Οι ΗΠΑ εξελίσσονται από πετρελαϊκή υπερδύναμη σε μια ευρύτερη ενεργειακή υπερδύναμη - και μάλιστα στα χέρια του Τραμπ αυτή τη στιγμή-, η οποία στηρίζεται όλο και περισσότερο σε αέρια καύσιμα, όπως το φυσικό αέριο και το LNG. Η εξέλιξη αυτή, τονίζει η Capital Economics, πέρα από το ότι ενισχύει τον έλεγχο των ΗΠΑ στις σχετικές εφοδιαστικές αλυσίδες, θα μπορούσε επίσης να ενδυναμώσει τη γεωπολιτική επιρροή του Λευκού Οίκου.
Το «θαύμα» της ενέργειας από σχιστολιθικά κοιτάσματα μετέτρεψε τις ΗΠΑ σε πετρελαϊκή υπερδύναμη. Ξεπερνώντας τη Ρωσία και τη Σαουδική Αραβία, η χώρα αναδείχθηκε στον μεγαλύτερο παραγωγό παγκοσμίως στα μέσα της δεκαετίας του 2010, ενώ σήμερα αντιστοιχεί περίπου στο ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, επισημαίνει ο οίκος.
Πλέον, οι ΗΠΑ μετασχηματίζονται από πετρελαϊκή υπερδύναμη σε μια ευρύτερη ενεργειακή υπερδύναμη, που καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ορυκτών καυσίμων. Η παραγωγή φυσικού αερίου έχει αυξηθεί κατά 116% από τις αρχές του 2007, γεγονός που συνέβαλε στη μετάβαση των ΗΠΑ από εξαγωγέα αμελητέων ποσοτήτων στον μεγαλύτερο εξαγωγέα LNG παγκοσμίως.
Επιπλέον, η EIA προβλέπει ότι η αμερικανική παραγωγή φυσικού αερίου και υγρών υδρογονανθράκων (όπως το αιθάνιο, το προπάνιο και το βουτάνιο, τα οποία παράγονται παράλληλα με το φυσικό αέριο) θα αυξηθεί κατά 35% και 50% αντίστοιχα, έως το 2050.
Αυτή η μεταβολή ενδέχεται να έχει πολλαπλές συνέπειες για τις αγορές εμπορευμάτων, τονίζει η Capital Economics.
Οι πρώτες ύλες
Καταρχάς, η αυξανόμενη παραγωγή πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται στις βιομηχανίες πετροχημικών και πλαστικών μπορεί να προσδώσει στις ΗΠΑ ισχυρότερο έλεγχο στις σχετικές εφοδιαστικές αλυσίδες.
Επιπλέον, δεδομένου ότι η παραγωγή των ΗΠΑ αναμένεται να επικεντρωθεί περισσότερο στα αέρια καύσιμα, η EIA προβλέπει ότι η παραγωγή αργού πετρελαίου θα παραμείνει στάσιμη και, στη συνέχεια, θα μειωθεί σταδιακά κατά τη διάρκεια των επόμενων 25 ετών.
Παράλληλα, καθώς η συνοχή μεταξύ των μελών του ΟΠΕΚ+ φθίνει, η αγορά πετρελαίου ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα μέλλον όπου, σε περιόδους υψηλών τιμών, η ανταπόκριση των παραγωγών των ΗΠΑ ως προς την προσφορά θα είναι περιορισμένη ή και ανύπαρκτη, ενώ σε περιόδους χαμηλών τιμών ο συντονισμός εκ μέρους του ΟΠΕΚ+ θα είναι περιορισμένος.
Η ανάδειξη σε μια ευρύτερη ενεργειακή υπερδύναμη θα μπορούσε επίσης να επιφέρει πιο ανατρεπτικές γεωπολιτικές συνέπειες, προσθέτει ο οίκος. Άλλωστε, η ενεργειακή πολιτική και η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ συμβαδίζουν όλο και περισσότερο – είτε πρόκειται για τη χρήση της εξωτερικής πολιτικής με σκοπό την ενίσχυση της ενεργειακής θέσης των ΗΠΑ, είτε για την αυξημένη προθυμία του Λευκού Οίκου να αξιοποιήσει την ενεργειακή ισχύ της χώρας κατά την επιδίωξη ευρύτερων γεωπολιτικών στόχων.
Παραδείγματα αποτελούν οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας, η αντιπαράθεση με το Ιράν και η σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο. Πράγματι, ο Λευκός Οίκος παρουσίασε πρόσφατα τη συμφωνία του για την εξασφάλιση πρόσβασης στο πετρέλαιο της Βενεζουέλας, θέτοντας το ζήτημα ρητά στο πλαίσιο της εδραίωσης της αμερικανικής ενεργειακής κυριαρχίας και της επαναβεβαίωσης του Δόγματος Μονρόε.
