Το όριο των 200 ευρώ ανά μεγαβατώρα ξεπερνούν οι χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, μεταφέροντας την πίεση της ενεργειακής αναταραχής από τα καύσιμα στο ρεύμα και στη θέρμανση. Η Ελλάδα διατηρεί χαμηλότερη τιμή, στα 167,42 ευρώ/MWh, χάρη και στην υψηλή συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή εικόνα προϊδεάζει για έναν χειμώνα με αυξημένο κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Οι υψηλές τιμές δεν περιορίζονται πλέον στις αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Γερμανία, Γαλλία και Ιβηρική κινούνται επίσης πάνω από τα 200 ευρώ/MWh, ενώ η Ιταλία καταγράφει την υψηλότερη τιμή μεταξύ των συγκεκριμένων αγορών, στα 233,72 ευρώ/MWh.
Στη Γερμανία η χονδρεμπορική τιμή διαμορφώνεται στα 201,70 ευρώ/MWh και στη Γαλλία στα 201,37 ευρώ/MWh. Στην Ισπανία φθάνει τα 201,99 ευρώ/MWh και στην Πορτογαλία τα 206,68 ευρώ/MWh. Ακόμη υψηλότερα βρίσκονται η Ρουμανία, με 222,73 ευρώ/MWh, και η Ουγγαρία, με 224,81 ευρώ/MWh, ενώ στη Βουλγαρία η τιμή ανέρχεται στα 207,38 ευρώ/MWh.
Πρόκειται για μια ευρεία επιβάρυνση της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρισμού, η οποία επαναφέρει στο προσκήνιο το κόστος παραγωγής, τις αντοχές των καταναλωτών και τα περιθώρια κρατικής στήριξης.
Το φυσικό αέριο ανεβάζει τον λογαριασμό
Στο επίκεντρο των πιέσεων βρίσκεται το φυσικό αέριο. Στον ολλανδικό κόμβο TTF, η τιμή έκλεισε στα 73,6 ευρώ/MWh, παραμένοντας πάνω από το επίπεδο των 70 ευρώ/MWh. Σε σύγκριση με τα 32–33 ευρώ/MWh του Φεβρουαρίου, πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, το κόστος έχει υπερδιπλασιαστεί, φθάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα από τον Ιανουάριο του 2023.
Η επιβάρυνση λειτουργεί σε δύο μέτωπα. Αυξάνει το κόστος για όσους χρησιμοποιούν φυσικό αέριο στη θέρμανση ή στην παραγωγική τους δραστηριότητα, ενώ ταυτόχρονα πιέζει τον ηλεκτρισμό μέσω των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που καταναλώνουν το καύσιμο. Όταν οι μονάδες αυτές καθορίζουν την οριακή τιμή της αγοράς, η άνοδος μεταφέρεται στη χονδρεμπορική τιμή του ρεύματος.
Η εξέλιξη αυτή προστίθεται στις ανατιμήσεις των υγρών καυσίμων λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Έτσι, η συζήτηση για την αντιμετώπιση της κρίσης διευρύνεται, καθώς η αποδέσμευση πετρελαϊκών αποθεμάτων δεν αντιμετωπίζει από μόνη της τις πιέσεις στο φυσικό αέριο και στην ηλεκτροπαραγωγή.
Η ελληνική άμυνα και τα όριά της
Στην ελληνική αγορά, οι ΑΠΕ καλύπτουν το 53,26% της ζήτησης, ενώ το φυσικό αέριο συμμετέχει με 26,63%. Αυτό το μείγμα συμβάλλει στη συγκράτηση της χονδρεμπορικής τιμής στα 167,42 ευρώ/MWh, χαμηλότερα από τις περισσότερες ευρωπαϊκές αγορές που καταγράφονται στην ίδια εικόνα. Κοντά στην Ελλάδα βρίσκεται η Πολωνία, στα 165,24 ευρώ/MWh.
Η υψηλή παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές αποτελεί ουσιαστικό πλεονέκτημα σε μια περίοδο ακριβού φυσικού αερίου. Δεν εξασφαλίζει, όμως, μόνιμη προστασία από τις ανατιμήσεις. Η μεταβολή της αιολικής και ηλιακής παραγωγής, η ζήτηση και οι ανάγκες κάλυψης των βραδινών ωρών μπορούν να αυξήσουν τη συμμετοχή των θερμικών μονάδων και να ενισχύσουν ξανά το κόστος.
Παράλληλα, η ημερήσια χονδρεμπορική τιμή δεν μεταφέρεται αυτούσια σε κάθε λογαριασμό. Η επίπτωση εξαρτάται από τη διάρκεια των υψηλών τιμών, το είδος του τιμολογίου και την εμπορική πολιτική κάθε προμηθευτή.
Οι αποφάσεις για τον χειμώνα
Πρόσθετη ανησυχία προκαλεί η εικόνα των αποθεμάτων. Στις 3 Οκτωβρίου, η πληρότητα των ευρωπαϊκών υπόγειων αποθηκών φυσικού αερίου βρισκόταν στο 72,4%. Οι εγκαταστάσεις LNG εμφάνιζαν πληρότητα 48,8%, ενώ στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 27,2%. Οι δείκτες αυτοί αφορούν διαφορετικές υποδομές και δεν αρκούν, μεμονωμένα, για να αποτυπώσουν την επάρκεια εφοδιασμού, αναδεικνύουν όμως τη σημασία των εισαγωγών και της προετοιμασίας για την αυξημένη χειμερινή ζήτηση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει πλέον την προοπτική ενός πολύ δύσκολου χειμώνα ως προς τις τιμές της ενέργειας. Ενόψει της Συνόδου Κορυφής της 14ης Οκτωβρίου, το βάρος πέφτει στις επιλογές στήριξης και στον δημοσιονομικό χώρο που θα έχουν τα κράτη-μέλη, με την Ελλάδα και άλλες χώρες να ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία.
