Μετωπική κριτική στις κυβερνητικές πρωτοβουλίες για τη στήριξη των μικρών φωτοβολταϊκών ασκεί ο Πανελλήνιος Σύλλογος ΕΠΑΦΗ, υποστηρίζοντας ότι οι μέχρι σήμερα εξαγγελίες δεν αντιμετωπίζουν τα πραγματικά προβλήματα του κλάδου, αλλά περιορίζονται σε προσωρινές ταμειακές διευκολύνσεις, αφήνοντας ανέπαφες τις αιτίες που οδηγούν σε συνεχή απώλεια εισοδήματος των παραγωγών.
Σύμφωνα με τον Σύλλογο, η δημόσια συζήτηση ανακυκλώνεται γύρω από νέα «πακέτα στήριξης», τα οποία είτε βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της επεξεργασίας είτε παρουσιάζονται ως σημαντικές παρεμβάσεις, χωρίς όμως να μεταβάλλουν ουσιαστικά την οικονομική θέση των μικρομεσαίων παραγωγών.
Η εμπροσθοβαρής ταρίφα «δεν αυξάνει το εισόδημα»
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η πρόταση για εμπροσθοβαρή αύξηση της ταρίφας κατά 15%-20% για περιορισμένο χρονικό διάστημα, με τα επιπλέον ποσά να επιστρέφονται στη λήξη της σύμβασης μέσω μηχανισμού ανάκτησης (clawback).
Η ΕΠΑΦΗ υποστηρίζει ότι το συγκεκριμένο μοντέλο δεν αποτελεί πραγματική οικονομική ενίσχυση, καθώς δεν αυξάνει το συνολικό έσοδο του παραγωγού αλλά απλώς μεταφέρει μέρος των μελλοντικών εσόδων στο παρόν, λειτουργώντας ως μηχανισμός προσωρινής χρηματοδότησης.
Όπως σημειώνει, «πρόκειται ουσιαστικά για δανεισμό του παραγωγού από τα δικά του μελλοντικά έσοδα και όχι για καθαρή στήριξη».
«Το ευρωπαϊκό πλαίσιο επιτρέπει μόνιμη ενίσχυση»
Ο Σύλλογος υποστηρίζει ότι υπάρχει ήδη διαθέσιμο ευρωπαϊκό νομικό εργαλείο για ουσιαστικότερη παρέμβαση, χωρίς να απαιτείται νέα διαδικασία κρατικών ενισχύσεων.
Επικαλείται συγκεκριμένα το άρθρο 4 παράγραφος 1 του Κανονισμού (ΕΚ) 794/2004, σύμφωνα με το οποίο αύξηση έως 20% του αρχικού προϋπολογισμού ενός ήδη εγκεκριμένου καθεστώτος ενισχύσεων δεν θεωρείται τροποποίηση της υφιστάμενης ενίσχυσης.
Κατά την ΕΠΑΦΗ, αυτό σημαίνει ότι θα μπορούσε να εφαρμοστεί πραγματική, μη ανακτήσιμη οικονομική ενίσχυση περιορισμένης διάρκειας χωρίς να απαιτηθεί νέα κοινοποίηση στις Βρυξέλλες, εφόσον δεν μεταβάλλονται οι υπόλοιποι βασικοί όροι του καθεστώτος.
Επέκταση συμβάσεων: «Το πρόβλημα δεν είναι οι Βρυξέλλες»
Ανάλογη επιχειρηματολογία αναπτύσσει και για την παράταση των συμβάσεων λειτουργικής ενίσχυσης.
Η ΕΠΑΦΗ παραπέμπει στο άρθρο 4 παράγραφος 2β του ίδιου Κανονισμού, το οποίο προβλέπει απλοποιημένη διαδικασία κοινοποίησης για την παράταση υφιστάμενου εγκεκριμένου καθεστώτος έως έξι χρόνια, με ή χωρίς αύξηση του προϋπολογισμού, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει την ολοκλήρωση της διαδικασίας μέσα σε έναν μήνα.
Ο Σύλλογος υποστηρίζει ότι το πλαίσιο αυτό αποδεικνύει πως δεν δικαιολογείται η επίκληση χρονοβόρων ευρωπαϊκών διαδικασιών ως λόγος καθυστέρησης.
