Έπειτα από σχεδόν εννέα χρόνια σε αναμονή, ένα αμφιλεγόμενο σχέδιο εξόρυξης φυσικού αερίου στη βορειοανατολική Βουλγαρία προχωρά ξανά, με δημόσιες διαβουλεύσεις να προγραμματίζονται στον δήμο Γενεράλ Τοσέβο.
Το σχέδιο, που συνδέεται με τον επιχειρηματία Σάσο Ντόντσεφ, έχει αναζωπυρώσει τις ανησυχίες των κατοίκων για πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, μόλυνση των υπόγειων υδάτων και κινδύνους για τον αγροτικό τομέα της περιοχής, σύμφωνα με την Kapital.
Ο δήμος Γενεράλ Τοσέβο έλαβε ειδοποίηση από την Περιφερειακή Επιθεώρηση Περιβάλλοντος και Υδάτων της Βάρνας, με την οποία ξεκινά νέο στάδιο της διαδικασίας περιβαλλοντικής αξιολόγησης. Η διαδικασία περιλαμβάνει δημόσιες διαβουλεύσεις επί επικαιροποιημένης έκθεσης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, την οποία υπέβαλε ο επενδυτής.
Η επενδυτική πρόταση αφορά τέσσερις περιοχές εντός του δήμου: τη Ρογκοζίνα, το Τσερνοόκοβο, την Καλίνα και τη Ρογκοζίνα-Ανατολικά. Οι περιοχές αυτές αποτελούν τμήμα του κοιτάσματος φυσικού αερίου Σπάσοβο, έκτασης 219 τετραγωνικών χιλιομέτρων, το οποίο βρίσκεται στο ερευνητικό μπλοκ της Δοβρουτσάς.
Η επανεκκίνηση του σχεδίου έρχεται σε μια περίοδο έντονης μεταβλητότητας στις τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η Βουλγαρία συνεχίζει τις προσπάθειες για την ενίσχυση της ενεργειακής της ανεξαρτησίας. Η εγχώρια παραγωγή φυσικού αερίου, ωστόσο, παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη και καλύπτει περίπου το 1% της κατανάλωσης της χώρας.
Το σχέδιο δεν είναι καινούργιο για τον δήμο Γενεράλ Τοσέβο. Έχει συναντήσει σταθερή αντίθεση από κατοίκους, οι οποίοι φοβούνται ότι οι γεωτρήσεις μπορεί να απειλήσουν το περιβάλλον, τη δημόσια υγεία και τη γεωργία σε μία από τις σημαντικότερες αγροτικές περιοχές της Βουλγαρίας.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται ο υδροφορέας Μαλμ-Βαλάνζ, η βασική πηγή πόσιμου νερού για τη νότια Δοβρουτσά. Από αυτόν υδροδοτούνται οι δήμοι Γενεράλ Τοσέβο, Ντόμπριτς, Καβάρνα και Σάμπλα, καθώς και τμήματα της περιφέρειας της Βάρνας. Ο υδροφορέας παρέχει νερό και για την άρδευση των καλλιεργειών.
Οι πολέμιοι του σχεδίου υποστηρίζουν ότι οι γεωτρήσεις μπορεί να διαπεράσουν τον υπόγειο υδροφόρο σχηματισμό και να δημιουργήσουν κίνδυνο μόλυνσης. Ο επενδυτής έχει απορρίψει επανειλημμένα τις ανησυχίες αυτές.
Σε τοπικό δημοψήφισμα που πραγματοποιήθηκε στα τέλη του 2017, το 97% των συμμετεχόντων τάχθηκε κατά του σχεδίου. Την επόμενη χρονιά, η Περιφερειακή Επιθεώρηση Περιβάλλοντος και Υδάτων της Βάρνας απέρριψε την επενδυτική πρόταση.
