Σε μετωπική σύγκρουση με τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκο Τσάφο προχωρά ο Πανελλήνιος Σύλλογος ΕΠΑΦΗ, αμφισβητώντας ευθέως τις πρόσφατες τοποθετήσεις του για την πορεία της αποθήκευσης ενέργειας, το κόστος των μπαταριών και το όφελος για τους καταναλωτές.
Η αφορμή δόθηκε από τη δήλωση του υφυπουργού ότι η Ελλάδα «απέφυγε να χρυσοπληρώσει τις μπαταρίες από νωρίς», καθώς το κόστος τους μειώθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ενώ υποστήριξε επίσης ότι η χώρα διαθέτει από τις χαμηλότερες χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη.
Η ΕΠΑΦΗ, επικαλούμενη στοιχεία από τη ΡΑΑΕΥ, το Χρηματιστήριο Ενέργειας, τη Eurostat και διεθνείς εκθέσεις, υποστηρίζει ότι συνέβη ακριβώς το αντίθετο.
«Οι ενισχύσεις κλείδωσαν στην κορυφή της αγοράς»
Σύμφωνα με τον Σύλλογο, οι κρατικές ενισχύσεις για τα έργα αποθήκευσης εγκρίθηκαν την περίοδο 2023-2025, όταν το κόστος των συστημάτων μπαταριών βρισκόταν σε σημαντικά υψηλότερα επίπεδα.
Η ΕΠΑΦΗ σημειώνει ότι:
- το 2023 κατακυρώθηκαν έργα ισχύος 411,79 MW,
- το 2024 έργα 299,775 MW,
- το 2025 έργα 188,9 MW,
συνολικής ισχύος άνω των 900 MW.
Ωστόσο, όπως υποστηρίζει, το πραγματικό κόστος των ολοκληρωμένων συστημάτων αποθήκευσης μειώθηκε κατά περίπου 58%-60% μέσα σε δύο χρόνια, ενώ οι επιδοτήσεις παρέμειναν στα επίπεδα που είχαν καθοριστεί όταν οι τιμές ήταν πολύ υψηλότερες.
«Οι ενισχύσεις κλειδώθηκαν στην κορυφή της αγοράς και τα έργα κατασκευάζονται τώρα με λιγότερο από το μισό κόστος», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Σύλλογος, υποστηρίζοντας ότι αυτή είναι η πραγματική «χρυσοπληρωμή».
«Οι μικροί παραγωγοί έμειναν εκτός»
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις εγγυητικές επιστολές που απαιτήθηκαν στους διαγωνισμούς αποθήκευσης.
Κατά την ΕΠΑΦΗ, για κάθε MW απαιτούνταν συνολικά εγγυήσεις ύψους 485.000 ευρώ, γεγονός που ουσιαστικά απέκλεισε τους μικρομεσαίους επενδυτές.
Ο Σύλλογος υποστηρίζει ότι:
- στον πρώτο διαγωνισμό τρεις όμιλοι συγκέντρωσαν το 72% της ισχύος,
- στον τρίτο δύο όμιλοι απέσπασαν το 53% της κατακυρωμένης ισχύος.
«Οι μικροί παραγωγοί έμειναν θεατές σε ένα καθεστώς ενισχύσεων που σχεδιάστηκε για λίγους», υποστηρίζει η ανακοίνωση.
Καθυστέρηση δύο ετών και διαδοχικές παρατάσεις
Η ΕΠΑΦΗ υποστηρίζει ακόμη ότι τα έργα αποθήκευσης θα έπρεπε ήδη να βρίσκονται σε λειτουργία.
Υπενθυμίζει ότι οι αρχικές προθεσμίες προέβλεπαν λειτουργία:
- έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025 για τους δύο πρώτους διαγωνισμούς,
- έως τις 30 Απριλίου 2026 για τον τρίτο.
Ωστόσο, με διαδοχικές νομοθετικές παρεμβάσεις οι προθεσμίες μετατέθηκαν, ενώ η υποχρέωση λειτουργίας αντικαταστάθηκε από την υποβολή «δήλωσης πλήρους ετοιμότητας».
Κατά τον Σύλλογο, αυτό πρακτικά μεταθέτει την πραγματική λειτουργία των έργων στο 2027.
«Χάθηκαν 176 εκατ. ευρώ από μη κατάπτωση εγγυητικών»
Η ΕΠΑΦΗ εκτιμά ότι, εφόσον είχαν εφαρμοστεί οι αρχικοί όροι των διαγωνισμών, θα έπρεπε να έχουν καταπέσει εγγυητικές επιστολές ύψους περίπου:
- 103 εκατ. ευρώ από τον πρώτο διαγωνισμό,
- 45 εκατ. ευρώ από τον δεύτερο,
- 28 εκατ. ευρώ από τον τρίτο.
Συνολικά, δηλαδή, περίπου 176 εκατ. ευρώ.
Ο Σύλλογος ζητεί τα ποσά αυτά να κατευθυνθούν στον Ειδικό Λογαριασμό ΑΠΕ και να χρησιμοποιηθούν για την αποζημίωση των παραγωγών που επλήγησαν από τις μηδενικές και αρνητικές τιμές.
«Ο καταναλωτής δεν είδε ποτέ τη φθηνή χονδρική»
Η ΕΠΑΦΗ αμφισβητεί επίσης τον ισχυρισμό ότι η Ελλάδα διαθέτει φθηνή αγορά ηλεκτρισμού για τον τελικό καταναλωτή.
Επικαλούμενη στοιχεία του Green Tank, υποστηρίζει ότι:
- η Ελλάδα ήταν το 2025 η ακριβότερη χώρα της ΕΕ στο ανταγωνιστικό σκέλος των τιμολογίων με όρους αγοραστικής δύναμης,
- το 86% των νοικοκυριών παραμένει στα ακριβότερα «πράσινα» και «μπλε» τιμολόγια,
- οι καταναλωτές θα μπορούσαν να είχαν εξοικονομήσει 1,23 δισ. ευρώ την περίοδο 2024-2025 εάν είχαν μετακινηθεί στα φθηνότερα διαθέσιμα προϊόντα.
«Η φθηνή χονδρική είναι δημιούργημα των φωτοβολταϊκών, αλλά δεν φτάνει ποτέ στον λογαριασμό του πολίτη», τονίζει.
Οι προτάσεις της ΕΠΑΦΗ
Ο Σύλλογος ζητά, μεταξύ άλλων:
- επανατιμολόγηση των ενισχύσεων των μπαταριών,
- εφαρμογή της ευρωπαϊκής πρόβλεψης για αποζημίωση περικοπών πράσινης ενέργειας,
- άνοιγμα της αγοράς εξισορρόπησης στα φωτοβολταϊκά,
- ρυθμίσεις δανείων για τους παραγωγούς ΑΠΕ,
- αυστηρή εφαρμογή των κυρώσεων και των εγγυητικών για τα έργα αποθήκευσης που καθυστερούν.
Το κεντρικό μήνυμα της ΕΠΑΦΗ προς την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ συνοψίζεται σε μία φράση:
«Οι λύσεις που προτείνουμε δεν κοστίζουν ούτε στον προϋπολογισμό ούτε στον καταναλωτή. Κοστίζουν μόνο σε όσους ωφελήθηκαν από την καθυστέρηση. Ίσως γι’ αυτό αργούν».
