Το ακριβό jet fuel αλλάζει την εξίσωση για την αεροπορική βιομηχανία, με τις εταιρείες να περνούν από την επιδίωξη της ανάπτυξης στη διαχείριση του ενεργειακού κόστους και της χωρητικότητας. Η AEGEAN αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αλλαγής καθώς περιορίζει τον ρυθμό αύξησης των προσφερόμενων θέσεων, χρησιμοποιεί ως εργαλείο το hedging για να περιορίσει την έκθεση στις διακυμάνσεις του καυσίμου, επενδύει σε αποδοτικότερο στόλο και στρέφεται σε προϊόντα υψηλότερης αξίας.
Ουσιαστικά, η ενεργειακή κρίση έχει πλέον μεταφερθεί από την αγορά πετρελαίου απευθείας στην οικονομική εξίσωση των αεροπορικών εταιρειών. Η άνοδος του jet fuel, σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές αναταράξεις και τις διαταραχές στις ενεργειακές ροές, πιέζει τα περιθώρια κέρδους και αναγκάζει τον κλάδο να επανεξετάσει χωρητικότητα, τιμές και δίκτυα.
Η AEGEAN, έτσι, προσαρμόζει ήδη τη στρατηγική της σε αυτή τη νέα πραγματικότητα. Ο Ευτύχης Βασιλάκης την Τρίτη 15/9 έδωσε σαφές στίγμα κατά την ενημέρωση των αναλυτών για τα αποτελέσματα του πρώτου εξαμήνου: η εταιρεία δεν θα κυνηγήσει την ανάπτυξη της χωρητικότητας σε μια αγορά όπου το ενεργειακό κόστος έχει καταστεί βασικός παράγοντας αβεβαιότητας.
Το αντίθετο. Η στόχευση είναι ευελιξία στη χωρητικότητα, προστασία του κόστους και διατήρηση ισχύος για την επόμενη ημέρα.
Το jet fuel γίνεται ο βασικός παράγοντας της εξίσωσης
Σύμφωνα με τον κ. Βασιλάκη, το κόστος του jet fuel έχει βρεθεί περίπου 100% υψηλότερα σε σχέση με την αρχή της χρονιάς, ενώ η διοίκηση δεν θεωρεί ότι η πίεση θα είναι βραχύβια. Η εκτίμηση είναι ότι οι υψηλές τιμές μπορεί να διατηρηθούν για τουλάχιστον δύο ή τρία ακόμη τρίμηνα.
Η επίπτωση είναι ιδιαίτερα σημαντική για την αεροπορία, καθώς το καύσιμο αποτελεί περίπου το 20%-22% του συνολικού κόστους μιας αεροπορικής εταιρείας. Και εδώ βρίσκεται η δυσκολία που αφορά το ότι το αυξημένο ενεργειακό κόστος δεν μπορεί να μετακυλίεται αυτόματα στα εισιτήρια.
Συγκεκριμένα, στις μικρές και μεσαίες αποστάσεις, ο έντονος ανταγωνισμός περιορίζει τη δυνατότητα των αεροπορικών να αυξήσουν άμεσα τους ναύλους στον βαθμό που απαιτείται για να αντισταθμίσουν το κόστος. Έτσι, η ενεργειακή κρίση μετατρέπεται σε πρόβλημα διαχείρισης χωρητικότητας και αποδόσεων.
Η ίδια η AEGEAN εκτιμά ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις πως οι εταιρείες μικρών και μεσαίων αποστάσεων μπορούν να αυξήσουν αρκετά τα έσοδά τους ανά πτήση ή διαθέσιμη θέση ώστε να καλύψουν πλήρως την αύξηση του κόστους καυσίμου.
Το πρώτο «όπλο»: hedging
Σε αυτό το περιβάλλον, το πρώτο εργαλείο άμυνας είναι το hedging.Η AEGEAN έχει καλύψει περίπου 65% των αναγκών της σε καύσιμο για το 2026, περιορίζοντας έτσι την άμεση έκθεσή της στις διακυμάνσεις της αγοράς. Για το 2027 το ποσοστό κάλυψης βρίσκεται σήμερα περίπου στο 15%, με τις τιμές των αντισταθμισμένων ποσοτήτων να είναι περίπου 20% υψηλότερες από τα επίπεδα του 2026.