Βεβαίως, όπως σημειώνει η Capital Economics, η επιρροή αυτή θα έχει τα όριά της, καθώς οι ΗΠΑ δεν είναι ενεργειακά ανεξάρτητες. Δεδομένου ότι τα αμερικανικά διυλιστήρια δεν είναι διαμορφωμένα για την επεξεργασία του ελαφρού αργού πετρελαίου —το οποίο οι ΗΠΑ παράγουν σε μεγάλες ποσότητες -, η χώρα εξακολουθεί να εξαρτάται από μεγάλες εισαγωγές αργού πετρελαίου και, κατά πάσα πιθανότητα, θα συνεχίσει να εξαρτάται.
Ακόμα κι έτσι, η μεγαλύτερη ενεργειακή ισχύς θα μπορούσε να δώσει στις πιο παρεμβατικές αμερικανικές κυβερνήσεις σημαντικά μεγαλύτερη γεωπολιτική μόχλευση, όπως προσθέτει ο οίκος.
Για τους συμμάχους, η μεγαλύτερη εξάρτηση από τον ενεργειακό εφοδιασμό των ΗΠΑ θα μπορούσε να ενισχύσει τις υπάρχουσες συμμαχίες, αφήνοντας τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας ολοένα και πιο οργανωμένες σύμφωνα με γεωπολιτικές γραμμές, όπως εξηγεί. Εκτός αυτής της σφαίρας, ο Λευκός Οίκος θα μπορούσε να ασκήσει την ενεργειακή του θέση πιο καταναγκαστικά, μεταξύ άλλων μέσω αυστηρότερων κυρώσεων και περιορισμών στις εξαγωγές.
Η αγορά πετρελαίου
Για την αγορά πετρελαίου, η μεγαλύτερη προθυμία των ΗΠΑ να αντιμετωπίσουν άλλους μεγάλους παραγωγούς ενέργειας θα μπορούσε να αυξήσει το ασφάλιστρο γεωπολιτικού κινδύνου σε περιόδους αυξημένων εντάσεων που αφορούν τις ΗΠΑ. Για έναν δεδομένο όγκο εφοδιασμού που διατρέχει κίνδυνο, οι επενδυτές ενδέχεται να αποδίδουν μεγαλύτερη πιθανότητα στην πραγματική διακοπή του εφοδιασμού.
Συνεπώς, όπως καταλήγει η Capital Economics, οι ΗΠΑ οδεύουν προς το να καταστούν ακόμη μεγαλύτερος παραγωγός και εξαγωγέας ενέργειας, ωστόσο η επιρροή τους στις αγορές εμπορευμάτων είναι πιθανό να μεταβληθεί, καθώς η παραγωγή τους στρέφεται όλο και περισσότερο προς τα αέρια καύσιμα. Στην αγορά πετρελαίου, μια λιγότερο άμεση απόκριση της αμερικανικής προσφοράς θα μπορούσε να εξασθενήσει το «ταβάνι» στις τιμές, ενώ η αυξημένη προθυμία των ΗΠΑ να αντιπαρατεθούν με άλλους μεγάλους παραγωγούς ενδέχεται να ενισχύσει τα γεωπολιτικά ασφάλιστρα κινδύνου σε περιόδους οξυμένων εντάσεων. Παράλληλα, οι αυξανόμενες εξαγωγές φυσικού αερίου θα μπορούσαν να προσφέρουν στην Ουάσιγκτον ένα επιπλέον εργαλείο άσκησης επιρροής έναντι των συμμάχων της, καθώς και στη διαμόρφωση των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.
Ένα μεγαλύτερο ερωτηματικό παραμένει το κατά πόσον οι μελλοντικές αμερικανικές κυβερνήσεις θα επιδιώξουν να αξιοποιήσουν την αυξανόμενη ενεργειακή ισχύ της χώρας. Η κυβέρνηση Τραμπ τοποθετείται σαφώς στο πιο παρεμβατικό άκρο του πολιτικού φάσματος. Ωστόσο, η προθυμία της κυβέρνησης Μπάιντεν να επιβάλει αυστηρές κυρώσεις στη Ρωσία υποδηλώνει ότι μια δυναμική στάση απέναντι σε άλλους μεγάλους παραγωγούς ενέργειας ενδέχεται να μην αποτελεί χαρακτηριστικό αποκλειστικά της τρέχουσας κυβέρνησης. Εν κατακλείδι, το ποιος θα βρίσκεται στον Λευκό Οίκο θα καθορίσει τον βαθμό επιθετικότητας με τον οποίο οι ΗΠΑ θα ασκούν την ενεργειακή τους ισχύ· ωστόσο, η διαρθρωτική ενίσχυση αυτής της ισχύος φαίνεται πως ήρθε για να μείνει.
