Σε μια νέα περίοδο έντονης αναταραχής στις ενεργειακές αγορές, η ελληνική βιομηχανία εξακολουθεί να περιμένει τις επιστροφές από το μειωμένο ΕΤΜΕΑΡ, την ώρα που οι εκκαθαρίσεις για τα προηγούμενα έτη παραμένουν ανοιχτές και ο νέος μηχανισμός για την περίοδο 2024-2026 δεν έχει ακόμη ενεργοποιηθεί στην πράξη.
Η συγκυρία καθιστά τις καθυστερήσεις ακόμη πιο κρίσιμες. Η χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας έχει επανέλθει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, με την τιμή για σήμερα, Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου, να διαμορφώνεται στα 186,76 ευρώ/MWh, ενώ το φυσικό αέριο στον ευρωπαϊκό κόμβο TTF έχει κινηθεί πάνω από τα 80 ευρώ/MWh. Παράλληλα, το πετρέλαιο Brent έχει επιστρέψει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και οι κίνδυνοι για την ασφάλεια της τροφοδοσίας εντείνουν την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές.
Για μια ενεργοβόρο βιομηχανία, σε ένα τέτοιο περιβάλλον, κάθε καθυστέρηση στην εφαρμογή μιας προβλεπόμενης ελάφρυνσης δεν αποτελεί απλώς μια διοικητική εκκρεμότητα. Μεταφράζεται σε πρόσθετη ανάγκη χρηματοδότησης του ενεργειακού κόστους και σε μεγαλύτερη πίεση στη ρευστότητα και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα που έχει αναδείξει με παρεμβάσεις της, με τελευταία επιστολή της προς τον Υφυπουργό Περιβάλλοντος κι Ενέργειας Νίκο Τσάφο τον περασμένο Ιούλιο, η Ένωση Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας (ΕΒΙΚΕΝ). Ειδικότερα, όπως αναφέρεται, η ενεργοβόρος ελληνική βιομηχανία εξακολουθεί να αναμένει τις επιστροφές που προκύπτουν από το μειωμένο ΕΤΜΕΑΡ, χωρίς μέχρι σήμερα να υπάρχει σαφές χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση των εκκαθαρίσεων.
Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εγκρίνει από τον Μάιο του 2026 τον νέο μηχανισμό μειωμένου ΕΤΜΕΑΡ για την περίοδο 2024-2026. Ωστόσο, στην Ελλάδα παραμένει σε εκκρεμότητα η Υπουργική Απόφαση που απαιτείται για την εφαρμογή του.
‘Όπως αναφέρει η ΕΒΙΚΕΝ, ο νέος μηχανισμός εγκρίθηκε από την Κομισιόν στο πλαίσιο των Κατευθυντήριων Γραμμών CEEAG, αντικαθιστώντας το προηγούμενο καθεστώς, και έχει ως στόχο να περιορίσει το ενεργειακό κόστος για τους επιλέξιμους ενεργοβόρους καταναλωτές.
Στην πράξη, όμως, η καθυστέρηση στην ολοκλήρωση της απαιτούμενης διοικητικής διαδικασίας έχει μετατρέψει την προβλεπόμενη ελάφρυνση σε μια διαδικασία που θα εφαρμοστεί εκ των υστέρων για σημαντικό μέρος της περιόδου που καλύπτει ο μηχανισμός.
Και αυτό γιατί το μειωμένο ΕΤΜΕΑΡ προβλέπεται να εφαρμόζεται ex-ante, δηλαδή η μειωμένη χρέωση να ενσωματώνεται εξαρχής στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας των δικαιούχων επιχειρήσεων. Οι καθυστερήσεις, ωστόσο, έχουν καταστήσει πρακτικά ανέφικτη την εφαρμογή αυτού του μοντέλου για την τρέχουσα περίοδο.
Έτσι, οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να πληρώνουν υψηλότερη χρέωση και να περιμένουν στη συνέχεια την επιστροφή της διαφοράς. Σε μια περίοδο κατά την οποία η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας κινείται και πάλι σε υψηλά επίπεδα, η χρονική υστέρηση μεταξύ της καταβολής του κόστους και της επιστροφής των ποσών αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Η διαφορά δεν είναι αμελητέα. Όσο η επιβάρυνση παραμένει στα 8,78 ευρώ/MWh, έναντι των 2,5 ευρώ/MWh που αντιστοιχούν, σύμφωνα με τη βιομηχανία, στο μειωμένο ΕΤΜΕΑΡ, οι δικαιούχες επιχειρήσεις εξακολουθούν να προκαταβάλλουν ένα σημαντικά υψηλότερο ποσό και να διεκδικούν εκ των υστέρων την επιστροφή του.
