Οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή και οι διαταραχές σε κρίσιμους ναυτιλιακούς διαδρόμους, ιδίως στα Στενά του Ορμούζ και στην Ερυθρά Θάλασσα, έχουν οδηγήσει σε απότομη αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης βιοκαυσίμων το 2026, τονίζει ο οίκος αξιολόγησης Morningstar DBRS.
Με τις μέσες τιμές αργού πετρελαίου Brent από την αρχή του έτους να έχουν αυξηθεί κατά περίπου 25% και τις ελλείψεις ενέργειας, οι κυβερνήσεις παγκοσμίως επιταχύνουν τις εντολές για μείγματα καυσίμων και επεκτείνουν την παραγωγή βιοκαυσίμων για να εξασφαλίσουν ενεργειακό εφοδιασμό.
Αυτός ο συνδυασμός αυξημένων τιμών αργού πετρελαίου και ανησυχιών για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού έχει βελτιώσει σημαντικά την οικονομική θέση για τα βιοκαύσιμα, ενθαρρύνοντας υποστηρικτικές κυβερνητικές πολιτικές και οδηγώντας σε μεγαλύτερες επενδύσεις και ζήτηση σε όλη την αλυσίδα αξίας των βιοκαυσίμων, επισημαίνει ο οίκος.
Οι τομείς που συνήθως επωφελούνται από τις παρατεταμένες ενεργειακές διαταραχές στη Μέση Ανατολή περιλαμβάνουν παραγωγούς αιθανόλης, παραγωγούς βιοντίζελ και ανανεώσιμου ντίζελ προμηθευτές γεωργικών πρώτων υλών (σόγια, κανόλα, φοινικέλαιο, καλαμπόκι, ζαχαροκάλαμο), παραγωγούς βιώσιμων αεροπορικών καυσίμων (SAF) και εταιρείες υποδομών και αποθήκευσης βιοκαυσίμων.
Παρά τη σημαντική αύξηση της κατανάλωσής τους, τα βιοκαύσιμα αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μικρό ποσοστό της παγκόσμιας ζήτησης ενέργειας για τις μεταφορές και είναι απίθανο να έχουν ουσιαστικό αρνητικό αντίκτυπο στην παγκόσμια ζήτηση για καύσιμα που προέρχονται από αργό πετρέλαιο, ιδίως δεδομένης της διεύρυνσης του χάσματος προσφοράς/ζήτησης αργού πετρελαίου από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, σημειώνει η DBRS. Επιπλέον, η αύξηση της ζήτησης είναι ευαίσθητη στις τιμές του αργού πετρελαίου, οι οποίες πιθανότατα θα πρέπει να παραμείνουν υψηλότερες για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για να διατηρηθούν οι τρέχοντες ρυθμοί ανάπτυξης.
Ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια
Πολλές ασιατικές και ευρωπαϊκές χώρες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή. Σε περιόδους γεωπολιτικής αστάθειας, οι κυβερνήσεις αναζητούν εγχώριες ή περιφερειακές πηγές καυσίμων για να μειώσουν την εξάρτησή τους από το εισαγόμενο αργό πετρέλαιο.
Τα βιοκαύσιμα, όπως τονίζει η DBRS, μπορούν να παραχθούν από τοπικές γεωργικές πρώτες ύλες όπως καλαμπόκι, ζαχαροκάλαμο, σόγια και φοινικέλαιο, βελτιώνοντας την ενεργειακή ανθεκτικότητα.
Οι ενεργειακοί οργανισμοί και οι αναλυτές της βιομηχανίας βλέπουν όλο και περισσότερο τα βιοκαύσιμα όχι μόνο ως εργαλείο απαλλαγής από τον άνθρακα, αλλά και ως αντιστάθμισμα έναντι των διακοπών εφοδιασμού. Τα βιοκαύσιμα μπορούν να αναμειχθούν σε υπάρχοντα συστήματα καυσίμων χωρίς σημαντικές αλλαγές στις υποδομές, παρέχοντας έναν σχετικά γρήγορο τρόπο μείωσης της έκθεσης σε κρίσεις της αγοράς πετρελαίου.
Οι αναδυόμενες οικονομίες πρωταγωνιστούν
Οι ΗΠΑ προβλέπεται να καταναλώσουν περίπου 75,5 εκατομμύρια μετρικούς τόνους βιοκαυσίμων έως το 2030, διατηρώντας τη θέση τους ως η μεγαλύτερη αγορά βιοκαυσίμων στον κόσμο, μπροστά από άλλες σημαντικές περιοχές κατανάλωσης βιοκαυσίμων, όπως η Βραζιλία και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ωστόσο, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή είχε πιο σοβαρό αντίκτυπο στις προμήθειες πετρελαίου προς την Ευρώπη και την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού.
Ως αποτέλεσμα, η Ασία είναι πιθανό να ευθύνεται για το μεγαλύτερο μέρος της σταδιακής αύξησης της παγκόσμιας ζήτησης βιοκαυσίμων, λόγω της επέκτασης των εντολών ανάμειξης και της αυξανόμενης κατανάλωσης καυσίμων, τονίζει ο οίκος
Αντίθετα, η αύξηση της ζήτησης βιοκαυσίμων στην Ευρώπη είναι πιθανό να καθοδηγηθεί από αλλαγές πολιτικής, λαμβάνοντας υπόψη τις ανησυχίες για τις τιμές των τροφίμων και την αποψίλωση των δασών και την εστίαση στα προηγμένα βιοκαύσιμα υψηλότερης αξίας και τα βιοκαύσιμα SAF, με αποτέλεσμα μια πιο αργή αλλά πιο εξειδικευμένη επέκταση της ζήτησης.
