Ένα νέο κύμα ανατιμήσεων φαίνεται να διαμορφώνεται στην αγορά, καθώς οι πιέσεις από το κόστος παραγωγής, την ενέργεια και τις πρώτες ύλες μεταφέρονται σταδιακά στην εφοδιαστική αλυσίδα και από εκεί στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Η αγορά κινείται προς το παρόν με ιδιαίτερη προσοχή, καθώς τόσο οι προμηθευτές όσο και οι μεγάλες αλυσίδες λιανεμπορίου γνωρίζουν ότι οποιαδήποτε σημαντική αύξηση των τιμών μπορεί να περιορίσει περαιτέρω την κατανάλωση, ενώ αποτρεπτικά λειτουργεί και η ρύθμιση με βάση την οποία η όποια ανατίμηση οδηγεί μέχρι τέλος του έτους σε “μπλόκο” σε πολιτικές προσφορών. Ωστόσο, οι νέοι τιμοκατάλογοι που έχουν ήδη αρχίσει να φτάνουν στα σούπερ μάρκετ δημιουργούν ανησυχία για την εξέλιξη των τιμών τους επόμενους μήνες.
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, οι αυξήσεις που έχουν κατατεθεί κινούνται, κατά μέσο όρο, στην περιοχή του 7% έως 12%, με σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά προϊόν. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι αυξήσεις είναι χαμηλότερες, ενώ σε άλλα προϊόντα υπερβαίνουν αισθητά τον συγκεκριμένο μέσο όρο.
Από τις προσωρινές μειώσεις στις νέες αυξήσεις
Η εικόνα που επικρατεί σήμερα είναι διαφορετική από εκείνη που είχε διαμορφωθεί τους προηγούμενους μήνες. Άλλωστε, η συμφωνία μεταξύ κυβέρνησης και αγοράς προέβλεπε ότι κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο δεν θα υπάρξουν αυξήσεις, ενώ όπου υπήρχαν περιθώρια θα επιχειρούνταν και μειώσεις τιμών.
Η προσπάθεια αυτή εφαρμόστηκε και σε αρκετές περιπτώσεις οι μειωμένες τιμές επεκτάθηκαν και στον Οκτώβριο. Κάποιοι προμηθευτές, δε, έχουν δεσμευθεί για διατήρηση των μειώσεων έως και τον Δεκέμβριο.
Ωστόσο, η νέα πραγματικότητα στην ενέργεια και στις πρώτες ύλες αλλάζει τα δεδομένα. Ήδη έχουν κατατεθεί νέες αυξήσεις, ενώ το μεγάλο ερώτημα πλέον αφορά το κατά πόσο αυτές θα περάσουν στο ράφι και σε ποια έκταση.
Οι προβλέψεις
Στο μεταξύ, με βάση το ο 9ο μηνιαίο Δελτίο Τιμών Αγροτικών Προϊόντων για το 2026 από την Τράπεζα Πειραιώς. “τυχόν άνοδος του ενεργειακού κόστους λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων θα μπορούσε να αυξήσει περαιτέρω το κόστος παραγωγής και μεταφοράς. Ως εκ τούτου, το ισοζύγιο κινδύνων για τα αγροτικά προϊόντα παραμένει προσανατολισμένο προς την ανοδική πλευρά, με τους κλιματικούς και γεωπολιτικούς παράγοντες να συνεχίζουν να παρέχουν στήριξη στις τιμές. Όσον αφορά τα επιμέρους προϊόντα, οι βελτιωμένες προοπτικές παραγωγής δύναται να περιορίσουν τις ανοδικές πιέσεις σε σιτάρι και καλαμπόκι. Στη σόγια, η ισχυρή ζήτηση από τη βιομηχανία επεξεργασίας και τα βιοκαύσιμα αναμένεται να λειτουργήσει υποστηρικτικά για τις τιμές και στη ζάχαρη, η μειωμένη προσφορά λόγω καιρικών συνθηκών παραμένουν υποστηρικτικοί παράγοντες για τις τιμές. Στο ρύζι, οι αβεβαιότητες γύρω από τις βροχοπτώσεις στην Ασία, λόγω του El Niño, εξακολουθούν να επηρεάζουν αρνητικά την προσφορά, έχοντας θετικό αντίκτυπο στις τιμές του. Στον χυμό πορτοκαλιού, η βελτίωση των προοπτικών προσφοράς έχει οδηγήσει σε διόρθωση των τιμών του, ωστόσο οι κίνδυνοι για την τιμή εξακολουθούν να είναι ανοδικοί, όπως και στο βαμβάκι, όπου η σχετικά ανθεκτική ζήτηση αναμένεται να λειτουργήσει υποστηρικτικά της τιμής του. Τέλος, στα βοοειδή, η περιορισμένη προσφορά αποτελεί παράγοντα στήριξης της τιμής του, ωστόσο η ηπιότερη διεθνής ζήτηση δύναται να περιορίσει την άνοδο.