Οι τιμές
Με τις τιμές της ενέργειας να βρίσκονται ξανά σε ανοδική τροχιά, το κόστος αυτής της χρονικής υστέρησης γίνεται ακόμη πιο αισθητό. Η μέση τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος στη χονδρεμπορική αγορά είχε διαμορφωθεί στα 133,4 ευρώ/MWh τον Αύγουστο, αυξημένη κατά 21% σε σχέση με τον Ιούλιο, ενώ κατά τις πρώτες ημέρες του Σεπτεμβρίου κινήθηκε ακόμη υψηλότερα. Η σημερινή τιμή των 186,76 ευρώ/MWh έρχεται να επιβεβαιώσει την ένταση των πιέσεων στην αγορά.
Την ίδια στιγμή, το TTF έχει ξεπεράσει τα 80 ευρώ/MWh, σε επίπεδα που επαναφέρουν στην αγορά τις ανησυχίες για μια νέα περίοδο υψηλού ενεργειακού κόστους. Η άνοδος συνδέεται με την κλιμάκωση της γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή, τις ανησυχίες για την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών και τα επίπεδα των ευρωπαϊκών αποθεμάτων φυσικού αερίου.
Στο πετρέλαιο, το Brent έχει επίσης επανέλθει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς η διακοπή λειτουργίας του αγωγού East-West της Σαουδικής Αραβίας, μετά τις επιθέσεις στην περιοχή, ενίσχυσε τις ανησυχίες για την ασφάλεια της παγκόσμιας προσφοράς.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ΕΒΙΚΕΝ ζητά να κλείσουν άμεσα οι εκκρεμότητες. Η Ένωση, δε, όπως έχει αναφέρει, έχει ζητήσει εδώ και δύο μήνες συνάντηση με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ενώ πλέον στρέφει την προσοχή της και στο 2027.
Το ζητούμενο για τη βιομηχανία είναι να έχουν ολοκληρωθεί εγκαίρως όλες οι απαραίτητες διοικητικές πράξεις, ώστε ο μηχανισμός να εφαρμοστεί κανονικά από τον Ιανουάριο του 2027 και να μην επαναληφθεί ο σημερινός κύκλος καθυστερήσεων, εκκαθαρίσεων και συσσωρευμένων απαιτήσεων έναντι του Δημοσίου.
Παράλληλα, ανοιχτό παραμένει το μέτωπο των εκκαθαρίσεων για το 2022 και το 2023. Οι επιχειρήσεις περιμένουν να πληροφορηθούν πότε θα ολοκληρωθεί η διαδικασία και πότε θα καταβληθούν τα ποσά που δικαιούνται. Σύμφωνα με την ΕΒΙΚΕΝ, ο ΔΑΠΕΕΠ επικαλείται την ανάγκη έκδοσης της σχετικής Υπουργικής Απόφασης προκειμένου να προχωρήσει στις απαιτούμενες διαδικασίες.
Το πρόβλημα, επομένως, έχει δύο διαστάσεις. Από τη μία, η βιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα υψηλών τιμών ενέργειας. Από την άλλη, η προβλεπόμενη ελάφρυνση του ενεργειακού κόστους δεν φτάνει εγκαίρως στις επιχειρήσεις που τη δικαιούνται.
Η αντίφαση γίνεται ακόμη πιο έντονη καθώς η κυβέρνηση θέτει ως στόχους την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, την προσέλκυση επενδύσεων και τη στήριξη της ενεργοβόρου παραγωγής. Για τις βιομηχανίες, όμως, η ανταγωνιστικότητα δεν κρίνεται μόνο από το ύψος μιας ενίσχυσης ή ενός μειωμένου τέλους, αλλά και από το πόσο γρήγορα και με ποιον τρόπο αυτή φτάνει στην επιχείρηση.
Στην παρούσα συγκυρία, όπου το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και πετρελαίου αυξάνεται ξανά και η διεθνής αβεβαιότητα εντείνεται, η έγκαιρη εφαρμογή του μειωμένου ΕΤΜΕΑΡ αποκτά επομένως ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Στο φόντο αυτό η ΕΒΙΚΕΝ, θέτει συγκεκριμένα. Δηλαδή, πότε θα εκδοθεί η Υπουργική Απόφαση; Πότε θα ολοκληρωθούν οι εκκαθαρίσεις για το 2022 και το 2023; Πότε θα ξεκινήσει η διαδικασία για το 2024; Και, κυρίως, θα είναι έτοιμος ο μηχανισμός ώστε το μειωμένο ΕΤΜΕΑΡ να εφαρμόζεται πραγματικά από την αρχή του 2027 και όχι εκ των υστέρων;
Για την ενεργοβόρο βιομηχανία, μάλιστα, όπως τονίζουν στελέχη του κλάδου, οι απαντήσεις δεν αφορούν πλέον μόνο μια εκκρεμότητα του ενεργειακού κανονιστικού πλαισίου. Αφορούν άμεσα το κόστος παραγωγής, τη ρευστότητα και τελικά την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων σε μια περίοδο κατά την οποία η ενέργεια επιστρέφει στο επίκεντρο των πιέσεων.
