Η Capital Economics περιγράφει σε νέα της έκθεση πώς η εκτόξευση των τιμών της ενέργειας θα οδηγήσει με μαθηματική ακρίβεια σε αλυσιδωτές εκτοξεύσεις των τιμών στα… πάντα για τους καταναλωτές, ειδικά στην Ευρώπη.
Πέρα από τις άμεσες επιπτώσεις στις τιμές καταναλωτή καυσίμων και φυσικού αερίου, οι υψηλότερες τιμές του αργού πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα ωθήσουν τις εταιρείες να μετακυλίσουν το υψηλότερο κόστος καυσίμων στους καταναλωτές, ενισχύοντας τις τιμές και άλλων αγαθών, όπως η ηλεκτρική ενέργεια και τα τρόφιμα και όχι μόνο, όπως επισημαίνει. Στο βασικό της σενάριο, η Capital Economics εκτιμά ότι αυτές οι έμμεσες επιπτώσεις στον πληθωρισμό - οι οποίες είναι ξεχωριστές από τις «δευτερογενείς» επιπτώσεις μέσω του ευρύτερου καθορισμού μισθών και τιμών - θα μπορούσαν να κυμανθούν από 0,7% στις ΗΠΑ έως σχεδόν 1,5% στην ευρωζώνη.
Πιο αναλυτικά, όπως τονίζει ο οίκος, οι πρώτες επιπτώσεις από τις υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι η άμεση προς τα πάνω ώθηση στις τιμές καταναλωτή των καυσίμων. Για τα καύσιμα κίνησης, η μετακύλιση είναι μεγαλύτερη όπου οι φόροι καυσίμων είναι χαμηλότεροι, όπως στις ΗΠΑ. Αντίθετα, στην Ευρώπη, οι φόροι αποτελούν μεγαλύτερο μερίδιο των τιμών της αντλίας, γεγονός που μετριάζει την πληθωριστική επίδραση της αύξησης των τιμών του πετρελαίου. Για τις τιμές του φυσικού αερίου, υπάρχει επίσης μια αρκετά μηχανική μετακύλιση στις τιμές καταναλωτή του φυσικού αερίου που μεταφέρεται μέσω αγωγών.
Εκτός από την αύξηση των τιμών καταναλωτή των καυσίμων, οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου αυξάνουν έμμεσα τις τιμές των αγαθών και υπηρεσιών που δεν σχετίζονται με τα καύσιμα, καθώς οι εταιρείες μετακυλίουν το υψηλότερο κόστος καυσίμων, τονίζει ο οίκος. Για παράδειγμα, οι τιμές του φυσικού αερίου αποτελούν σημαντικό παράγοντα για τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας σε πολλές αγορές. Σε πολλές περιπτώσεις, το φυσικό αέριο είτε αποτελεί βασική εισροή για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας είτε συχνά καθορίζει την τιμή της ενέργειας που παράγεται. Και καθώς οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος περιλαμβάνονται σε ορισμένες μισθωτικές συμβάσεις, οι υψηλότερες τιμές του φυσικού αερίου μπορούν να οδηγήσουν σε αύξηση των ενοικίων.
Επιπλέον, οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου αυξάνουν το κόστος των καυσίμων για τις υπηρεσίες μεταφορών, όπως οι αεροπορικές εταιρείες και οι μεταφορές. Η αύξηση του κόστους για τις υπηρεσίες μεταφορών είναι μεγαλύτερη όταν το κόστος του διυλισμένου πετρελαίου υψηλότερης ποιότητας αυξάνεται περισσότερο από τις τιμές του αργού πετρελαίου, όπως συμβαίνει σήμερα. Πράγματι, από την έναρξη του πολέμου, οι τιμές της βενζίνης έχουν σημειώσει συγκρίσιμες αυξήσεις με το αργό πετρέλαιο. Αλλά οι τιμές του ντίζελ - το οποίο χρησιμοποιείται δυσανάλογα από τα βαρέα φορτηγά οχήματα που μεταφέρουν εμπορεύματα - και του καυσίμου αεριωθούμενων έχουν αυξηθεί πολύ περισσότερο. Οι τιμές των υπηρεσιών που σχετίζονται με τον τουρισμό μπορεί επίσης να είναι ευαίσθητες στο υψηλότερο κόστος μεταφοράς.
