Καλημέρα σας, η ΔΕΘ ολοκληρώνεται, the winter is coming…
Είναι η ώρα του ταμείου… Κυβέρνηση και κόμματα υπολογίζουν οφέλη και ζημιές εν όψει της νέας πολιτικής περιόδου που έχει τέρμα την εκλογική αναμέτρηση.
Εκπρόσωποι των παραγωγικών τάξεων, επιχειρηματίες αλλά και κάθε νοικοκυριό κάνουν τους υπολογισμούς τους για το τι έχουν να περιμένουν -σε οικονομικό επίπεδο- τη νέα σεζόν, την ώρα που η είσοδος (όσον αφορά το ημερολόγιο, όχι τις καιρικές συνθήκες) στο φθινόπωρο γίνεται υπό συνθήκες, παγκοσμίως, που μόνο αισιοδοξία δεν δημιουργούν εν όψει του επικείμενου χειμώνα.
Τιμές που έρχονται με φόρα…
Αντί, λοιπόν, στον δημόσιο διάλογο να συζητούνται τα εξαγγελθέντα μέτρα, κυριαρχεί η συζήτηση για το που θα φθάσουν οι τιμές του πετρελαίου, του αερίου και του ρεύματος.
Έξι μήνες μετά την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων στον Περσικό Κόλπο, οι τιμές του πετρελαίου (με το Brent στην περιοχή των 105 δολαρίων/βαρέλι) και του αερίου (με το TTG στα επίπεδα των 80-85 ευρώ/μεγαβατώρα) αρχίζουν να «δαγκώνουν» για τα καλά.
Το πετρέλαιο της Βόρειας Θάλασσας για άμεση παράδοση έχει ανέλθει στα 120 δολάρια, ενώ τα ασφάλιστρα που πληρώνουν τα πλοία για να περάσουν από τα Στενά είναι αυξημένα 40 φορές (!) συγκριτικά με τα επίπεδα προ της στρατιωτικής επέμβασης.
Όλοι αρχίζουν να αντιλαμβάνονται, λοιπόν, ότι μια πολεμική επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ, εκεί απ’ όπου διέρχονται σημαντικότατες ποσότητες ορυκτών καυσίμων, δεν (μπορεί να) είναι… ανοιξιάτικος περίπατος στην εξοχή αλλά μια ιδιαίτερ σκληρή δοκιμασία για την οικονομία και τις κοινωνίες σε ολόκληρο τον πλανήτη.
…Και πορτοφόλια που κυλούν στην κατηφόρα
Οι παλαιότεροι προφανώς θα θυμούνται την πετρελαϊκή κρίση του 1979 που είχε και πάλι αφετηρία το Ιράν.
Τρία χρόνια αργότερα ο Μανώλης Ρασούλης έγραφε και η Χάρις Αλεξίου τραγουδούσε το «Όταν παίρνω φόρα, φόρα κατηφόρα»…
Κάτι τέτοιο φαίνεται να γίνεται τώρα: οι τιμές ανεβαίνουν με φόρα και τα χρήματα στα πορτοφόλια αρχίζουν να κυλούν στην κατηφόρα…
Βενζίνη: Η απλή που γίνεται σούπερ…
Η απλή βενζίνη βρίσκεται σταθερά πλέον πάνω από τα 2 ευρώ/λίτρο -και στη μέγιστη τιμή της (στην Αττική) πλησιάζει τα 2,2 ευρώ.
Ενώ η σούπερ βενζίνη κινείται πάνω από τα 2,2 ευρώ στην κατώτατη τιμή της και έχει ξεπεράσει τα 2,6 ευρώ στην ανώτατη.
Στην ουσία δηλαδή η απλή βενζίνη πωλείται πλέον ως «σούπερ» ενώ η σούπερ ως «σούπερ plus».
Και το diesel κίνησης, πάντως, αγγίζει και σε πολλές περιπτώσεις ξεπερνά τα 2 ευρώ.
