Δεν πρόκειται για μια συγκυριακή αλληλουχία επιχειρηματικών συμφωνιών. Μέσα σε διάστημα λίγων εβδομάδων, η ελληνική ενεργειακή αγορά βρίσκεται στο επίκεντρο ενός νέου κύματος εξαγορών, στρατηγικών συνεργασιών και επενδύσεων που εκτείνεται από τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι το LNG, τις ενεργειακές υποδομές και τις έρευνες υδρογονανθράκων.
Το κοινό στοιχείο των περισσότερων κινήσεων είναι ότι δεν αφορούν απλώς την επέκταση των δραστηριοτήτων των ομίλων. Αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης αναδιάρθρωσης του ενεργειακού χάρτη, στην οποία η Ελλάδα επιχειρεί να αναβαθμίσει τον ρόλο της από μια σχετικά μικρή εγχώρια αγορά σε περιφερειακό κόμβο ενεργειακών ροών, αξιοποιώντας τόσο τη γεωγραφική της θέση όσο και τις νέες ισορροπίες που διαμορφώνονται στην Ευρώπη μετά την ενεργειακή κρίση.
Άντληση κεφαλαίων
Η συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι. Το τελευταίο διάστημα οι μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι προχώρησαν σε σημαντικές αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου και εκδόσεις ομολογιακών δανείων, αντλώντας άνω των 6,3 δισ. ευρώ, ενώ θα ξεπεράσουν τα 7 δισ. ευρώ μαζί με τις επικείμενες ΑΜΚ των Aktor και ElvaHalcor.
Η ενίσχυση αυτή των ισολογισμών δημιουργεί τη χρηματοδοτική βάση για έναν νέο κύκλο εξαγορών, επενδύσεων και στρατηγικών συνεργασιών, με ορίζοντα όχι μόνο την Ελλάδα αλλά και τη NA Ευρώπη.
Στο επίκεντρο του νέου κύματος συμφωνιών βρίσκονται οι ενεργειακές υποδομές. Η χθεσινή συμφωνία της Aktor για την απόκτηση του 50% της Dioriga Gas από τη Motor Oil σηματοδοτεί την είσοδο του ομίλου στην αγορά του LNG μέσω του FSRU των Αγίων Θεοδώρων, ενός έργου που θεωρείται κρίσιμο για την ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού και τη λειτουργία του Κάθετου Ενεργειακού Διαδρόμου προς τα Βαλκάνια.
Η επένδυση εντάσσεται στο πρόγραμμα ανάπτυξης ενεργειακών υποδομών ύψους 3 δισ. ευρώ που έχει ανακοινώσει η Aktor έως το 2031, επιβεβαιώνοντας ότι οι μεγάλοι ελληνικοί όμιλοι δεν περιορίζονται πλέον στις κατασκευές ή στην παραγωγή ενέργειας, αλλά διεκδικούν πρωταγωνιστικό ρόλο στις υποδομές που θα καθορίσουν τις ενεργειακές ροές της επόμενης δεκαετίας.
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η συμφωνία της Atlantic See, της κοινής εταιρείας της ΔΕΠΑ Εμπορίας και του Ομίλου Aktor, με την αμερικανική Venture Global για τον διπλασιασμό των ποσοτήτων LNG που θα διοχετεύονται μέσω Ελλάδας προς την Αλβανία και τη Βοσνία από το 2030.
Η συμφωνία, συνολικής αξίας 9 δισ. δολαρίων σε βάθος 20ετίας, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας γεωοικονομικής πραγματικότητας που διαμορφώνεται στην περιοχή, με την Ελλάδα να λειτουργεί ως πύλη εισόδου αμερικανικού φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
ΑΠΕ
Παράλληλα, η αγορά των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας εισέρχεται σε νέα φάση ωρίμανσης, όπου η έμφαση μετατοπίζεται από την απλή ανάπτυξη έργων στη συγκέντρωση χαρτοφυλακίων και στην αποθήκευση ενέργειας.
Η συμφωνία της ΔΕΗ με τη MORE του Ομίλου Motor Oil, μέσω της οποίας η ΔΕΗ αποκτά το 100% χαρτοφυλακίου φωτοβολταϊκών συνολικής ισχύος 1.175 MW και επιπλέον έξι εν λειτουργία αιολικά πάρκα, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες κινήσεις αναδιάρθρωσης στον κλάδο των ΑΠΕ. Από την άλλη πλευρά, η MORE ανακατευθύνει κεφάλαια προς έργα με υψηλότερες αποδόσεις, δίνοντας έμφαση στην αιολική ενέργεια και στα συστήματα αποθήκευσης, όπου διαβλέπει μεγαλύτερες προοπτικές ανάπτυξης.