Αναδυόμενες αγορές όπως η Ινδία, η Βραζιλία και η Ινδονησία αναμένεται να είναι οι μεγαλύτεροι παράγοντες που συμβάλλουν στην πρόσθετη κατανάλωση βιοκαυσίμων λόγω των ισχυρότερων απαιτήσεων ανάμειξης, της αυξανόμενης ζήτησης καυσίμων και των άφθονων πόρων πρώτων υλών, εκτιμά η DBRS. Μια πρόσφατη έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας σημείωσε ότι η παραγωγή υγρών και αέριων βιοκαυσίμων στην Ινδία θα μπορούσε να διπλασιαστεί έως το 2030 μέσω ενισχυμένων πολιτικών δράσεων.
Οι ευκαιρίες
Όπως επισημαίνει η DBRS, οι μεγάλες καθετοποιημένες πετρελαϊκές εταιρείες επενδύουν ενεργά σε βιοκαύσιμα μέσω έργων ανανεώσιμου ντίζελ, SAF και αιθανόλης, αλλά έχουν υιοθετήσει μια επιλεκτική και προσεκτική προσέγγιση για να εξασφαλίσουν κερδοφόρα μετατροπή και επαρκείς αποδόσεις από μεγάλες κεφαλαιουχικές επενδύσεις.
Οι ExxonMobil, BP, Chevron, Shell, TotalEnergies και Eni έχουν επί του παρόντος περισσότερα από 40 έργα βιοκαυσίμων που είτε ήδη λειτουργούν είτε αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία έως το 2030. Πολλά από αυτά τα νέα έργα επικεντρώνονται στην παραγωγή SAF, υδρογονοεπεξεργασμένου φυτικού ελαίου και ανανεώσιμου ντίζελ, καθώς οι κυβερνήσεις παγκοσμίως έχουν αυξήσει την πίεση στην αεροπορική βιομηχανία για απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές.
Για τις πετρελαϊκές εταιρείες, η ανάπτυξη της αγοράς βιοκαυσίμων παρέχει ευκαιρίες διαφοροποίησης των κερδών, υποστηρίζει τη συμμόρφωση με τους κανονισμούς, επεκτείνει την αξία των υφιστάμενων περιουσιακών στοιχείων διύλισης και μειώνει τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο ενεργειακής μετάβασης, τονίζει ο οίκος. Ωστόσο, το μέγεθος του οφέλους εξαρτάται από την έκθεση κάθε εταιρείας σε βιοκαύσιμα, τη διαθεσιμότητα πρώτων υλών και την ικανότητα δημιουργίας ελκυστικών αποδόσεων από επενδύσεις σε καύσιμα χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Οι προκλήσεις - Είναι βιώσιμη η άνθηση της αγοράς;
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του οίκου, η παγκόσμια κατανάλωση βιοκαυσίμων προβλέπεται να αυξηθεί κατά 30% φέτος, με τα ανοδικά περιθώρια να διατηρούνται έως το 2030, λόγω του υψηλότερου κόστους του πετρελαίου, των γεωπολιτικών σοκ προσφοράς και των νέων κυβερνητικών εντολών ανάμειξης καυσίμων.
Καθώς τα ορυκτά καύσιμα γίνονται πιο ακριβά, εναλλακτικές λύσεις όπως η αιθανόλη, το βιοντίζελ και το ανανεώσιμο ντίζελ έχουν γίνει οικονομικά πιο ελκυστικές. Για λόγους σύγκρισης, ο σημαντικός κίνδυνος στις τιμές του αργού πετρελαίου που συνδέεται με τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή έχει ενισχύσει τη ζήτηση για βιοντίζελ με βάση το φοινικέλαιο, επειδή έχει γίνει σχετικά φθηνότερο από το πετρελαϊκό ντίζελ, επισημαίνει η DBRS.
Ωστόσο, η βιομηχανία βιοκαυσίμων έχει βιώσει στο παρελθόν έναν κλασικό κύκλο άνθησης και ύφεσης (boom and bust), προσθέτει ο οίκος. Η αυξανόμενη ζήτηση, η οποία οφείλεται σε κυβερνητικές εντολές, φορολογικές πιστώσεις και φόβους για την ενεργειακή ασφάλεια, οδήγησε σε ταχεία υπερεπέκταση και κατασκευή μονάδων στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ακολουθούμενη από διορθώσεις, πιέσεις στα περιθώρια κέρδους και κλείσιμο εγκαταστάσεων όταν η προσφορά ξεπέρασε την πραγματική ζήτηση της αγοράς ή τις αλλαγές πολιτικής.
Η ισχυρή ανάπτυξη του τομέα των βιοκαυσίμων θα μπορούσε να μετριαστεί εάν οι χαμηλότερες τιμές των ορυκτών καυσίμων μειώσουν την οικονομική ανταγωνιστικότητα των βιολογικών εναλλακτικών λύσεων σε σχέση με τα συμβατικά προϊόντα διύλισης πετρελαίου.
Η ανάπτυξη θα μπορούσε επίσης να περιοριστεί από αλλαγές στις ρυθμιστικές πολιτικές ή μειώσεις στις επιδοτήσεις που ιστορικά έχουν υποστηρίξει τη ζήτηση και έχουν παράσχει μια σταθερή βάση κατανάλωσης για τα βιοκαύσιμα.
Επίσης, ενώ η αύξηση της ζήτησης και η ευνοϊκή δυναμική της αγοράς ενισχύουν την ελκυστικότητα των βιοκαυσίμων, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί στην επέκταση της παραγωγής σε μεγάλη κλίμακα, συμπεριλαμβανομένου του ανταγωνισμού μεταξύ των καλλιεργειών, της αλλαγής χρήσης γης και της πίεσης στους πόρους, τονίζει η DBRS.