Η στρατηγική αυτή δεν σημαίνει ότι η εταιρεία μένει ανεπηρέαστη από την ενεργειακή κρίση. Σημαίνει όμως ότι ένα σημαντικό μέρος του κόστους της είναι εκ των προτέρων γνωστό και δεν μεταβάλλεται πλήρως μαζί με την αγορά.
Στο πρώτο εξάμηνο, πάντως, η αύξηση του κόστους καυσίμων και των δικαιωμάτων εκπομπών είχε καθαρά αρνητική επίπτωση περίπου 40 εκατ. ευρώ, παρά το όφελος από το hedging.
Πάντως πρέπει να σημειωθεί ότι το hedging λειτουργεί ως ασπίδα, όχι ως πλήρης προστασία από το ενεργειακό σοκ.
Το δεύτερο «όπλο»: λιγότερες θέσεις όταν δεν βγαίνει η εξίσωση
Το δεύτερο εργαλείο είναι η χωρητικότητα. Η AEGEAN έχει ήδη εγκαταλείψει τον αρχικό σχεδιασμό για αύξηση των ASK κατά 7%-9% το 2026. Για το τέταρτο τρίμηνο τοποθετεί πλέον την εξέλιξη της χωρητικότητας μεταξύ -1% και +1%, ενώ με τα σημερινά δεδομένα η διοίκηση δεν αναμένει αύξηση των ASK ούτε το 2027.
Η χωρητικότητα θα επανεξετάζεται πλέον συχνότερα, ακόμη και σε εβδομαδιαία βάση, ώστε η εταιρεία να μπορεί να μειώνει γρήγορα θέσεις σε αγορές όπου το ενεργειακό κόστος και οι ναύλοι δεν επιτρέπουν ικανοποιητικές αποδόσεις.
Πρόκειται για αλλαγή φιλοσοφίας κι έχει να κάνει με το κομβικό ερώτημα που περνά από το «πόσο μπορούμε να μεγαλώσουμε» στο «πόση χωρητικότητα μπορεί να απορροφήσει η αγορά με αποδεκτή απόδοση».
Η εξέλιξη δεν αφορά μόνο την AEGEAN. Διεθνώς, οι αεροπορικές έχουν ήδη προχωρήσει σε περικοπές δρομολογίων και θέσεων λόγω της πίεσης από το jet fuel. Τον Μάιο καταγράφηκαν χιλιάδες ακυρώσεις πτήσεων και σημαντικές μειώσεις χωρητικότητας, ενώ η Ryanair έχει επίσης περιορίσει τον σχεδιασμό της για την επόμενη περίοδο, επικαλούμενη το αυξημένο κόστος καυσίμου.
Τα «απόνερα» περνούν στους ναύλους
Η νέα ενεργειακή εξίσωση έχει ήδη, όμως, μια άμεση συνέπεια:. Δηλαδή, οι αεροπορικές πρέπει να αυξήσουν τις αποδόσεις τους ανά θέση.
Αυτό μπορεί να γίνει με δύο τρόπους, είτε με υψηλότερους ναύλους είτε με μικρότερη προσφορά. Η δεύτερη επιλογή αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν η ζήτηση παραμένει ανθεκτική. Εάν οι αεροπορικές μειώσουν τη χωρητικότητα, περιορίζεται η πίεση του ανταγωνισμού και δημιουργείται μεγαλύτερο περιθώριο για αυξήσεις τιμών.
Διεθνώς, η εικόνα δείχνει ήδη αυτή τη μετάβαση. Παρά τις αυξήσεις των ναύλων, η ζήτηση έχει σε αρκετές αγορές παραμείνει ισχυρή, ενώ οι αεροπορικές εμφανίζονται επιφυλακτικές ως προς τη μείωση των τιμών ακόμη και όταν οι τιμές του jet fuel υποχωρούν από τα υψηλά τους, καθώς επιχειρούν να προστατεύσουν τα περιθώριά τους.
