Σε κρίσιμο σημείο για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια εξελίσσεται η διακοπή λειτουργίας του East-West Pipeline της Σαουδικής Αραβίας, καθώς η χώρα κινδυνεύει να εξαντλήσει μέσα σε λίγες ημέρες τα διαθέσιμα αποθέματα πετρελαίου για εξαγωγές, εάν δεν αποκατασταθεί η λειτουργία του αγωγού.
Ο αγωγός, ο οποίος τέθηκε εκτός λειτουργίας μετά τις επιθέσεις με drones στις 11 Σεπτεμβρίου, αποτελεί την πλέον κρίσιμη εναλλακτική οδό εξαγωγής πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας απέναντι στους περιορισμούς που έχουν επιβληθεί στις θαλάσσιες μεταφορές μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Ο East-West Pipeline, μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων, συνδέει τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας με το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα. Μέσω αυτού διοχετεύονταν περίπου 4 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, ποσότητα που αντιστοιχεί σχεδόν στο 4% της παγκόσμιας προσφοράς.
Η σημασία του έχει αυξηθεί κατακόρυφα τους τελευταίους μήνες, καθώς το κλείσιμο ή οι σοβαροί περιορισμοί στις ροές μέσω του Ορμούζ έχουν περιορίσει δραστικά τις δυνατότητες εξαγωγών των χωρών του Περσικού Κόλπου. Ο East-West επέτρεπε στο Ριάντ να παρακάμπτει το στρατηγικό στενό και να διοχετεύει το πετρέλαιό του απευθείας προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Κρίσιμο το επόμενο διάστημα
Το πρόβλημα πλέον είναι ο χρόνος. Σύμφωνα με πηγές της αγοράς που επικαλείται το Reuters, τα αποθέματα στο Yanbu επαρκούν για τη διατήρηση των σημερινών ρυθμών εξαγωγών για μόλις πέντε έως επτά ημέρες. Περιορισμένες ποσότητες υπάρχουν επίσης στους αιγυπτιακούς τερματικούς σταθμούς Ain Sukhna και Sidi Kerir, όμως και αυτά τα αποθέματα δεν μπορούν να καλύψουν για μεγάλο διάστημα το κενό.
Η χωρητικότητα αποθήκευσης στο Yanbu υπολογίζεται σε περίπου 35 εκατ. βαρέλια, ενώ οι εγκαταστάσεις στο Ain Sukhna και το Sidi Kerir μπορούν να αποθηκεύσουν περίπου 18 και 20 εκατ. βαρέλια αντίστοιχα. Τα αποθέματα, ωστόσο, δεν είναι πλήρη και θα εξαντληθούν εάν ο αγωγός παραμείνει εκτός λειτουργίας.
Το Ριάντ δεν έχει δώσει μέχρι στιγμής σαφές χρονοδιάγραμμα για την αποκατάσταση των ζημιών. Πηγές της αγοράς δίνουν διαφορετικές εκτιμήσεις: μία κάνει λόγο για πέντε έως έξι εβδομάδες μέχρι την πλήρη αποκατάσταση, ενώ άλλη εκτιμά ότι η επισκευή μπορεί να ολοκληρωθεί νωρίτερα και ότι μέρος της ροής θα μπορούσε να επανεκκινήσει παράλληλα με τις εργασίες.
Ήδη μειωμένη η σαουδαραβική παραγωγή
Η εξέλιξη έρχεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για τη Σαουδική Αραβία. Η παραγωγή της χώρας είχε ήδη υποχωρήσει τον Αύγουστο στα 6,2 εκατ. βαρέλια την ημέρα, από 10,9 εκατ. βαρέλια τον Φεβρουάριο, πριν από την έναρξη του πολέμου.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, η σαουδαραβική προσφορά έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών δεκαετιών, καθώς οι περιορισμοί στις ροές μέσω του Ορμούζ και της Ερυθράς Θάλασσας έχουν ήδη περιορίσει σημαντικά τις εξαγωγές.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο ΔΟΕ εκτιμά ότι η προσφορά πετρελαίου θα μειωθεί φέτος κατά 5,7 εκατ. βαρέλια την ημέρα, ή περίπου 6%, εντείνοντας τις πιέσεις σε μια αγορά που ήδη αντιμετωπίζει σοβαρό έλλειμμα.
Το δεύτερο μέτωπο της Ερυθράς Θάλασσας
Την ίδια στιγμή, η κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα επιβαρύνεται από την προέλαση των Χούθι στην Υεμένη, οι οποίοι έχουν απειλήσει σαουδαραβικές αποστολές πετρελαίου και ενισχύουν την πίεση σε μία ακόμη κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία.
Η εξέλιξη δημιουργεί έναν ιδιαίτερα επικίνδυνο συνδυασμό για την παγκόσμια αγορά: οι ροές μέσω του Ορμούζ παραμένουν περιορισμένες, ενώ η βασική χερσαία εναλλακτική της Σαουδικής Αραβίας, ο East-West Pipeline, βρίσκεται εκτός λειτουργίας.
Πριν από τον πόλεμο, η Μέση Ανατολή παρείχε περίπου 22 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα. Οι ροές μέσω του Στενού του Ορμούζ έχουν πλέον περιοριστεί, σύμφωνα με πηγές της αγοράς, στα 6-9 εκατ. βαρέλια την ημέρα.
Πιέσεις και στη ναυλαγορά
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην αγορά πετρελαίου. Η διακοπή λειτουργίας του East-West δημιουργεί αντικρουόμενες τάσεις και για τη ναυτιλία.
Από τη μία πλευρά, η μείωση των σαουδαραβικών εξαγωγών περιορίζει τα διαθέσιμα φορτία και τη ζήτηση για δεξαμενόπλοια που δραστηριοποιούνται στον Περσικό Κόλπο. Από την άλλη, εάν τα διυλιστήρια σε Ασία και άλλες περιοχές αναζητήσουν εναλλακτικές ποσότητες, θα χρειαστεί να στραφούν σε προμηθευτές μεγαλύτερης απόστασης, όπως οι ΗΠΑ, η Βραζιλία, η Γουιάνα και η Δυτική Αφρική.
Οι μεγαλύτερες αποστάσεις αυξάνουν τα tonne-miles και δεσμεύουν τα πλοία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, γεγονός που μπορεί να ενισχύσει τη ζήτηση για μεγάλα δεξαμενόπλοια, κυρίως VLCC και Suezmax.
Το κρίσιμο στοιχείο για την αγορά είναι πλέον η διάρκεια της διακοπής. Όσο περισσότερο παραμένει εκτός λειτουργίας ο East-West, τόσο περιορίζονται οι δυνατότητες της Σαουδικής Αραβίας να αντισταθμίσει τους περιορισμούς στο Ορμούζ και τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος για τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου, τις τιμές και το κόστος μεταφοράς.
Με τον East-West Pipeline να αποτελεί ουσιαστικά τη βασική χερσαία «βαλβίδα ασφαλείας» της Σαουδικής Αραβίας, η αποκατάσταση της λειτουργίας του μέσα στις επόμενες ημέρες αποκτά πλέον στρατηγική σημασία για ολόκληρη την παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