Όσον αφορά τον δείκτη αγροτικών προϊόντων, ενισχύθηκε κατά 3,98% σε μηνιαία βάση, με τον ευρύτερο δείκτη εμπορευμάτων να καταγράφει ακόμη ισχυρότερη άνοδο (+7,61%). Η άνοδος του δείκτη των αγροτικών προϊόντων αντανακλά κυρίως τις ανησυχίες για την παγκόσμια προσφορά, καθώς οι κλιματικοί κίνδυνοι στις βασικές παραγωγικές περιοχές, ως αποτέλεσμα της εξέλιξης του El Niño, διατήρησαν τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές σε αρκετές αγορές αγροτικών προϊόντων, παρά την άνοδο του δολαρίου. Αντίθετα, η περαιτέρω ενίσχυση του δολαρίου, ως αποτέλεσμα μιας πιο περιοριστικής νομισματικής πολιτικής εκ μέρους της Fed, ενδέχεται να μετριάσει τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές”
Τα γαλακτοκομικά
Ιδιαίτερη πίεση καταγράφεται στα γαλακτοκομικά, όπου ορισμένα προϊόντα βρίσκονται αντιμέτωπα με δεύτερη ανατίμηση μέσα σε λίγους μήνες. Η πρώτη είχε καταγραφεί τον Ιούλιο και πλέον οι αυξημένες τιμές της πρώτης ύλης δημιουργούν νέα δεδομένα για το κόστος παραγωγής.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της φέτας, για την οποία παράγοντες της αγοράς δεν αποκλείουν αυξήσεις ακόμη και έως 2 ευρώ το κιλό μέσα στους επόμενους δύο μήνες.
Οι ανατιμήσεις, πάντως, δεν αφορούν το σύνολο του κλάδου ούτε όλες τις επιχειρήσεις. Πρόκειται, μέχρι στιγμής, για κινήσεις συγκεκριμένων εταιρειών, οι οποίες επιχειρούν να αντιμετωπίσουν την αύξηση του κόστους χωρίς να απολέσουν μερίδιο αγοράς.
Το μεγάλο στοίχημα των Χριστουγέννων
Το βλέμμα της αγοράς, πάντως, είναι ήδη στραμμένο στην εορταστική περίοδο. Οι εβδομάδες πριν από τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά αποτελούν κρίσιμο διάστημα για το λιανεμπόριο, καθώς συγκεντρώνεται σημαντικό μέρος του ετήσιου τζίρου.
Γι' αυτό και οι επιχειρήσεις τηρούν στάση αναμονής. Οι αλυσίδες παρακολουθούν στενά τις κινήσεις των ανταγωνιστών τους, ενώ οι προμηθευτές εξετάζουν το κόστος αλλά και την αντοχή της ζήτησης.
Στα σούπερ μάρκετ, η λογική που επικρατεί είναι ότι αυξήσεις θα περάσουν στο ράφι μόνο εφόσον προηγουμένως έχουν επιβληθεί από τους προμηθευτές. Οι ίδιες οι αλυσίδες δηλώνουν ότι ήδη πιέζουν τα περιθώριά τους και χρησιμοποιούν προσφορές προκειμένου να διατηρήσουν την κατανάλωση και τα μερίδιά τους.
Το ερώτημα είναι εάν το κόστος θα μπορέσει να απορροφηθεί έως το τέλος του έτους. Εάν αυτό δεν καταστεί δυνατό, οι πιέσεις αναμένεται να μεταφερθούν στους καταναλωτές από τον Ιανουάριο.
Τα νοικοκυριά έχουν ήδη περιορισμένα περιθώρια
Στο μεταξύ, η συγκυρία είναι ιδιαίτερα δύσκολη για τα νοικοκυριά, καθώς η ακρίβεια εξακολουθεί να επιβαρύνει σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Είναι ενδεικτικό ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς του 2025, η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών ανήλθε σε 21.842,40 ευρώ, έναντι 20.694,48 ευρώ το 2024, καταγράφοντας αύξηση 5,5%. Η αντίστοιχη μέση μηνιαία δαπάνη διαμορφώθηκε σε 1.820,20 ευρώ.
Την ίδια στιγμή, τα είδη διατροφής και τα μη οινοπνευματώδη ποτά απορροφούν το 20,4% του μέσου οικογενειακού προϋπολογισμού, αποτελώντας τη μεγαλύτερη κατηγορία δαπανών.
Η πίεση είναι σαφώς μεγαλύτερη στα χαμηλότερα εισοδήματα. Για το φτωχότερο 20% του πληθυσμού, τα τρόφιμα αντιστοιχούν στο 31,9% των δαπανών, έναντι 13,2% για το πλουσιότερο 20%.