Εκτός από την ηλεκτρική ενέργεια και τις μεταφορές, η παραγωγή τροφίμων είναι συχνά ενεργοβόρα, ειδικά σε σχέση με τα λιπάσματα. Το φυσικό αέριο χρησιμοποιείται για την παρασκευή λιπασμάτων με βάση την αμμωνία. Ενώ υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις για φωσφορικά άλατα και κάλιο χωρίς αέριο, είναι εν μέρει ανταλλάξιμες και συχνά συμπληρωματικές με τα λιπάσματα αμμωνίας, επομένως οι τιμές των λιπασμάτων συνήθως καθορίζονται από κοινού από τις τιμές του φυσικού αερίου. Έτσι, οι υψηλότερες τιμές του φυσικού αερίου ωθούν προς τα πάνω τον πληθωρισμό των τροφίμων, ο οποίος με τη σειρά του αυξάνει τις πιέσεις τιμών στους τομείς της φιλοξενίας.
Επιπλέον, όπως προσθέτει η Capital Economics, ένα σοκ στις τιμές της ενέργειας μπορεί να αυξήσει το κόστος παραγωγής ενεργοβόρων υλικών που διαχέονται στις αλυσίδες εφοδιασμού σε είδη οικιακής χρήσης. Για παράδειγμα, τα εξευγενισμένα μέταλλα, το επεξεργασμένο καουτσούκ και ο χαρτοπολτός ξύλου είναι ενεργοβόρα και ως εκ τούτου οι τιμές τους καθορίζονται σημαντικά από τις τιμές της ενέργειας. Επιπλέον, οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου ενισχύουν τις τιμές των παραγώγων υδρογονανθράκων, όπως τα πλαστικά. Οι τιμές των πλαστικών PVC και VCM έχουν εκτοξευθεί από την έναρξη του πολέμου. Και δεδομένου ότι οι συσκευασίες αποτελούν μεγαλύτερο μερίδιο της αξίας των τροφίμων από άλλα αγαθά, οι υψηλότερες τιμές των πλαστικών μπορούν να επιδεινώσουν τον πληθωρισμό των τροφίμων.
Σύμφωνα με την ανάλυση της Capital Economics, από όλα αυτά τα κανάλια μέσω των οποίων η απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου μπορεί να ενισχύσει έμμεσα τον πληθωρισμό, το πιο σημαντικό ποσοτικά είναι τα τρόφιμα, ακολουθούμενα από την ηλεκτρική ενέργεια. Φυσικά, προσθέτει, υπό τις τρέχουσες συνθήκες, οι προηγμένες οικονομίες δεν αντιμετωπίζουν ένα ομοιόμορφο σοκ στις τιμές της ενέργειας. Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί λιγότερο στις ΗΠΑ από ό,τι στην Ευρώπη και την Ασία.
Έτσι, στο βασικό τη σενάριο – με το Brent να κλείνει το έτος στα 80 δολάρια και το φυσικό αέριο TTF στα 70 ευρώ/MWh –οι ΗΠΑ θα δουν τη μικρότερη έμμεση ώθηση στον πληθωρισμό μεταξύ των μεγάλων ανεπτυγμένων χωρών, με κορύφωση περίπου 0,75% στις αρχές του 2027.
Η κορύφωση της επίδρασης στην ευρωζώνη είναι διπλάσια , 1,5%, και δεν θα υποχωρήσει μέχρι το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Άλλωστε, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν κυρίως ένα σοκ στις τιμές του πετρελαίου που εξασθενεί πιο γρήγορα, ενώ στην ευρωζώνη η πολύ μεγαλύτερη αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου απαιτεί χρόνο για να ενισχύσει τον πληθωρισμό στα τρόφιμα και τον κλάδο της φιλοξενίας, όπως εξηγεί.
Στο δυσμενές σενάριο, με το Brent να φτάνει τα 130 δολάρια το βαρέλι και το TTF στα 120 ευρώ/MWh, οι έμμεσες επιπτώσεις στον πληθωρισμό είναι περίπου κατά τα δύο τρίτα μεγαλύτερες.