Από το ενεργειακό κόστος στην αναδιάρθρωση του κλάδου
Το μεγαλύτερο ζήτημα, ωστόσο, είναι τι θα συμβεί εάν το ακριβό καύσιμο παραμείνει για μεγαλύτερο διάστημα. Η πίεση είναι σαφώς μεγαλύτερη για τις μικρότερες και οικονομικά πιο ευάλωτες αεροπορικές, οι οποίες έχουν μικρότερα περιθώρια απορρόφησης του κόστους και υψηλότερη εξάρτηση από τα έσοδα της θερινής περιόδου.
Ήδη η διεθνής αγορά καταγράφει πιέσεις σε μικρότερους παίκτες, ενώ αναλυτές βλέπουν περιθώριο για επιτάχυνση αναδιαρθρώσεων και συγκέντρωσης του κλάδου εάν η ενεργειακή πίεση παραμείνει.
Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο η ενεργειακή κρίση μετατρέπεται από πρόβλημα κόστους σε παράγοντα αναδιάταξης της αγοράς. Οι ισχυρότεροι ισολογισμοί, ο χαμηλότερος μέσος όρος ηλικίας στόλου και η καλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη αξία όσο παρατείνεται η περίοδος υψηλού κόστους.
Η AEGEAN επενδύει στην αποδοτικότητα του στόλου
Η ίδια λογική εξηγεί και τη σημασία που αποδίδει η AEGEAN στον νέο στόλο.Η εταιρεία έχει παραλάβει συνολικά 43 αεροσκάφη νέας γενιάς, ενώ πέντε νέα A321neo εντάχθηκαν στον στόλο το πρώτο εξάμηνο.Παράλληλα, η σταδιακή επίλυση του προβλήματος με τους κινητήρες Pratt & Whitney αναμένεται να μειώσει τις καθηλώσεις αεροσκαφών και να αυξήσει την επιχειρησιακή διαθεσιμότητα.
Η AEGEAN, μάλιστα, με βάση όσα αναφέρθηκαν κατά την ενμέρωση των αναλυτών, δεν προτίθεται πλέον να παρατείνει τις μισθώσεις των παλαιότερων A320ceo που λήγουν. Έτσι, η εταιρεία επιχειρεί σταδιακά να αντικαταστήσει παλαιότερη χωρητικότητα με νεότερα και αποδοτικότερα αεροσκάφη. Άλλωστε, σε ένα περιβάλλον υψηλών τιμών καυσίμου, η ηλικία και η αποδοτικότητα του στόλου αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Περισσότερη αξία ανά επιβάτη
Η AEGEAN επιχειρεί ταυτόχρονα να αντιμετωπίσει το ενεργειακό κόστος όχι μόνο από την πλευρά των εξόδων αλλά και από την πλευρά των εσόδων. Η είσοδος των A321LR από το 2027, η αναβάθμιση της business class, τα δύο νέα lounges και η ενίσχυση του Miles+Bonus εντάσσονται σε μια στρατηγική μετακίνησης προς ένα προϊόν υψηλότερης αξίας.
Με άλλα λόγια, όταν η αύξηση των θέσεων δεν αποτελεί πλέον αυτοσκοπό, μεγαλύτερη σημασία αποκτά το έσοδο και η αξία που παράγει κάθε θέση.
Η διοίκηση εκτιμά ότι οι επιβάτες υψηλότερης αξίας και οι συχνότεροι ταξιδιώτες εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις οικονομικές πιέσεις. Επομένως, η premium στρατηγική λειτουργεί και ως εργαλείο αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης.
Η κρίση ως φίλτρο για την επόμενη ημέρα
Στο μεταξύ, το πρώτο εξάμηνο αποτυπώνει ήδη την πίεση. Η AEGEAN αύξησε επιβάτες και έσοδα, αλλά η άνοδος του κόστους καυσίμων και οι γεωπολιτικές αναταράξεις συμπίεσαν σημαντικά την κερδοφορία. Τα έσοδα ανήλθαν σε 817 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 4%, ενώ το EBITDA μειώθηκε κατά 7% στα 145 εκατ. ευρώ και το καθαρό αποτέλεσμα γύρισε σε ζημία 3,3 εκατ. ευρώ.
«Στις κρίσεις δημιουργούνται ευκαιρίες», ήταν, πάντως, το μήνυμα του κ. Βασιλάκη που έδωσε το στίγμα για την επόμενη μέρα.