Ως παράδειγμα αναφέρει τη Γερμανία, όπου – όπως σημειώνει – τροποποιήσεις αντίστοιχου καθεστώτος εγκρίθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσα σε μόλις 21 ημερολογιακές ημέρες από την επίσημη κοινοποίησή τους.
«Το εμπόδιο δεν είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αλλά η απουσία σχετικής πρωτοβουλίας», υποστηρίζει χαρακτηριστικά.
Αρνητικές τιμές: «Οι παραγωγοί θα πληρώνουν για να παράγουν»
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο πρόβλημα των αρνητικών τιμών στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο, σύμφωνα με την ΕΠΑΦΗ, αναμένεται να επιδεινωθεί όσο αυξάνεται η εγκατεστημένη φωτοβολταϊκή ισχύς.
Ο Σύλλογος επισημαίνει ότι η ισχύουσα νομοθεσία διακόπτει τη λειτουργική ενίσχυση μόνο όταν οι αρνητικές τιμές διαρκούν περισσότερες από δύο συνεχόμενες ώρες.
Ωστόσο, υποστηρίζει ότι ακόμη και σε επεισόδια μικρότερης διάρκειας οι τιμές μπορούν να καταρρεύσουν σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα, δημιουργώντας σημαντικές ζημιές στους παραγωγούς.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει περίπτωση τιμής αγοράς -100 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Σε παραγωγό με ταρίφα 68,87 ευρώ/MWh, η τελική οικονομική επίπτωση θα είναι αρνητική κατά 31,13 ευρώ ανά παραγόμενη μεγαβατώρα.
Κατά την ΕΠΑΦΗ, το πρόβλημα συνδέεται κυρίως με τον τρόπο υποβολής των προγραμμάτων αγοράς από τους Φορείς Σωρευτικής Εκπροσώπησης (ΦοΣΕ), ζητώντας εθνική ρύθμιση ώστε να αποφευχθεί η δημιουργία μόνιμων στρεβλώσεων στην αγορά.
Περικοπές παραγωγής: «Η αποζημίωση προβλέπεται ήδη»
Ο Σύλλογος υποστηρίζει ακόμη ότι δεν απαιτείται νέα νομοθετική πρωτοβουλία για την αποζημίωση των περικοπών παραγωγής.
Επικαλείται το άρθρο 13 παράγραφος 7 του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/943, το οποίο προβλέπει αποζημίωση των παραγωγών για περιορισμούς παραγωγής που επιβάλλονται από το σύστημα, σε συνδυασμό με τη λειτουργική ενίσχυση.
Κατά την ΕΠΑΦΗ, το ζητούμενο δεν είναι η δημιουργία νέου μηχανισμού αλλά η εφαρμογή όσων ήδη προβλέπει το ευρωπαϊκό δίκαιο.
«Η ζημιά προήλθε από τον σχεδιασμό της αγοράς»
Ο Σύλλογος αποδίδει τις σημερινές οικονομικές πιέσεις όχι στη λειτουργία της αγοράς καθαυτή αλλά στον ενεργειακό σχεδιασμό που, όπως υποστηρίζει, επέτρεψε την ανάπτυξη ενός μη ισορροπημένου παραγωγικού μίγματος.
Κατά την εκτίμησή του, το κόστος αυτής της επιλογής μεταφέρεται πλέον στους μικρούς παραγωγούς, ενώ το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο παρέχει ήδη εργαλεία για ουσιαστικές παρεμβάσεις: δυνατότητα αύξησης της ενίσχυσης έως 20% χωρίς νέα κοινοποίηση, απλοποιημένη διαδικασία παράτασης συμβάσεων έως έξι έτη, υποχρεωτική αποζημίωση των περικοπών και περιθώρια εθνικών ρυθμίσεων για τις αρνητικές τιμές.
«Δεν λείπει το ευρωπαϊκό εργαλείο. Λείπει η πολιτική βούληση», καταλήγει ο Πανελλήνιος Σύλλογος ΕΠΑΦΗ, καλώντας την Πολιτεία να αξιοποιήσει τις δυνατότητες που ήδη παρέχει το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο αντί να ανακοινώνει προσωρινές λύσεις που, όπως υποστηρίζει, δεν αντιμετωπίζουν το πρόβλημα στη ρίζα του.