…Και το πετρέλαιο μη θέρμανσης
Παράλληλα, δυσοίωνα είναι τα μηνύματα και στο μέτωπο της θέρμανσης αφού, όπως εκτιμούν παράγοντες της αγοράς, εάν διακινούνταν σήμερα πετρέλαιο θέρμανσης η τιμή του θα κυμαινόταν στα απαγορευτικά επίπεδα του 1,8-1,9 ευρώ/λίτρο από -θυμίζω- 1,1 ευρώ πέρυσι.
Δηλαδή από πετρέλαιο θέρμανσης θα εξελισσόταν σε πετρέλαιο μη θέρμανσης…
Θα έκαιγε αντί να ζεσταίνει…
Το whatever it takes του Παπασταύρου
Η κυβέρνηση προτίθεται να ανακοινώσει μέτρα (επιδοτήσεις) για τις τιμές των καυσίμων, με τον αρμόδιο υπουργό Σταύρο Παπασταύρου να ετοιμάζεται για το δικό του whatever it takes (ό,τι χρειαστεί) σε συνεννόηση με το οικονομικό επιτελείο.
Απ’ όσα ακούω αντιλαμβάνομαι ότι στην κυβέρνηση θέλουν με τις επιδοτήσεις στα καύσιμα να παίξουν ταυτόχρονα και επίθεση, να γίνουν δηλαδή αισθητές από τους καταναλωτές, και άμυνα, να κρατήσουν δηλαδή εφεδρείες καθώς είναι άγνωστες η χρονική διάρκεια και το βάθος της ενεργειακής κρίσης.
Στις αποφάσεις θα «βαρύνει» και το πως κινείται η κατανάλωση τον Σεπτέμβριο.
Γι’ αυτό και τα κυβερνητικά στελέχη λαμβάνουν και επεξεργάζονται τα σχετικά στοιχεία σε πραγματικό χρόνο.
Η αεριομαχία του Τσάφου
Την ίδια ώρα ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος, εκτός από το να σχεδιάζει τα μέτρα για το ηλεκτρικό ρεύμα, δίνει σκληρή μάχη σε έναν τομέα που γνωρίζει πολύ καλά: την αγορά αερίου.
«Η κατάσταση του φυσικού αερίου στην Ευρώπη περιγράφεται συχνά ως εξής: “Η Ευρώπη δεν αναπληρώνει τις αποθήκες της αρκετά γρήγορα, οπότε οι τιμές αυξάνονται”.
Μια πιο ακριβής περιγραφή είναι: “Η αγορά προσπαθεί ενεργά να αποθαρρύνει τις ευρωπαϊκές εταιρείες από το να αναπληρώσουν τις αποθήκες τους – ίσως με σκοπό να προκαλέσει έλλειψη”», επισημαίνει σε νέα ανάρτησή του.
Ο Ν. Τσάφος διερωτάται: «Γιατί η τιμή (του αερίου) για τον Απρίλιο του 2026, όταν δεν υπάρχει έλλειψη, να είναι ίδια με την προθεσμιακή τιμή για τον Φεβρουάριο, όταν ενδέχεται να υπάρχει φόβος για έλλειψη;»
Αυτός είναι ο πυρήνας του συλλογισμού του: γιατί μετά την κρίση στα Στενά του Ορμούζ οι τιμές του αερίου, καλοκαιρινές και χειμερινές, έχουν εξισωθεί, ενώ μέχρι το 2025 το αέριο ήταν (όπως είναι αυτονόητο) φθηνότερο τους θερινούς μήνες και ακριβότερο τους χειμερινούς;
Έχω την αίσθηση ότι επίκειται παρέμβαση σε κεντρικό επίπεδο της ελληνικής κυβέρνησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στα τέλη Σεπτεμβρίου, άλλωστε, η Ιρλανδική προεδρία συγκαλεί άτυπο συμβούλιο των υπουργών Ενέργειας στο Δουβλίνο.
Εκλογές: Οι δεύτερες σκέψεις…
Η ραγδαία άνοδος των τιμών των καυσίμων κυρίως αλλά και των τροφίμων φέρνει εκ των πραγμάτων δεύτερες σκέψεις -και- για τον εκλογικό ορίζοντα της κυβέρνησης.
