Το πρώτο και προφανές μάθημα από τις αμερικανικές εκλογές, είναι ότι οι κυβερνήσεις εξακολουθούν να υποτιμούν πόσο μισούν οι ψηφοφόροι τον πληθωρισμό. Ορισμένοι ηγέτες παγκοσμίως, κατά τη διάρκεια της χρονιάς, κατάφεραν να εκτονώσουν την λαϊκή δυσαρέσκεια χρεώνοντας την ακρίβεια στον Τραμπ. Με περιορισμένα αποτελέσματα. Για τον ίδιο τον Τραμπ, ούτε λόγος, το πρόβλημα έσκασε όλο πάνω του.
Το δεύτερο μάθημα που θα πρέπει να θυμόμαστε, αφορά την αξία των αναδιανεμητικών πολιτικών. Όχι ως επικοινωνιακών πυροτεχνημάτων αλλά ως πραγματικού αντίβαρου στις επιβαρύνσεις. Αν δεν συμβαίνει, οι πολιτικοί την πληρώνουν στην κάλπη. Ο πρόεδρος Τραμπ έσπευσε από την αρχή της θητείας του να νομοθετήσει φορολογικές ελαφρύνσεις, για την απαλλαγή από κάθε φόρο στα φιλοδωρήματα, τις υπερωρίες ή τους τόκους δανείων για αγορά αυτοκινήτου. Το εκτιμώμενο όφελος έφτανε σε ετήσια βάση τα 35 δις. δολάρια. Το κόστος μόνο σε ένα τρίμηνο, το τρίτο του έτους, από την ακριβότερη τιμή της βενζίνης, ξεπέρασε τα 100 δις. δολάρια. Δεν χρειάζεται πολύ σκέψη ότι το μέσο διαθέσιμο εισόδημα, αποπληθωρισμένο, μειώθηκε δραματικά και αυτό δεν μπορεί να αμβλυνθεί με καμία πατριωτική ρητορική. Λείπουν απλά πολλά λεφτά από την τσέπη και το γεγονός αυτό δεν ξεχνιέται, ειδικά την ώρα της κάλπης.
Το τελευταίο μάθημα, στην ελληνική κυβέρνηση δείχνουν να το έχουν εμπεδώσει εδώ και χρόνια. Έχουν επικεντρώσει σημαντικό μέρος των παρεμβάσεων τους στα χαμηλότερα εισοδήματα, παρεμβαίνοντας με επιδόματα να συγκρατήσει τις απώλειες αγοραστικής δύναμης. Μόνο που ανάμεσα στον κατώτατο μισθό και τη μεσαία τάξη, υπάρχει μια μεγάλη κοινωνική ζώνη που μένει ακάλυπτη. Πολίτες, κυρίως μισθωτοί, που θεωρούνται αρκετά εύποροι για να μην δικαιούνται ενισχύσεις, αλλά όχι αρκετά εύποροι για να αντέχουν την ακρίβεια.
Σε αυτούς η κυβέρνηση απαντά με μακροοικονομικούς δείκτες. Το έκανε και ο Τραμπ, με αναφορές σε πετυχημένες πολιτικές του. Για το πόσο χαμηλή είναι η ανεργία, πόσο υψηλή είναι η ανάπτυξη, τι καλά που πάνε οι επενδύσεις. Όλα σημαντικά. Αλλά πολιτικά δεν σημαίνουν τίποτα εάν οι άνθρωποι δεν βιώνουν προσωπικά σταθερή αύξηση του πραγματικού εισοδήματος. Και αυτό σε περιβάλλον συνεχούς ακρίβειας και αύξησης του πληθωρισμού δεν είναι εύκολο. Και προφανώς έχει πολιτικό κόστος. Έχουν περάσει σχεδόν 20 χρόνια από τότε που ο Ζαν Κλωντ Γιουνκέρ, όταν ακόμα ήταν πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου, είπε ότι όσον αφορά μια καλή οικονομική πολιτική όλοι ξέρουμε τι να κάνουμε, το πρόβλημα είναι ότι δεν ξέρουμε πως να επανεκλεγούμε μόλις την κάνουμε. Η φράση αυτή έμεινε στην πολιτική ως η «κατάρα του Γιούνκερ» και γίνεται ξανά περισσότερο επίκαιρη παρά ποτέ..
