.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο οίκος τονίζει δύο σημαντικά σημεία. Πρώτον, όπως καταδεικνύει το παράδειγμα της Αγκόλας, η αποχώρηση από τον ΟΠΕΚ με στόχο την αύξηση της παραγωγής πετρελαίου δεν εξελίσσεται πάντα σύμφωνα με τον σχεδιασμό. Υπενθυμίζεται ότι η Αγκόλα αποχώρησε το 2024 διαμαρτυρόμενη για τη μείωση της ποσόστωσής της, ωστόσο επί του παρόντος παράγει λιγότερο πετρέλαιο απ’ ό,τι κατά τη στιγμή της αποχώρησής της. Πέραν του κόστους επένδυσης για την αύξηση της παραγωγής πετρελαίου, το Ιράκ θα ερχόταν επίσης αντιμέτωπο με τη σημαντική πρόσθετη δαπάνη και την πρόκληση της διαφοροποίησης των επιλογών εξαγωγής του, προκειμένου να μειώσει τη μελλοντική του εξάρτηση από τα Στενά του Ορμούζ.
Δεύτερον, μετά την αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων φέτος, η ίδια η πιθανότητα να αποχωρήσει και το Ιράκ από την ομάδα υπογραμμίζει τον βαθμό στον οποίο έχει κλονιστεί η συνοχή εντός του ΟΠΕΚ. Εν μέσω φημών ότι και η Βενεζουέλα επανεξετάζει τη θέση της στην ομάδα, ο ΟΠΕΚ θα μπορούσε κάλλιστα να χάσει δύο από τα πέντε ιδρυτικά του μέλη τα επόμενα χρόνια.
Η Capital Economics εκτιμά ότι ένας ΟΠΕΚ με μειωμένη συνοχή και αυξημένες εσωτερικές τριβές θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη μεταβλητότητα των τιμών του πετρελαίου, ενώ —στον βαθμό που τα μέλη αυξάνουν την παραγωγή κατά το δοκούν— θα μετατοπίσει την ισορροπία των κινδύνων προς χαμηλότερες τιμές πετρελαίου με την πάροδο του χρόνου.