Όσοι τάσσονταν υπέρ της πρόωρης προσφυγής τις κάλπες το φθινόπωρο, αυτές τις βδομάδες δηλαδή, επαναφέρουν την πρότασή τους επιμένοντας ότι είναι προτιμότερο οι εκλογές να γίνουν πριν τον χειμώνα, ήτοι ως τις αρχές Νοεμβρίου, προκειμένου να μην επωμιστεί η κυβέρνηση το πολιτικό κόστος από τον διαφαινόμενο υψηλό πληθωρισμό σε τρόφιμα και ενέργεια, οι δαπάνες για την οποία αυξάνονται τους επόμενους μήνες.
…Και οι Κυριακές των κοιτασμάτων
Από την άλλη ο ίδιος ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο -και- στη ΔΕΘ ότι οι εκλογές θα γίνουν την άνοιξη του 2027.
Και φαίνεται ο Απρίλιος να είναι ο επικρατέστερος εάν συνυπολογιστούν οι ανακοινώσεις τα τελευταία 24ωρα δύο -άσχετων μεταξύ τους- γεγονότων:
-οι πανελλήνιες ξεκινούν 28 Μαΐου και θα διαρκέσουν έως τα μέσα Ιουνίου -συνήθως δεν διεξάγονται εκλογές εκείνη την περίοδο για προφανείς λόγους-
-και οι έρευνες για το πρώτο κοίτασμα υδρογονανθράκων στο Ιόνιο θα ξεκινήσουν τον Απρίλιο, όπως επιβεβαίωσε μία εταιρεία που μετέχει στην κοινοπραξία, η Energean, παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα 6μηνου 2026 -θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι το γεωτρύπανο θα προηγηθεί της κάλπης.
Συνεπώς, ένα λογικό σενάριο είναι οι πρώτες εκλογές να γίνουν μία από τις τρεις πρώτες Κυριακές του Απριλίου (4,11,18) ώστε να υπάρχει χρόνος οι δεύτερες να γίνουν (εάν χρειαστεί να γίνουν) μία από τις εξής Κυριακές του Μαΐου (9,16,23) καθώς στις 2 Μαΐου είναι το Πάσχα και στις 30 θα έχουν ξεκινήσει οι πανελλήνιες.
Ρεύμα για κάλπες
Όποτε κι αν γίνουν εκλογές, είναι πλέον βέβαιο ότι ένα από τα βασικά θέματα που θα καθορίσουν την ψήφο είναι η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος.
«Στο τέλος της ημέρας, ξέρετε, η πολιτική εκεί κρίνεται: στο σουπερμάρκετ, στους λογαριασμούς της ΔΕΗ (…)», για να δανειστώ τη φράση που χρησιμοποίησε ο επικεφαλής της ΕΛΑΣ Αλέξης Τσίπρας στη συνέντευξη που έδωσε στο πλαίσιο της ΔΕΘ.
Θυμίζω ότι Νέα Δημοκρατία και ΕΛΑΣ θέτουν τον ίδιο ακριβώς στόχο για το ρεύμα, τη μείωσή του κατά 30%.
Σε τρία χρόνια, λέει η κυβέρνηση, μεσοσταθμικά, διατείνεται η ΕΛΑΣ.
Στην ίδια κατεύθυνση και το ΠΑΣΟΚ που υπόσχεται εμπροσθοβαρή μείωση 20% το 2027 και μείωση 30% εντός 4ετίας.
Δεδομένου, λοιπόν, ότι οι στόχοι είναι πανομοιότυποι, κερδισμένος θα είναι αυτός που θα πείσει ότι έχει το πλέον αποτελεσματικό και αξιόπιστο σχέδιο για να το επιτύχει.
Η Νέα Δημοκρατία ως κυβέρνηση έχει κι ένα επιπλέον «χαρτί»: οι μειώσεις να αρχίσουν να φαίνονται πριν τις εκλογές.
