Μια ενδιαφέρουσα αλλαγή στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη εντοπίζει ο Γιούλιαν Πόποφ, πρώην υπουργός Περιβάλλοντος της Βουλγαρίας και Senior Fellow του ευρωπαϊκού think tank Strategic Perspectives.
Σε ανάρτησή του στο LinkedIn, ο Πόποφ επισημαίνει ότι, παρά τις ιδιαίτερα υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρώπη, αρχίζουν να γίνονται ορατές τρεις γεωγραφικές ζώνες σχετικά χαμηλότερου κόστους: η Ιβηρική Χερσόνησος, οι σκανδιναβικές χώρες και, όλο και περισσότερο, τα Βαλκάνια.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, η τιμή στην ελληνική χονδρεμπορική αγορά διαμορφώθηκε περίπου στα 185 ευρώ ανά μεγαβατώρα και στη Βουλγαρία κοντά στα 193 ευρώ. Οι τιμές αυτές, μολονότι παραμένουν εξαιρετικά υψηλές σε απόλυτους αριθμούς, ήταν αισθητά χαμηλότερες από εκείνες μεγάλου μέρους της Κεντρικής Ευρώπης, όπου κινήθηκαν μεταξύ 225 και 270 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Αντίστοιχη εικόνα παρουσίασαν η Ισπανία και η Πορτογαλία, με τιμές μεταξύ 178 και 184 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ σε τμήματα της σκανδιναβικής αγοράς το κόστος ήταν ακόμη χαμηλότερο.
Το νέο βαλκανικό ενεργειακό μοτίβο
Ο Πόποφ αποδίδει την εμφάνιση αυτού του νέου βαλκανικού μοτίβου στην ταχεία ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Όπως αναφέρει, η Ελλάδα τροφοδοτείται σε ολοένα μεγαλύτερο βαθμό από φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα, ενώ η Βουλγαρία συνδυάζει το μεγάλο φωτοβολταϊκό της χαρτοφυλάκιο με την ταχύτατη επέκταση των συστημάτων αποθήκευσης.
Ο συνδυασμός των δύο αυτών εξελίξεων αρχίζει να μεταβάλλει τα οικονομικά δεδομένα του ηλεκτρικού συστήματος της περιοχής, παρά το γεγονός ότι η περιφερειακή αγορά εξακολουθεί να είναι κατακερματισμένη και να αντιμετωπίζει περιορισμούς στις διασυνδέσεις και στα δίκτυα.
Η αυξημένη παραγωγή από φωτοβολταϊκά και αιολικά μπορεί να συμπιέζει σημαντικά τις χονδρεμπορικές τιμές κατά τις ώρες υψηλής παραγωγής. Η αποθήκευση επιτρέπει, παράλληλα, τη μεταφορά της φθηνότερης ηλιακής ενέργειας προς τις βραδινές ώρες, όταν η παραγωγή των φωτοβολταϊκών μηδενίζεται και οι τιμές συνήθως αυξάνονται.
Από την ενεργειακή εξάρτηση στο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα
Κατά τον πρώην Βούλγαρο υπουργό, η Νοτιοανατολική Ευρώπη έχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί σε μία από τις περιοχές της Ευρώπης με χαμηλότερο κόστος ηλεκτρισμού και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στις ενεργειακές κρίσεις.
Για να μετατραπεί, ωστόσο, η σημερινή τάση σε μόνιμο περιφερειακό πλεονέκτημα, απαιτούνται περισσότερες μπαταρίες, επιτάχυνση της ανάπτυξης αιολικών πάρκων στη Βουλγαρία, ισχυρή ώθηση των ΑΠΕ και της αποθήκευσης στα Δυτικά Βαλκάνια και βαθύτερη ενοποίηση των επιμέρους αγορών ηλεκτρισμού.
Κρίσιμος παράγοντας είναι επίσης η ενίσχυση των διασυνδέσεων. Με μεγαλύτερη διασυνοριακή μεταφορική ικανότητα, η Ελλάδα, η Βουλγαρία και οι υπόλοιπες βαλκανικές αγορές θα μπορούν να αξιοποιούν καλύτερα τα πλεονάσματα της πράσινης παραγωγής, περιορίζοντας τις περικοπές ΑΠΕ και εξάγοντας περισσότερη ενέργεια προς αγορές με υψηλότερες τιμές.
«Η Νοτιοανατολική Ευρώπη πέρασε δεκαετίες ανησυχώντας για την ενεργειακή της εξάρτηση. Τώρα διαθέτει τους πόρους για να οικοδομήσει ένα πλεονέκτημα στον ηλεκτρισμό», είναι το βασικό συμπέρασμα της παρέμβασης του Πόποφ.
Η επιφύλαξη της μίας ημέρας
Ο ίδιος σπεύδει πάντως να διευκρινίσει ότι δεν μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα από τα δεδομένα μίας μόνο ημέρας. Οι τιμές της αγοράς επόμενης ημέρας παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις και επηρεάζονται από τον καιρό, τη ζήτηση, τη διαθεσιμότητα των μονάδων, τις τιμές του φυσικού αερίου και τη δυναμικότητα των διασυνδέσεων.
Όπως υπογραμμίζει, όμως, το συγκεκριμένο μοτίβο εμφανίζεται πλέον ολοένα συχνότερα. Το μεγάλο στοίχημα για τα Βαλκάνια είναι αν θα προλάβουν να κατασκευάσουν τις μπαταρίες, τα δίκτυα και τις διασυνδέσεις που απαιτούνται, ώστε ένα συγκυριακό πλεονέκτημα τιμών να μετατραπεί σε σταθερό ανταγωνιστικό όφελος για τις οικονομίες και τους καταναλωτές της περιοχής.