Η απόφαση της περιβαλλοντικής αρχής βασίστηκε κυρίως στο ενδεχόμενο μόλυνσης των υπόγειων υδάτων και στους κινδύνους για τον υδροφορέα. Ελήφθησαν επίσης υπόψη οι επισημάνσεις της Διεύθυνσης Λεκάνης Απορροής για ασυμφωνίες με το σχέδιο διαχείρισης υδάτων.
Δεύτερος γύρος δημόσιων διαβουλεύσεων
Ο επενδυτής Rusgeocom BG, που στη συνέχεια μετονομάστηκε σε Regional Gas Company, προσέφυγε κατά της απόφασης της περιβαλλοντικής αρχής. Τον Ιούλιο του 2022, το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο της Βουλγαρίας επικύρωσε απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου της Βάρνας, με την οποία ακυρωνόταν η απόφαση του 2018 και η υπόθεση επέστρεφε προς επανεξέταση.
Το δικαστήριο δεν αποφάνθηκε ότι πρέπει να εγκριθεί η εξόρυξη φυσικού αερίου. Αντίθετα, επέστρεψε τη διαδικασία σε προηγούμενο στάδιο, ζητώντας από τις αρμόδιες αρχές να ακολουθήσουν τις οδηγίες του και να αξιολογήσουν εκ νέου την ποιότητα της έκθεσης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, σύμφωνα με τον δήμο Γενεράλ Τοσέβο.
Στη συνέχεια, ο επενδυτής συμπλήρωσε και επικαιροποίησε την τεκμηρίωση του σχεδίου. Στα τέλη του 2025, η αναθεωρημένη τεκμηρίωση αξιολογήθηκε θετικά, γεγονός που επέτρεψε τη μετάβαση στο υποχρεωτικό στάδιο των δημόσιων διαβουλεύσεων.
Οι συναντήσεις αναμένεται να ξεκινήσουν στις 11 Νοεμβρίου και θα πραγματοποιηθούν σε διάστημα αρκετών ημερών στα χωριά Σπάσοβο, Ρογκοζίνα, Τσερνοόκοβο και Κάρνταμ. Η διαδικασία διαβούλευσης θα ολοκληρωθεί αργότερα μέσα στον Νοέμβριο, με συνάντηση στο κτίριο της δημοτικής διοίκησης του Γενεράλ Τοσέβο.
Το τμήμα της Ρογκοζίνα είναι σήμερα το πιο προχωρημένο μέρος του σχεδίου, καθώς η εταιρεία έχει καταχωρίσει επίσημα εκεί εμπορική ανακάλυψη. Εκτιμάται ότι περιέχει περίπου 1,1 δισ. κυβικά μέτρα ανακτήσιμου φυσικού αερίου, ενώ η ετήσια παραγωγή θα μπορούσε να φτάσει τα 145 εκατ. κυβικά μέτρα.
Πρόκειται για σχετικά περιορισμένη συνεισφορά στην προμήθεια φυσικού αερίου της Βουλγαρίας, δεδομένου ότι η ετήσια κατανάλωση της χώρας ανέρχεται σε περίπου 2,5 δισ. κυβικά μέτρα. Παρ’ όλα αυτά, το κοίτασμα θα προσέφερε μια πρόσθετη εγχώρια πηγή παραγωγής.
Αν επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις για τα άλλα τρία τμήματα, οι συνολικοί ανακτήσιμοι πόροι σε ολόκληρο το κοίτασμα θα μπορούσαν να φτάσουν σχεδόν τα 13 δισ. κυβικά μέτρα. Ωστόσο, τα αποθέματα στο Τσερνοόκοβο, την Καλίνα και τη Ρογκοζίνα-Ανατολικά χαρακτηρίζονται προς το παρόν μόνο ως πιθανολογούμενοι πόροι.
Η πρώτη φάση, διάρκειας 15 ετών, θα επικεντρωθεί στο τμήμα της Ρογκοζίνα. Η δεύτερη φάση, που θα διαρκέσει άλλα 20 χρόνια, προβλέπει τη σταδιακή ανάπτυξη των υπόλοιπων τριών περιοχών.