Επενδυτικό boom στην ενέργεια
Το βέβαιο είναι ότι στις ενεργειακές υποδομές θα κατευθυνθεί το επόμενο μεγάλο κύμα επενδύσεων σε έργα υποδομής, καθώς λόγω της γεωπολιτικής αβεβαιότητας, η ευρωπαϊκή ατζέντα έχει στραφεί από την πράσινη ενεργειακή μετάβαση στην ενεργειακή ανεξαρτησία και ασφάλεια.
Αυτή είνι η εκτίμηση του Ανώτερου Γενικού Διευθυντή, Chief Corporate & Investment Banking της Τράπεζας Πειραιώς Θοδωρή Τζούρου όπως την ανέπτυξε σε εκδήλωση του Εθνικού Αναπτυξιακού Ταμείου στο πλαίσιο της 90ης ΔΕΘ.
Ο Θ. Τζούρος ανέφερε ότι οι επενδύσεις θα κατευθυνθούν πρώτα απ' όλα σε αποθήκευση και δίκτυα.
Τα επενδυτικά πλάνα των διαχειριστών προβλέπουν περίπου 1,5 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ το πρόγραμμα των νησιωτικών διασυνδέσεων προχωρά με όφελος για τους καταναλωτές που εκτιμάται σε 3,7 δισ. ευρώ έως το 2034.
Έπειτα, στις διασυνοριακές γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας – με προεξάρχοντα τον Great Sea Interconnector – που αποτελούν προϋπόθεση για τις εξαγωγές πράσινης ενέργειας και για τον ρόλο της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Και τέλος, σε υποδομές φυσικού αερίου, όπως νέα FSRU για την εισαγωγή LNG που στηρίζουν τον Κάθετο Διάδρομο.
Συνολικά, οι ανάγκες ενεργειακής διασύνδεσης εκτιμώνται σε 10 έως 15 δισ. ευρώ, ενώ οι επενδύσεις σε ΑΠΕ, αποθήκευση και δίκτυα στην Ελλάδα την περίοδο 2026–2030 προσεγγίζουν τα 11 δισ. ευρώ, με χρηματοδοτικές ανάγκες περίπου 7,5 δισ., επισήμανε ο κ. Τζούρος.
Καλώδιο: Τα 100 εκατ. που έμειναν στα αζήτητα
Μιας και αναφέρθηκα στο πολυσυζητημένο καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου και Ισραήλ, το θέμα βρίσκεται αυτές τις ημέρες στο επίκεντρο του δημοσίου διαλόγου στην Κύπρο, σύντομα όμως θα βρεθεί και στην Ελλάδα καθώς επίκεται η επανέναρξη των ερευνών - αυτή τη φορά με γαλλικό ερευνητικό πλοίο.
Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης θέτει, πάντως, και τυπικά τέλος στο ενδεχόμενο να χρηματοδοτηθεί με 100 εκατ. ευρώ η αγορά μετοχών στον φορέα του GSI από την Κυπριακή Δημοκρατία.
Η Κύπρος είχε εντάξει σχετική πρόβλεψη στο σκέλος των δανείων του ΤΑΑ, πλην όμως, λόγω των γνωστών ζητημάτων που ανέκυψαν, αυτό δεν έγινε πράξη, με αποτέλεσμα το εν λόγω δάνειο να τεθεί εκτός οριστικά.
Η Αμφιλοχία, οι μπαταρίες και η τελευταία δόση του ΤΑΑ
Στην Ελλάδα το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναδεικνύει με έμφαση ότι απορρόφησε 1 στα 3 ευρώ του σκέλους των επιδοτήσεων (περί τα 5,9 δις) του (ελληνικού) Σχεδίου Ανάκαμψης, το οποίο ολοκληρώνεται με την υποβολή στα τέλη Σεπτεμβρίου από την κυβέρνηση του ένατου και τελευταίου αιτήματος για την εκταμίευση των τελευταίων πόρων.
Στην τελευταία δέσμη οροσήμων, τα οποία πρέπει να έχει ολοκληρώσει η Ελλάδα για να εισπράξει τα χρήματα, περιλαμβάνονται και δύο ενεργειακά: η εγκατάσταση μονάδων αποθήκευσης ενέργειας σε μπαταρίες, συνολικής ισχύος 700 MW και η ολοκλήρωση των έργων πολιτικού μηχανικού για τη μονάδα αντλησιοταμίευσης στην Αμφιλοχία.
