Στην ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών και των επιχειρήσεων στα οφέλη που προκύπτουν από την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) αποσκοπεί το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή με τίτλο «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου».
Οι νέες ρυθμίσεις φιλοδοξούν να διαμορφώσουν ένα πιο σταθερό και ευνοϊκό περιβάλλον για τους καταναλωτές, προσφέροντας μεγαλύτερη ασφάλεια ως προς τις χρεώσεις ηλεκτρικής ενέργειας και περιορίζοντας το ενεργειακό κόστος. Μεταξύ των παρεμβάσεων περιλαμβάνεται η μείωση κατά 50% της χρέωσης για τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ).
Παράλληλα, όπως αναφέρεται, θεσπίζονται οι προϋποθέσεις ώστε πολίτες, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς να αποκτήσουν ενεργότερο ρόλο στην ενεργειακή μετάβαση, με δυνατότητα παραγωγής και επιμερισμού καθαρής ενέργειας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στα ελληνικά νησιά, όπου τίθεται σε λειτουργία ο εθνικός μηχανισμός διαχείρισης και αξιοποίησης των πόρων του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νήσων. Μέσω αυτού δρομολογείται επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 2,3 δισ. ευρώ, με βασικό στόχο τη σταδιακή απεξάρτηση των νησιωτικών περιοχών από την ακριβή και περιβαλλοντικά επιβαρυντική ηλεκτροπαραγωγή με πετρέλαιο.
Τι προβλέπεται για τους καταναλωτές
Συγκεκριμένα, με βάση όσα καταγρλαφονται και στην Αιτιολογική Έκθεση, σημαντικές αλλαγές στην προστασία των καταναλωτών φέρνουν οι νέες διατάξεις, καθώς καθιερώνεται η υποχρέωση των προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας να διαθέτουν συμβάσεις ορισμένου χρόνου, με σταθερή τιμή και ελάχιστη διάρκεια ενός έτους.
Κατά τη διάρκεια ισχύος της σύμβασης, οι προμηθευτές δεν θα έχουν τη δυνατότητα να τροποποιούν μονομερώς ούτε τους συμφωνημένους όρους ούτε την τιμή προμήθειας. Με τον τρόπο αυτό, τα νοικοκυριά, όπως αναφέρεται, θα μπορούν να προγραμματίζουν καλύτερα τις ενεργειακές τους δαπάνες, γνωρίζοντας εκ των προτέρων το κόστος που θα καταβάλλουν για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Επιπλέον, προβλέπεται η διασφάλιση της ηλεκτροδότησης όσο βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία επίλυσης διαφοράς, ώστε να μην προχωρά η διακοπή της παροχής κατά το συγκεκριμένο διάστημα.
Για τους καταναλωτές που υπάγονται στον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου, ορίζεται ότι το μέγιστο χρονικό διάστημα εκπροσώπησής τους δεν μπορεί να είναι μικρότερο των έξι μηνών.
Στο ίδιο πλαίσιο, δίνεται η δυνατότητα σε νοικοκυριά, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις να αξιοποιούν από κοινού την ενέργεια που παράγεται από ΑΠΕ. Η συνεργασία αυτή θα μπορεί να πραγματοποιείται είτε μέσω ιδιωτικής συμφωνίας είτε με τη σύσταση κοινού νομικού σχήματος, ενώ θα επιτρέπεται και η ανάθεση της διαχείρισης της κοινής χρήσης ενέργειας σε τρίτο πρόσωπο. Βασική προϋπόθεση είναι η συγκεκριμένη δραστηριότητα να μην αποτελεί την κύρια εμπορική ή επαγγελματική απασχόληση των συμμετεχόντων.
Νέες υποχρεώσεις και για τους προμηθευτές ενέργειας
Το νομοσχέδιο εισάγει παράλληλα αυστηρότερες απαιτήσεις για τη λειτουργία των προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο, όπως τονίζεται, την ενίσχυση της ανθεκτικότητάς τους απέναντι στις διακυμάνσεις της αγοράς.
Ειδικότερα, υποχρεώνονται να υιοθετούν κατάλληλες στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου (hedging), προκειμένου να περιορίζουν την έκθεσή τους στις έντονες μεταβολές των τιμών της χονδρεμπορικής αγοράς. Παράλληλα, θα πρέπει να διενεργούν δοκιμές αντοχής (stress tests), αξιολογώντας τη δυνατότητά τους να ανταποκρίνονται ακόμη και σε ιδιαίτερα δυσμενείς συνθήκες της αγοράς.
Ψηφιοποίηση των δικτύων και ανάπτυξη νέων επενδύσεων
Σημαντικές παρεμβάσεις προβλέπονται και στον τομέα των ηλεκτρικών δικτύων. Η διαδικασία σύνδεσης νέων εγκαταστάσεων με το δίκτυο περνά σε ψηφιακό περιβάλλον, με επιδίωξη την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του διαθέσιμου ηλεκτρικού χώρου, τη διευκόλυνση νέων επενδύσεων σε ΑΠΕ και την προώθηση των απαραίτητων έργων αναβάθμισης και ενίσχυσης των υποδομών.
Στο πλαίσιο αυτό, ο ΔΕΔΔΗΕ και ο ΑΔΜΗΕ θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν σε τριμηνιαία βάση στοιχεία σχετικά με τις δυνατότητες νέων συνδέσεων ανά γεωγραφική περιοχή. Η υποχρέωση αυτή αναμένεται να προσφέρει μεγαλύτερη διαφάνεια και καλύτερη εικόνα για τον διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο σε επενδυτές και ενδιαφερόμενους φορείς.
Ειδικό πλαίσιο για τα Data Centers
Τέλος, προβλέπεται η θέσπιση ειδικών κανόνων για την οργανωμένη ανάπτυξη των Κέντρων Δεδομένων (Data Centers), λαμβάνοντας υπόψη τις αυξημένες ενεργειακές ανάγκες τους.
Μεταξύ των βασικών προβλέψεων περιλαμβάνεται η υποχρέωση κάλυψης τουλάχιστον του 60% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας των συγκεκριμένων εγκαταστάσεων από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, ώστε η ανάπτυξή τους να συνδυάζεται με μεγαλύτερη αξιοποίηση της καθαρής ενέργειας και περιορισμό του περιβαλλοντικού τους αποτυπώματος.
