Με την ενεργειακή αγορά να εισέρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο, ενόψει της αυξημένης ζήτησης του χειμώνα, το ερώτημα για το ύψος του ενεργειακού κόστους και τις αντοχές νοικοκυριών και επιχειρήσεων επανέρχεται δυναμικά. Παρά τη σημαντική αλλαγή που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια στο ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας, η αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές, η πορεία του φυσικού αερίου και οι ενδεχόμενες νέες πληθωριστικές πιέσεις διατηρούν ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός δύσκολου χειμώνα.
Ενδεικτική της κατάστασης είναι η εικόνα της ελληνικής χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Για την Τρίτη 3 Νοεμβρίου 2026, η Τιμή Εκκαθάρισης Αγοράς στην Αγορά Επόμενης Ημέρας διαμορφώθηκε στα 267,32 ευρώ/MWh, καταγράφοντας μεν μείωση 15% σε σχέση με την προηγούμενη ημέρα, αλλά παραμένοντας σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Η μέγιστη τιμή στη διάρκεια του 24ώρου έφτασε τα 343,90 ευρώ/MWh, ενώ η χαμηλότερη διαμορφώθηκε στα 209,71 ευρώ/MWh.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σύγκριση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές αγορές. Η ελληνική τιμή βρέθηκε υψηλότερα από εκείνες της Γερμανίας (252,85 ευρώ/MWh), της Γαλλίας (246,37 ευρώ/MWh), της Ιταλίας (260,57 ευρώ/MWh), αλλά και της Ισπανίας (182,09 ευρώ/MWh). Αντίθετα, χαμηλότερες τιμές καταγράφηκαν στη Φινλανδία, στα 74,61 ευρώ/MWh, και στη Σουηδία, όπου η τιμή διαμορφώθηκε μόλις στα 16,35 ευρώ/MWh. Η εικόνα αυτή αναδεικνύει τις σημαντικές αποκλίσεις που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν την ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά, αλλά και τη δυσκολία διαμόρφωσης ενός ενιαίου περιβάλλοντος ενεργειακού κόστους.
Στο ελληνικό ενεργειακό μείγμα, οι ανανεώσιμες πηγές κάλυψαν το 49,6% της παραγωγής, ενώ το φυσικό αέριο συμμετείχε με 38,9%, ο λιγνίτης με 6,1% και τα υδροηλεκτρικά με 1,7%. Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν τον αυξανόμενο ρόλο των ΑΠΕ, αλλά ταυτόχρονα καταδεικνύουν τη σημαντική συμμετοχή του φυσικού αερίου στη διαμόρφωση της ηλεκτροπαραγωγής και, κατ' επέκταση, στην έκθεση της αγοράς στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών.
Η αλλαγή του ενεργειακού ισοζυγίου και η κυβερνητική επιχειρηματολογία
Σε αυτό το περιβάλλον, ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, μιλώντας στο Athens Investment Forum, τη Δευτέρα, επιχείρησε να αναδείξει τη διαφορετική θέση στην οποία βρίσκεται σήμερα η Ελλάδα σε σχέση με το παρελθόν. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «εξάγουμε την ίδια ενέργεια που εισάγαμε πριν από 5-6 χρόνια», σημειώνοντας ότι πλέον η χώρα εξάγει περίπου το 15% της παραγωγής της.
Ο ίδιος απέδωσε αυτή τη μεταβολή στις επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στα δίκτυα, στις υποδομές φυσικού αερίου και στην αποθήκευση. Παράλληλα, επικαλέστηκε στοιχεία της Eurostat, σύμφωνα με τα οποία η λιανική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας για τα ελληνικά νοικοκυριά βρίσκεται 15% κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ σε όρους αγοραστικής δύναμης είναι μόλις 2% υψηλότερη.
Στην ίδια κατεύθυνση, αναφέρθηκε στους διαθέσιμους χρηματοδοτικούς πόρους και στις παρεμβάσεις για την ενεργειακή μετάβαση, επισημαίνοντας ότι μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης κατευθύνονται περισσότερα από 3,3 δισ. ευρώ σε ενεργειακές δράσεις. Ειδικότερα, έκανε λόγο για 200 εκατ. ευρώ για την αποθήκευση ενέργειας, 200 εκατ. ευρώ για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες, καθώς και 50 εκατ. ευρώ για τη Δυτική Μακεδονία.
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία εστιάζει, επομένως, στη βελτιωμένη ενεργειακή θέση της χώρας και στη σταδιακή ενίσχυση της ενεργειακής της αυτονομίας. Ωστόσο, η βελτίωση του ισοζυγίου και η αυξημένη εξαγωγική δυνατότητα δεν συνεπάγονται αυτομάτως χαμηλότερες τιμές για τον τελικό καταναλωτή, καθώς η ελληνική αγορά εξακολουθεί να επηρεάζεται από τις ευρωπαϊκές και διεθνείς εξελίξεις.