ΔΕΗ – Metlen, αποθήκευση
Στην ίδια λογική εντάσσεται και η συμφωνία της ΔΕΗ με τη Metlen για τη δημιουργία κοινής εταιρείας που θα αναπτύξει έργα αποθήκευσης συνολικής ισχύος έως 1.500 MW σε Ρουμανία, Βουλγαρία και Ιταλία. Η συνεργασία αυτή αποτυπώνει μια νέα τάση στην αγορά: οι μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι, ακόμη και όταν ανταγωνίζονται σε επιμέρους τομείς, επιλέγουν να συνεργαστούν σε έργα που απαιτούν υψηλά κεφάλαια, τεχνογνωσία και διασυνοριακή παρουσία.
Metlen – Τσάκος
Στο ίδιο πλαίσιο κινείται και η συνεργασία της Metlen με τον Όμιλο Τσάκου, η οποία ανακοινώθηκε χθες, για την ανάπτυξη ενός από τα μεγαλύτερα υβριδικά έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης στην Ελλάδα, μέσω κοινής εταιρείας ειδικού σκοπού. Η συγκεκριμένη επένδυση αναδεικνύει ότι το νέο ενεργειακό μοντέλο δεν βασίζεται πλέον μόνο στην παραγωγή «πράσινης» ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά στη δυνατότητα αποθήκευσης και ευέλικτης διαχείρισής της, στοιχείο κρίσιμο για τη σταθερότητα των δικτύων.
Κυκλική οικονομία
Την ίδια στιγμή, η ενεργειακή μετάβαση δεν περιορίζεται στις ΑΠΕ. Επεκτείνεται και στην κυκλική οικονομία, όπου οι ενεργειακοί όμιλοι επιδιώκουν να δημιουργήσουν ολοκληρωμένα οικοσυστήματα διαχείρισης πόρων και παραγωγής ενέργειας από απόβλητα.
Η Motor Oil προχώρησε στην απόκτηση του 60% της ENACT, ενισχύοντας τη θέση της στη διαχείριση αποβλήτων, ενώ η AKTOR υπέβαλε πρόταση για την εξαγορά του 75% των ΗΛΕΚΤΩΡ και THALIS, διεκδικώντας ηγετικό ρόλο στον ταχέως αναπτυσσόμενο τομέα των περιβαλλοντικών υποδομών και της κυκλικής οικονομίας.
Υδρογονάνθρακες
Ξεχωριστή σημασία αποκτούν και οι εξελίξεις στους υδρογονάνθρακες. Η απόφαση της Chevron να επεκτείνει τη συνεργασία της με τη HELLENiQ Energy και στο Block 10 του Νοτίου Ιονίου αποτελεί μία ακόμη ψήφο εμπιστοσύνης στις προοπτικές της Ελλάδας ως περιοχής έρευνας φυσικού αερίου. Η παρουσία ενός από τους μεγαλύτερους ενεργειακούς ομίλους παγκοσμίως ενισχύει την εικόνα ότι, παρά την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης, το φυσικό αέριο εξακολουθεί να διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η ήπειρος επιδιώκει να διαφοροποιήσει τις πηγές προμήθειάς της.
Αν εξετάσει κανείς όλες αυτές τις κινήσεις ως ενιαία εικόνα, προκύπτει ένα σαφές συμπέρασμα. Οι ελληνικοί ενεργειακοί όμιλοι δεν επενδύουν πλέον μόνο σε μονάδες παραγωγής. Επενδύουν σε δίκτυα, υποδομές LNG, αποθήκευση, κυκλική οικονομία, διεθνείς συνεργασίες και διασυνοριακά έργα. Δημιουργούν ολοκληρωμένα ενεργειακά οικοσυστήματα με περιφερειακή εμβέλεια, προετοιμάζοντας τη θέση τους στη νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Κάτω από αυτό το πρίσμα, τα πρόσφατα deals αποκτούν διαφορετική διάσταση. Δεν αποτελούν απλώς μια περίοδο έντονης επιχειρηματικής κινητικότητας, αλλά τις πρώτες ψηφίδες ενός νέου ενεργειακού χάρτη, στον οποίο η Ελλάδα φιλοδοξεί να μετατραπεί σε βασική πύλη εισόδου, αποθήκευσης, διακίνησης και παραγωγής ενέργειας για ολόκληρη την περιοχή.