Συνολικά, τα νοικοκυριά του χαμηλότερου εισοδηματικού πεμπτημορίου αύξησαν τις δαπάνες τους κατά 4,5% σε σχέση με το 2024, ενώ εκείνα του υψηλότερου κατά 6,4%.
Τα στοιχεία δείχνουν έτσι ότι μια νέα γενικευμένη άνοδος των τιμών στα βασικά αγαθά θα έρθει σε μια περίοδο κατά την οποία τα περιθώρια προσαρμογής των οικογενειακών προϋπολογισμών είναι ήδη περιορισμένα.
Βιομηχανία: εκτίναξη του κόστους παραγωγής
Στο μέτωπο της βιομηχανίας, τα στοιχεία αποτυπώνουν με σαφήνεια την ένταση των πιέσεων. Έτσι, ο γενικός δείκτης τιμών παραγωγού στη βιομηχανία, στο σύνολο εγχώριας και εξωτερικής αγοράς, αυξήθηκε τον Αύγουστο του 2026 κατά 14,9% σε σχέση με τον Αύγουστο του 2025.
Η αύξηση προήλθε από άνοδο 29,7% στις τιμές παραγωγού για την εξωτερική αγορά και 8,9% για την εγχώρια αγορά.
Σε μηνιαία βάση, ο δείκτης αυξήθηκε κατά 2,1% τον Αύγουστο σε σχέση με τον Ιούλιο, έναντι μείωσης 0,6% στην αντίστοιχη σύγκριση του προηγούμενου έτους.
Το ενεργειακό κόστος αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες πίεσης, γεγονός που εξηγεί και την ανησυχία των επιχειρήσεων για τους επόμενους μήνες.
Η βιομηχανία αναμένει, παράλληλα, τις επόμενες κυβερνητικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για όσα αναμένεται να παρουσιάσει ο πρωθυπουργός στην ανοιχτή εκδήλωση του ΣΕΒ στις 6 Οκτωβρίου.
Το πετρέλαιο υποχωρεί, η πίεση όμως παραμένει
Την ίδια ώρα, παρά την αποκλιμάκωση της τιμής του Brent κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, το ενεργειακό μέτωπο εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία.
Η σχετική ομαλοποίηση στις ροές πετρελαίου μέσω του Περσικού Κόλπου, η απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων και οι προσπάθειες να περιοριστεί ο κίνδυνος περαιτέρω πληθωριστικών πιέσεων συνέβαλαν στην αποκλιμάκωση της τιμής του αργού.
Ωστόσο, η αγορά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές γεωπολιτικές και ενεργειακές αβεβαιότητες. Η διατήρηση υψηλού κόστους καυσίμων και φυσικού αερίου μεταφράζεται σε αυξημένο λειτουργικό κόστος για τη βιομηχανία, τις μεταφορές και το λιανεμπόριο.
Παράλληλα, η ελληνική κυβέρνηση ζητά μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να λαμβάνουν προσωρινά μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στο αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Ακριβότερο και το ρεύμα
Σημαντική πίεση προκύπτει και από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.Η μέση χονδρεμπορική τιμή στην Αγορά Επόμενης Ημέρας τον Σεπτέμβριο διαμορφώθηκε τελικά στα 157,92 ευρώ/MWh, αυξημένη κατά 18,4% σε σχέση με τα 133,40 ευρώ/MWh του Αυγούστου.
Μάλιστα, στις 25 Σεπτεμβρίου η τιμή είχε εκτιναχθεί στα 213,62 ευρώ/MWh, πριν υποχωρήσει σημαντικά στο τέλος του μήνα. Στις 30 Σεπτεμβρίου η ημερήσια τιμή διαμορφώθηκε κοντά στα 109 ευρώ/MWh.
Η υποχώρηση της τελευταίας ημέρας αποτελεί θετική εξέλιξη, δεν αναιρεί όμως την εικόνα του συνόλου του μήνα. Οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας δεν διαμορφώνουν τις λιανικές τιμές με βάση μία μόνο ημέρα, αλλά λαμβάνουν υπόψη τον μέσο όρο της αγοράς, τις αγορές που έχουν προηγηθεί, τις προβλέψεις και το κόστος αντιστάθμισης κινδύνου.
Οι υψηλές τιμές του Σεπτεμβρίου, επομένως, εξακολουθούν να δημιουργούν πιέσεις στα τιμολόγια που θα ανακοινωθούν για τον Οκτώβριο.
Η πρωτοβουλία για τις μειώσεις τιμών σε δοκιμασία
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ενεργειακή κρίση απειλεί να περιορίσει την αποτελεσματικότητα της πρωτοβουλίας για τις μειώσεις τιμών στα σούπερ μάρκετ.
Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει σήμερα περίπου 1.780 προϊόντα, εκ των οποίων περίπου 400 είναι σχολικά. Οι μειωμένες τιμές για πολλά από αυτά αναμένεται να διατηρηθούν μέχρι το τέλος Οκτωβρίου.
Το κρίσιμο σημείο, ωστόσο, είναι τι θα συμβεί από τον Νοέμβριο.Σύμφωνα με πληροφορίες από την αγορά, η λίστα των προϊόντων που θα συνεχίσουν να συμμετέχουν στην πρωτοβουλία κατά το δίμηνο Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου αναμένεται να είναι μικρότερη. Η αύξηση του κόστους παραγωγής και λειτουργίας περιορίζει τα περιθώρια των προμηθευτών να συνεχίσουν να χρηματοδοτούν μειώσεις τιμών.
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι εάν οι πιέσεις στην ενέργεια παραμείνουν, θα είναι δύσκολο για αρκετές επιχειρήσεις να συνεχίσουν να συμμετέχουν με τον ίδιο ρυθμό.
Η αρμόδια Αρχή, από την πλευρά της, επιδιώκει η πρωτοβουλία να διατηρήσει σημαντικό αριθμό βασικών προϊόντων, με στόχο στο τέλος του έτους να περιλαμβάνει τουλάχιστον 1.000 αγαθά καθημερινής κατανάλωσης.
Στο τραπέζι και νέα μέτρα για τις ανατιμήσεις
Η προοπτική ενός νέου κύματος αυξήσεων επαναφέρει στο προσκήνιο και τη συζήτηση για την ενίσχυση των ελέγχων στην αγορά.
Στο πλαίσιο των υφιστάμενων κανόνων, οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να χρησιμοποιούν προσφορές και εκπτώσεις κατά τρόπο που να παρακάμπτει τους περιορισμούς οι οποίοι ισχύουν μετά από ανατιμήσεις.
Παράλληλα, η αρμόδια Αρχή προχωρά σε ελέγχους για τον εντοπισμό αδικαιολόγητων αυξήσεων, αξιοποιώντας τόσο ψηφιακά εργαλεία όσο και ελέγχους στην αγορά.
Στο επίκεντρο βρίσκονται επιχειρήσεις για τις οποίες υπάρχουν ενδείξεις ότι οι αυξήσεις δεν δικαιολογούνται από την εξέλιξη του κόστους.
Δεν αποκλείεται, μάλιστα, εφόσον οι πιέσεις ενταθούν, να επανέλθει στο προσκήνιο και η συζήτηση για αυστηρότερες παρεμβάσεις σε ολόκληρη τη διατροφική αλυσίδα από τις αρχές του νέου έτους.
Το «myKateggelies» φέρνει τον έλεγχο στο κινητό
Στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της εποπτείας της αγοράς κινείται και η νέα ψηφιακή εφαρμογή myKateggelies, η οποία αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία προς το τέλος Νοεμβρίου.
Μέσω της εφαρμογής, οι καταναλωτές θα μπορούν από το κινητό τους να υποβάλλουν καταγγελίες και να παρακολουθούν ηλεκτρονικά την πορεία τους. Η καταγγελία θα αποκτά έτσι μια πλήρως καταγεγραμμένη και «ιχνηλατήσιμη» διαδρομή, από την υποβολή μέχρι την εξέτασή της.
Παράλληλα, οι πολίτες θα μπορούν να αποστέλλουν φωτογραφίες και άλλα στοιχεία, διευκολύνοντας τη δουλειά των ελεγκτικών μηχανισμών.
Η συγκέντρωση των καταγγελιών αναμένεται να επιτρέψει την ανίχνευση επαναλαμβανόμενων πρακτικών και την πραγματοποίηση περισσότερο στοχευμένων ελέγχων. Οι ελεγκτές θα μπορούν να διασταυρώνουν τα στοιχεία ταχύτερα, ενώ προβλέπεται και ηλεκτρονική διαχείριση των διοικητικών κυρώσεων όπου διαπιστώνονται παραβάσεις.
Το επόμενο δίμηνο θα κρίνει τις αντοχές της αγοράς
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι εάν η αγορά θα καταφέρει να απορροφήσει μέρος των αυξημένων πιέσεων ή εάν το αυξημένο κόστος θα μεταφερθεί σταδιακά στον καταναλωτή.
Οι επιχειρήσεις γνωρίζουν ότι οι αυξήσεις στα βασικά αγαθά έχουν άμεση επίπτωση στη ζήτηση. Από την άλλη πλευρά, η διατήρηση των τιμών στα ίδια επίπεδα, όταν αυξάνονται οι πρώτες ύλες, η ενέργεια, τα καύσιμα και το συνολικό λειτουργικό κόστος, περιορίζει τα περιθώρια κέρδους. Έτσι, Νοέμβριος και Δεκέμβριος αναδεικνύονται σε κρίσιμο δίμηνο.
