Για οργανωμένες αντιδράσεις από αμερικανικά επιχειρηματικά συμφέροντα, οι οποίες απειλούν να υπονομεύσουν την ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου, έκανε λόγο ο Αλέξανδρος Εξάρχου, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και CEO της Atlantic SEE LNG Trade. Την ίδια στιγμή, προειδοποίησε για τον κίνδυνο μιας νέας μεγάλης ενεργειακής κρίσης στην Ευρώπη, εκτιμώντας ότι οι τιμές του φυσικού αερίου μπορεί να φτάσουν τα 120 ή ακόμη και τα 130 ευρώ ανά μεγαβατώρα τους επόμενους μήνες, με σοβαρές επιπτώσεις στον πληθωρισμό και στα επιτόκια.
Μιλώντας στο συνέδριο Green Deal Greece 2026 του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, ο κ. Εξάρχου συνέδεσε τις αντιδράσεις γύρω από τον Κάθετο Διάδρομο με τον ανταγωνισμό για τον έλεγχο των μακροχρόνιων συμβολαίων προμήθειας των μεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου που θα χρειαστεί η ευρωπαϊκή αγορά. Παράλληλα, κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να κινητοποιηθεί άμεσα, προτείνοντας την έκδοση ευρωομολόγου για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης.
Ο ανταγωνισμός των ΗΠΑ και οι εναλλακτικές διαδρομές
Ο Κάθετος Διάδρομος, όπως τον περιέγραψε ο επικεφαλής της AKTOR, μπορεί να ανατρέψει τις παραδοσιακές ροές φυσικού αερίου στην περιοχή, επιτρέποντας τη μεταφορά αμερικανικού LNG μέσω των ελληνικών υποδομών προς τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη, αλλά και την Ουκρανία.
Η προοπτική αυτή, ωστόσο, έχει εντείνει τον ανταγωνισμό με επιχειρηματικά συμφέροντα που προωθούν διαφορετικές διαδρομές τροφοδοσίας. «Εχθροί υπάρχουν στο εξωτερικό, κατά κύριο λόγο στις Ηνωμένες Πολιτείες», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η αντιπαράθεση αφορά το ποιος θα εξασφαλίσει τα μακροχρόνια συμβόλαια προμήθειας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ορισμένοι Αμερικανοί ανταγωνιστές θα προτιμούσαν τη διοχέτευση του φυσικού αερίου μέσω εναλλακτικών οδεύσεων, παρακάμπτοντας την Ελλάδα. Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να δώσει τη δυνατότητα σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Τουρκία, να συνδυάζουν αμερικανικό LNG με ρωσικό φυσικό αέριο, εξασφαλίζοντας χαμηλότερες τιμές.
Ο κ. Εξάρχου αναφέρθηκε, επίσης, σε ελληνικά επιχειρηματικά συμφέροντα που ενδέχεται να μην υποστηρίζουν την ανάπτυξη του Διαδρόμου, διευκρινίζοντας, ωστόσο, ότι δεν τα θεωρεί την κύρια απειλή. «Το σημαντικό είναι ο πόλεμος που έγινε και που εξακολουθεί να γίνεται από αμερικανικά συμφέροντα», σημείωσε, προειδοποιώντας ότι οι συγκεκριμένες κινήσεις μπορούν να προκαλέσουν ουσιαστική ζημιά στο εγχείρημα.
Οι υποδομές υπάρχουν, το στοίχημα είναι τα συμβόλαια LNG
Κατά τον επικεφαλής της AKTOR, η ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου δεν προϋποθέτει την κατασκευή ενός νέου δικτύου από την αρχή. Η Ρεβυθούσα, το FSRU της Αλεξανδρούπολης και οι υφιστάμενοι αγωγοί δημιουργούν ήδη τις προϋποθέσεις για τη μεταφορά LNG προς τις αγορές του Βορρά.
Το κρίσιμο ζητούμενο είναι πλέον η εξασφάλιση των απαραίτητων ποσοτήτων και η σύναψη εμπορικών συμφωνιών που θα επιτρέψουν την αξιοποίηση των διαθέσιμων υποδομών. Όπως διευκρίνισε, η δραστηριοποίηση της Atlantic SEE LNG Trade δεν συνεπάγεται αποκλειστικότητα, καθώς κάθε εταιρεία μπορεί να αγοράζει αμερικανικό LNG και να το διαθέτει στην ευρωπαϊκή αγορά.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμβολή της Κίμπερλι Γκιλφόιλ, την οποία χαρακτήρισε κινητήρια δύναμη για την προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι παρεμβάσεις της συνέβαλαν στην εξασφάλιση εμπορικών συμφωνιών ύψους περίπου 9 δισ. ευρώ σε βάθος 20ετίας, οι οποίες αφορούν αμερικανικές εξαγωγές LNG. Όπως πρόσθεσε, το ελληνικό Δημόσιο επωφελείται από τις συμφωνίες χωρίς να έχει αναλάβει υποχρέωση αγοράς συγκεκριμένων ποσοτήτων.