«Η κυβέρνηση πριν λίγες μέρες για να επιτύχει υποτίθεται μείωση του κόστους ενέργειας κατά 30%, μεταξύ άλλων, υποσχέθηκε να επιταχύνει τα έργα αποθήκευσης.
Όμως στο αρχικό Σχέδιο Ανάκαμψης του Ιουλίου 2021 η ίδια αυτή κυβέρνηση είχε συμφωνήσει με την ΕΕ ως το 4ο τρίμηνο 2025 τη “Θέση σε λειτουργία όλων των έργων αποθήκευσης ενέργειας εως 1.380 MW (περιλαμβανομένης της Αμφιλοχίας), όπως θα έχουν πιστοποιηθεί από τον ΑΔΜΗΕ”.
Τελικά ο στόχος, κατέβηκε μόλις στα 700 ΜW, παρότι είναι γνωστό σε όλους ότι η έλλειψη αποθήκευσης αυξάνει τις τιμές και ταυτόχρονα οδηγεί σε οικονομική καταστροφή τους μικρούς παραγωγούς φωτοβολταϊκών», επισημαίνει ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, πρώην υπουργός Ενέργειας Γιάννης Μανιάτης που έφερε το θέμα στη δημοσιότητα.
Η πρέσβειρα του πετρελαίου και του αερίου…
Τον τίτλο της «πρέσβειρας του πετρελαίου και του αερίου» φέρει πλέον η Kimberly Guilfoyle, η οποία τείνει να ξεπεράσει (εάν δεν το έχει κάνει ήδη) κάθε προκάτοχό της στον χρόνο και την ενέργεια που δαπανά καθημερινά για την ενέργεια και ειδικά τους υδρογονάνθρακες.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Αθήνα συναντήθηκε πριν λιγα 24ωρα με τον managing director του αγωγού TAP (Trans Adriatic Pipeline), Luca Schieppati και τον εκπρόσωπο της εταιρείας στην Ελλάδα, Ιωάννη Μάρη, για να συζητήσουν το μέλλον του TAP.
«Ο TAP εξακολουθεί να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαφοροποίηση των ενεργειακών προμηθειών της Ελλάδας – και της ευρύτερης περιοχής – και θα μπορούσε να επεκτείνει τον ρόλο του στο μέλλον με τη μεταφορά αμερικανικού LNG μέσω της Ελλάδας προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη», ανέφερε σε ανάρτησή της στα κοινωνικά δίκτυα.
…Και μια συνάντηση με μέλλον
Αλλά και την περασμένη εβδομάδα στη Θεσσαλονίκη η Kimberly Guilfoyle είχε συνάντηση για τον Κάθετο Διάδρομο με μέλη κυβερνήσεων και διπλωμάτες και στελέχη επιχειρήσεων
Μετείχαν από ελληνικής πλευράς ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος καθώς και ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου Μιχάλης Δαμιανός, η ομόλογός του της Βόρειας Μακεδονίας Sanja Bozinovska, ο Special Envoy for Global Energy Integration της κυβέρνησης των ΗΠΑ Joshua Volz, η CEO του ΔΕΣΦΑ Maria Sferruzza και εκπρόσωποι κυβερνήσεων γειτονικών χωρών.
«Η ενεργειακή ασφάλεια είναι συνώνυμη με την εθνική ασφάλεια. Συνεργαζόμενοι για την προώθηση του «Κάθετου Διαδρόμου» και την αύξηση της προμήθειας αμερικανικού LNG στους Ευρωπαίους εταίρους μας, διασφαλίζουμε την ενεργειακή ανθεκτικότητα, προωθούμε τη διαφοροποίηση και συμβάλλουμε στη μεγαλύτερη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής», επισήμανε η πρέσβειρα των ΗΠΑ για μια συνάντηση, η οποία έχω την αίσθηση ότι έχει (πολύ) μέλλον.