Η Ευρώπη μπροστά στον κίνδυνο μιας νέας ενεργειακής κρίσης
Την ανάγκη για άμεση ευρωπαϊκή κινητοποίηση ανέδειξε στο Athens Investment Forum 2026, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα διεκδικεί μεγαλύτερη ευελιξία για την εφαρμογή στοχευμένων και προσωρινών μέτρων στήριξης νοικοκυριών, επιχειρήσεων και βιομηχανίας.
Όπως ανέφερε, η ενεργειακή κρίση ανέδειξε με τον πλέον σαφή τρόπο την ευαλωτότητα της Ευρώπης και το κόστος της εξάρτησής της από τρίτες χώρες. Επικαλέστηκε, μάλιστα, την εκτίμηση του Ευρωπαίου Επιτρόπου Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, σύμφωνα με την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δαπανήσει περίπου 120 δισ. ευρώ περισσότερα για την κάλυψη των ίδιων ενεργειακών αναγκών σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο.
Ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες χώρες που έθεσαν ήδη από τον Μάρτιο την ανάγκη ενεργοποίησης ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια, προκειμένου να δημιουργηθεί δημοσιονομικός χώρος για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης. Παράλληλα, επανέλαβε ότι η κυβέρνηση θα αξιοποιήσει κάθε διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο για τη στήριξη της κοινωνίας, επιδιώκοντας μεγαλύτερη ευελιξία και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Οι προειδοποιήσεις Εξάρχου για φυσικό αέριο, πληθωρισμό και επιτόκια
Πιο ανησυχητική είναι η εκτίμηση που διατύπωσε ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και CEO της ATLANTIC SEE LNG TRADE, Αλέξανδρος Εξάρχου, ο οποίος προειδοποίησε για τον κίνδυνο μιας νέας μεγάλης ενεργειακής κρίσης στην Ευρώπη με ευρύτερες οικονομικές και πολιτικές συνέπειες.
Ο κ. Εξάρχου υποστήριξε ότι οι προειδοποιήσεις για την εκτίναξη των τιμών του φυσικού αερίου επιβεβαιώνονται, καθώς οι τιμές προσεγγίζουν πλέον τα 100 ευρώ/MWh, ενώ δεν απέκλεισε περαιτέρω άνοδο τους επόμενους μήνες. Όπως επισήμανε, η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αγορά spot, χωρίς να έχει εξασφαλίσει επαρκείς μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας, σε αντίθεση με άλλες μεγάλες οικονομίες που φροντίζουν να διασφαλίζουν εγκαίρως την ενεργειακή τους επάρκεια.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον ίδιο, ενδέχεται να επιδεινωθεί όσο προχωρά ο χειμώνας, καθώς η αυξημένη ζήτηση για φυσικό αέριο θα συναντήσει περιορισμένη διαθεσιμότητα σε ανταγωνιστικές τιμές. Μάλιστα, έθεσε το ενδεχόμενο οι τιμές να φτάσουν ακόμη και στα 120-130 ευρώ/MWh, διερωτώμενος πώς θα μπορούσε να αντέξει η ευρωπαϊκή οικονομία μια τέτοια εξέλιξη χωρίς σοβαρές επιπτώσεις.
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στους λογαριασμούς ενέργειας. Ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR εκτίμησε ότι μια νέα άνοδος του ενεργειακού κόστους θα τροφοδοτήσει πληθωριστικές πιέσεις, ενδεχομένως οδηγώντας και σε νέες αυξήσεις επιτοκίων. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι ακόμη και αν η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε καλύτερη θέση από ό,τι στο παρελθόν, δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη από μια σοβαρή κρίση στις μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, όπως η Γαλλία και η Γερμανία.
Στο πλαίσιο αυτό, τάχθηκε υπέρ της άμεσης έκδοσης ευρωομολόγου, υποστηρίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να κινηθεί τώρα και όχι να μεταθέσει τις αποφάσεις για τους πρώτους μήνες του 2027. Όπως προειδοποίησε, όσο καθυστερούν οι κοινές παρεμβάσεις τόσο μεγαλύτερο θα είναι το οικονομικό κόστος, ενώ οι πολιτικές συνέπειες μιας νέας ενεργειακής κρίσης ενδέχεται να αποδειχθούν εξίσου σοβαρές.
Το πραγματικό στοίχημα του χειμώνα
Στο μεταξύ, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, επανέλαβε ότι η στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων θα συνεχιστεί ανάλογα με τις δημοσιονομικές δυνατότητες, συνδέοντας παράλληλα τη βελτίωση των εισοδημάτων με την αναπτυξιακή πορεία της οικονομίας.
Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, παραμένει to κατά πόσο η ενεργειακή θωράκιση που έχει επιτύχει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια θα αποδειχθεί αρκετή για να περιορίσει τις επιπτώσεις μιας ενδεχόμενης νέας ευρωπαϊκής κρίσης.