Ξεχωριστή σημασία απέδωσε και στη μακροχρόνια συμφωνία προμήθειας 1,5 δισ. κυβικών μέτρων LNG ετησίως από τη Venture Global. Όπως υποστήριξε, η τιμή που εξασφαλίστηκε τότε δεν είναι πλέον διαθέσιμη στην αγορά για νέες ποσότητες, με τη διαφορά από τα σημερινά επίπεδα να είναι ιδιαίτερα μεγάλη. Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι κατά τη σύναψη της συμφωνίας είχαν εκφραστεί επιφυλάξεις ακόμη και από παράγοντες της ελληνικής κυβέρνησης για το κατά πόσο ήταν συμφέρουσα.
Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για νέες εμπορικές συμφωνίες. Οι επαφές με τη Ρουμανία αναμένεται να προχωρήσουν μετά τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης, ενώ διαπραγματεύσεις πραγματοποιούνται και με τη Βουλγαρία και άλλες χώρες της περιοχής.
Φυσικό αέριο στα 130 ευρώ και νέες πιέσεις στον πληθωρισμό
Ιδιαίτερα ανήσυχος εμφανίστηκε ο κ. Εξάρχου για την πορεία των ευρωπαϊκών τιμών φυσικού αερίου, εκτιμώντας ότι η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί όσο αυξάνεται η ζήτηση για θέρμανση κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Με τις τιμές να έχουν ήδη προσεγγίσει τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, δεν απέκλεισε νέα άνοδο στα 120 ή ακόμη και στα 130 ευρώ. Μια τέτοια εξέλιξη, σύμφωνα με τον ίδιο, θα προκαλούσε ισχυρές πληθωριστικές πιέσεις και θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερα επιτόκια, επιβαρύνοντας συνολικά την ευρωπαϊκή οικονομία.
Επισήμανε ότι μεγάλες αγορές, όπως η Κίνα, εξακολουθούν να προμηθεύονται αμερικανικό φυσικό αέριο, ενώ και το Κατάρ αναζητεί πρόσθετες ποσότητες από τις ΗΠΑ. Αντίθετα, η Ευρώπη δεν έχει κινηθεί με την απαιτούμενη ταχύτητα για τη σύναψη μακροχρόνιων συμφωνιών προμήθειας, παραμένοντας εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις της διεθνούς αγοράς.
«Ο κίνδυνος για μένα είναι αυτός και είναι άμεσος, είναι τώρα», τόνισε, προειδοποιώντας ότι μια νέα ενεργειακή κρίση θα ασκήσει σημαντικές πιέσεις στις μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, με τη Γερμανία και τη Γαλλία να βρίσκονται στο επίκεντρο των ανησυχιών.
Για την Ελλάδα εμφανίστηκε αισιόδοξος ως προς τις αντοχές της οικονομίας, εκτιμώντας ότι βρίσκεται στην καλύτερη θέση των τελευταίων τουλάχιστον 50 ετών. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη εάν η ενεργειακή κρίση πλήξει τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης.
Ευρωομόλογο τώρα, όχι τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο
Σε αυτό το περιβάλλον, ο επικεφαλής της AKTOR ζήτησε άμεση ευρωπαϊκή οικονομική παρέμβαση, προτείνοντας την έκδοση ευρωομολόγου για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από το αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Όπως υποστήριξε, οι αποφάσεις δεν μπορούν να μετατεθούν για τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο, καθώς μέχρι τότε οι οικονομικές συνέπειες ενδέχεται να έχουν ήδη ενταθεί, καθιστώντας ακριβότερη την αντιμετώπισή τους. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι μια καθυστερημένη αντίδραση θα μπορούσε να προκαλέσει και πολιτικές επιπτώσεις σε χώρες που αντιμετωπίζουν ήδη σημαντικές οικονομικές πιέσεις.
Πώς βλέπει την πιθανή επιστροφή του ρωσικού αερίου
Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο επιστροφής του ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά, εφόσον μεταβληθούν οι γεωπολιτικές συνθήκες, ο κ. Εξάρχου υποστήριξε ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν θα υπονόμευε τον Κάθετο Διάδρομο, αλλά θα μπορούσε να διευρύνει τις εμπορικές δυνατότητές του.
Όπως εξήγησε, ο συνδυασμός ρωσικού αερίου που μεταφέρεται μέσω αγωγών με αμερικανικό LNG θα μπορούσε να προσφέρει χαμηλότερες τιμές στους Ευρωπαίους καταναλωτές, καθώς η μεταφορά μέσω αγωγών είναι οικονομικότερη.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη δεν θα πρέπει να αντικαταστήσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο με μια αντίστοιχη εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αν και δεν θεωρεί πιθανή την άμεση επιστροφή του ρωσικού αερίου, υποστήριξε ότι η μακροπρόθεσμη ενεργειακή ασφάλεια προϋποθέτει ισορροπία μεταξύ διαφορετικών πηγών προμήθειας.
