Με προσδοκίες και έντονο ενδιαφέρον για τις επόμενες κυβερνητικές κινήσεις προσέρχεται σήμερα η ελληνική βιομηχανία στη Γενική Συνέλευση του ΣΕΒ, στο Μέγαρο Μουσικής. Το ενεργειακό κόστος, η ανταγωνιστικότητα της παραγωγής και τα περιθώρια στήριξης των επιχειρήσεων αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο, με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον πρόεδρο του ΣΕΒ, Σπύρο Θεοδωρόπουλο, να ανοίγουν τα χαρτιά τους για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν η ελληνική οικονομία και η βιομηχανία.
Το μεγάλο ζητούμενο για τις επιχειρήσεις είναι πλέον το ύψος, αλλά και ο χρόνος ενεργοποίησης των μέτρων που προετοιμάζει η κυβέρνηση για την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους. Η βιομηχανία αναμένει, πάντως, συγκεκριμένες απαντήσεις, καθώς οι υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας εξακολουθούν να πιέζουν την παραγωγική δραστηριότητα και να περιορίζουν την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων.
Στο τραπέζι οι προτάσεις του ΣΕΒ
Υπενθυμίζεται ότι την περασμένη εβδομάδα, στο πλαίσιο του συνεχιζόμενου διαλόγου μεταξύ κυβέρνησης και επιχειρηματικού κόσμου, πραγματοποιήθηκε συνάντηση της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με την ηγεσία του ΣΕΒ. Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι προτάσεις του Συνδέσμου για τη στήριξη της ελληνικής βιομηχανίας απέναντι στις αυξημένες ενεργειακές επιβαρύνσεις.
Από την πλευρά του υπουργείου, ωστόσο, δεν δόθηκαν συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Επισημάνθηκε ότι καταβάλλεται προσπάθεια για τη στήριξη της βιομηχανικής παραγωγής, με δεδομένους αφενός τους δημοσιονομικούς περιορισμούς της χώρας και αφετέρου τους κανόνες του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου.
Οι πληροφορίες θέλουν το πακέτο στήριξης που επεξεργάζεται η κυβέρνηση να κινείται στην περιοχή των 100 εκατ. ευρώ, Ωστόσο αρμόδιες πηγές δεν αποκλείουν κάτι πιο γενναιόδωρο.. Στόχος, βέβαια, είναι να καλυφθεί το σύνολο των ενεργοβόρων βιομηχανιών, συμπεριλαμβανομένων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων που μέχρι σήμερα βρίσκονται εκτός των υφιστάμενων σχημάτων στήριξης.
Το πακέτο αναμένεται να αξιοποιεί τα νέα ευρωπαϊκά εργαλεία κρατικών ενισχύσεων, και συγκεκριμένα το CISAF (Clean Industrial Deal State Aid Framework) και το METSAF (Middle East Crisis Temporary State Aid Framework).
Τι προβλέπουν τα ευρωπαϊκά εργαλεία
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο δίνει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τη δυνατότητα μείωσης έως και 50% της μέσης ετήσιας χονδρεμπορικής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας για ποσοστό έως 50% της ετήσιας κατανάλωσης μιας επιλέξιμης επιχείρησης. Η επιδοτούμενη τιμή, ωστόσο, δεν μπορεί να υποχωρήσει κάτω από τα 50 ευρώ ανά MWh.
Παράλληλα, σε περίπτωση που μια βιομηχανία λαμβάνει αντισταθμίσεις, το συμπληρωματικό πλαίσιο METSAF προβλέπει πρόσθετη δυνατότητα στήριξης, υπό συγκεκριμένους όρους.
Για την ελληνική βιομηχανία, βέβαια, η αξιοποίηση των δύο αυτών ευρωπαϊκών εργαλείων θεωρείται κρίσιμη όπως καταφάνηκε και στην πρόσφατη κοινή παρέμβαση των 16 φορέων - συνδέσμων για το εν λόγω θέμα. Όπως αναφέρεται, η εφαρμογή των εν λόγω εργαλείων αντιμετωπίζεται ως μια αναγκαία «γέφυρα» που θα μπορούσε να περιορίσει την πίεση στο κόστος παραγωγής, να διατηρήσει ενεργές τις επιχειρήσεις και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για νέες επενδύσεις, ιδιαίτερα στην κατεύθυνση των καθαρών τεχνολογιών.
Η βιομηχανία περιμένει απαντήσεις από τον πρωθυπουργό
Παράγοντες, μάλιστα, της αγοράς θεωρούν πλέον αναγκαίες τις άμεσες ανακοινώσεις για το ύψος της διαθέσιμης χρηματοδότησης. Το βλέμμα στρέφεται, έτσι, στον Κυριάκο Μητσοτάκη, από τον οποίο η βιομηχανία αναμένει να αποκαλύψει τις κυβερνητικές προθέσεις από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΣΕΒ.
Η πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη για τις μεταποιητικές επιχειρήσεις και, κυρίως, για περισσότερες από 700 ενεργοβόρες επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν κρίσιμο κομμάτι της παραγωγής, των εξαγωγών και της απασχόλησης.
Οι επιχειρήσεις αυτές, όπως έχει αναφέρει και η πρόσφατη παρέμβαση της ΕΒΙΚΕΝ, έχουν βρεθεί τους τελευταίους μήνες αντιμέτωπες με διαδοχικές αυξήσεις στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς να διαθέτουν ένα αντίστοιχο πλαίσιο προστασίας με αυτό που έχουν ήδη αξιοποιήσει άλλες ανταγωνιστικές οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το αίτημα της ελληνικής βιομηχανίας είναι, επομένως, σαφές και προτάσσει το να ενεργοποιηθούν χωρίς καθυστερήσεις τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά εργαλεία και να δημιουργηθεί ένα αποτελεσματικό δίχτυ προστασίας απέναντι στο ενεργειακό κόστος.
Τα περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια
Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο ευρωπαϊκό αλλά και δημοσιονομικό. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, στον διαθέσιμο «κουμπαρά» υπάρχουν αυτή τη στιγμή περίπου 200 εκατ. ευρώ. Από το ποσό αυτό θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν η οριζόντια επιδότηση στο πετρέλαιο θέρμανσης, η αύξηση του επιδόματος θέρμανσης κατά περίπου 20%, καθώς και τυχόν νέα επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης έως το τέλος Δεκεμβρίου.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι εάν υπάρχει επαρκής δημοσιονομικός χώρος για επιδοτήσεις ηλεκτρικής ενέργειας στη βιομηχανία.
Με τα σημερινά δεδομένα, οι δυνατότητες φαίνεται να υπάρχουν περισσότερο για το 2027 και το 2028, αλλά ενδέχεται να αφορούν καιι το 2026. Συγκεκριμένα, δεν αποκλείεται, μεταξύ άλλων, το ενδεχόμενο η όποια στήριξη αποφασιστεί να καλύψει αναδρομικά μέρος της κατανάλωσης του 2026.
Σε κάθε περίπτωση, τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, τα οποία υπό προϋποθέσεις επιτρέπουν σημαντική επιδότηση στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, απαιτούν διαδικασία έγκρισης και ωρίμανσης ενώπιον των αρμόδιων κοινοτικών υπηρεσιών. Δεν μπορούν, επομένως, να ενεργοποιηθούν από τη μια ημέρα στην άλλη.
Αυτό σημαίνει ότι από τη σημερινή Γενική Συνέλευση του ΣΕΒ η βιομηχανία μπορεί να ακούσει ανακοινώσεις για μέτρα στήριξης, όχι όμως απαραίτητα για μέτρα που θα εφαρμοστούν άμεσα.
Η μάχη για τον δημοσιονομικό χώρο στην Ευρώπη
Την ίδια ώρα, η Αθήνα επιχειρεί να διευρύνει τα περιθώρια κινήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα αναμένεται να καταγράψει φέτος πρωτογενές πλεόνασμα άνω του 3%, οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες και η ετήσια «οροφή» στις δαπάνες δεν επιτρέπουν στην κυβέρνηση να αξιοποιήσει ελεύθερα το συγκεκριμένο περιθώριο για νέα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Με αυτά τα δεδομένα, όσο πλησιάζει η κρίσιμη Σύνοδος Κορυφής, τόσο εντείνεται και η προσπάθεια της Αθήνας να εξασφαλίσει πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για την αντιμετώπιση των έκτακτων αναγκών.
Πρώτος σταθμός είναι οι συνεδριάσεις των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 8 και 9 Οκτωβρίου. Εκεί αναμένεται να γίνει αποτίμηση των εξελίξεων στα ανοικτά μέτωπα της Ουκρανίας και της Μέσης Ανατολής, χωρίς, ωστόσο, να αναμένονται άμεσες αποφάσεις.
Το κρίσιμο ραντεβού είναι στις 15 Οκτωβρίου, όταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα κληθούν να εξετάσουν εάν οι νέες συνθήκες επιβάλλουν έκτακτες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των έκτακτων αναγκών που έχουν δημιουργηθεί.
Το «μπλοκ» του Νότου
Στο μέτωπο της δημοσιονομικής χαλάρωσης, Ελλάδα και Ιταλία έχουν ήδη απευθυνθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται η Ισπανία και η Πορτογαλία, διαμορφώνοντας ένα άτυπο «μπλοκ» των χωρών του Νότου.
Απέναντί τους βρίσκονται όχι μόνο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η ΕΚΤ, αλλά και οι χώρες του σκληρού πυρήνα της Ευρωζώνης. Γερμανία και Γαλλία, έχοντας και οι ίδιες να αντιμετωπίσουν υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα, γνωρίζουν ότι μια περαιτέρω διόγκωσή τους θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση από τις αγορές.
Το βασικό επιχείρημα της Αθήνας και της Ρώμης είναι ότι οι έκτακτες δαπάνες, λόγω των έκτακτων συνθηκών, θα πρέπει να εξαιρεθούν από τις «οροφές» των εθνικών δαπανών. Η εξαίρεση, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι συγκεκριμένες δαπάνες παύουν να υπολογίζονται: εξακολουθούν να προσμετρώνται κανονικά τόσο στο δημοσιονομικό έλλειμμα όσο και στο δημόσιο χρέος.
