Καλημέρα σας. «Εκατό, κατοστάρα, εκατό».
Το γνωστό σύνθημα από τους αγώνες μπάσκετ -που είναι και στην επικαιρότητα, αν και όχι για θετικό λόγο- έρχεται να αποτυπώσει την κατάσταση στην αγορά του φυσικού αερίου καθώς ο ευρωπαϊκός δείκτης TTF οδεύει προς τα επίπεδα των 100 ευρώ/MWh, βάζοντας φωτιά στους προϋπολογισμούς κρατών, επιχειρήσεων και νοικοκυριών.
Φωτιά η οποία θεριεύει και από την τιμή του πετρελαίου που έχει σταθεροποιηθεί πλέον σε τριψήφια ποσοστά -το Brent πάνω από τα 115 δολάρια/βαρέλι και το WTI πάνω από τα 100.
Η κρίση δείχνει πια τα δόντια της και το ακόμη χειρότερο είναι ότι η κατάσταση φαίνεται ότι θα επιδεινωθεί περισσότερο καθώς όλες οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι επίκειται νέα επέμβαση ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν με πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές και πλοία, αλλά και ανάλογη απάντηση από το Ιράν.
Έχει εκκινήσει, λοιπόν, ένας νέος ανοδικός κύκλος στις τιμές των ενεργειακών αγαθών και το ζητούμενο πλέον είναι πως θα ανταπεξέλθει η παγκόσμια οικονομία συνολικά και κάθε χώρα, επιχείρηση και νοικοκυριό ξεχωριστά στα καινούργια δεδομένα.
Πλαφόν στην τιμή αερίου
Επί του πιεστηρίου μαθαίνω ότι στην κυβέρνηση θέτουν πλέον ως κεντρική προτεραιότητα τις τιμές στο ηλεκτρικό ρεύμα.
Οι τιμές χονδρικής προϊδεάζουν για νέες αυξήσεις στις τιμές λιανικής Νοεμβρίου.
Καθώς μάλιστα τους χειμερινούς μήνες το αέριο συμμετέχει περισσότερο στην ηλεκτροπαραγωγή, δεν φαίνεται φως στο τούνελ -το αντίθετο.
Ως εκ τούτου πληροφορούμαι ότι σκέφτονται, και μάλιστα πολύ σοβαρά, να κινηθούν στα βήματα των Ιβηρικών χωρών και της Ιταλίας, επιβάλλοντας πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου που χρησιμοποιείται στην ηλεκτροπαραγωγή.
Προς την κατεύθυνση αυτή μελετούν διεξοδικά τα δύο μοντέλα (Ιβηρικό-Ιταλικό), αναζητούν πηγές χρηματοδότησης που να είναι συμβατές με την ενωσιακή νομοθεσία και διερευνούν πώς το πλαφόν μπορεί να εφαρμοστεί κατά τον πιο αποτελεσματικό τρόπο.
Το δίλημμα της ΔΕΗ…
Πιο επείγοντα χαρακτήρα έχει το τι μέλλει γενέσθαι με τα τιμολόγια του Νοεμβρίου.
Προ διμήνου η ΔΕΗ έδωσε διέξοδο στα νοικοκυριά και, κατά κοινή ομολογία, έσωσε την παρτίδα εισάγοντας το μπλε τιμολόγιο των 11,5 λεπτών/κιλοβατώρα με πάγιο 3,5 ευρώ.
Ωστόσο, η επιχείρηση έχει ανακοινώσει ότι η προνομιακή τιμολόγηση ισχύει για τις συμβάσεις που θα συναφθούν μέχρι 31 Οκτωβρίου.
Το εύλογο ερώτημα είναι τι θα γίνει από την 1η Νοεμβρίου.
Είναι εφικτό να παραταθεί το εν λόγω τιμολόγιο και πόσους καταναλωτές μπορεί να καλύψει;
Κι αν παραταθεί, αυτό θα γίνει με την ίδια τιμή κιλοβατώρας ή με καινούργια, προσαρμοσμένη στα νέα δεδομένα, και συνεπώς αυξημένη, έστω και λελογισμένα;
Σχεδιάζεται, ενδεχομένως, κάποιο άλλο προϊόν;
…Και η Black Friday της κιλοβατώρας
Πέραν της ΔΕΗ που ως leader στην αγορά δίνει τον τόνο, το ερώτημα είναι πως θα κινηθούν και οι άλλοι πάροχοι.
Άλλωστε, ο Νοέμβριος είναι ο μήνας της Black Friday και ως εκ τούτου τα εμπορικά τμήματα των εταιρειών ετοιμάζονται να αδράξουν την ευκαιρία αποσπώντας μερίδιο από την αυξημένη καταναλωτική δαπάνη.
Θα επεκταθεί η λογική της Black Friday και στις κιλοβατώρες;
Φθηνότεροι μεν, ακριβότεροι δε
Το θέμα των τιμολογίων του Νοεμβρίου, πληροφορούμαι ότι, ευλόγως, απασχολεί έντονα και την κυβέρνηση.
Ως σήμερα, το βασικό επιχείρημα που χρησιμοποιούν -το επαναλαμβάνουν καθημερινά- τα κυβερνητικά στελέχη είναι ότι δεν χρειάζεται να ληφθούν μέτρα για τα νοικοκυριά καθώς έχουν την επιλογή/διέξοδο του φθηνού μπλε τιμολογίου των 11,5 λεπτών/κιλοβατώρα.
Όμως, δεδομένων αφ’ ενός του γεγονότος ότι το εν λόγω τιμολόγιο εκπνέει στις 31/10 κι αφ’ ετέρου των επικείμενων αυξήσεων συνολικά στα τιμολόγια, είναι δυνατόν -σε πολιτικό και επικοινωνιακό επίπεδο – να μην υπάρξει κάποιο ισοδύναμο (για να θυμηθώ έναν όρο από την μνημονιακή εποχή) -θετικό- μέτρο τις ερχόμενες ημέρες;
Η απορία είναι εύλογη και μένει κι αυτή να απαντηθεί τις επόμενες ημέρες.
Επισημαίνω ότι η κυβέρνηση προβάλλει ως επιχείρημα ότι η Ελλάδα είναι φθηνότερη στο ηλεκτρικό ρεύμα συγκριτικά με άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ωστόσο, εκτός από φθηνότερη συγκριτικά με άλλες χώρες, είναι, ταυτόχρονα, και ακριβότερη συγκριτικά με τον εαυτό της, δηλαδή τις τιμές στο ρεύμα προ 6μηνου.
Η «άσκηση Τσάφου» στους λογαριασμούς…
Υπό το φως των νέων δεδομένων, καταλαβαίνω ότι στο υπουργείο Ενέργειας έχουν ξαναπιάσει από την αρχή τη λεγόμενη «άσκηση Τσάφου», δηλαδή το… ξεψάχνισμα όλων των συντελεστών στους λογαριασμούς ρεύματος ώστε να εντοπίσουν από πού μπορούν να επιτύχουν εξοικονομήσεις προς όφελος των καταναλωτών.
Με δεδομένη την εξαγγελία των τριών μεγαλύτερων κομμάτων (ΝΔ, ΕΛΑΣ, ΠΑΣΟΚ) για μείωση των λογαριασμών ρεύματος κατά 30% τα επόμενα χρόνια, στο κυβερνών κόμμα θα ήθελαν να δώσουν δείγματα γραφής τους επόμενους μήνες, προεκλογικά, κάνοντας πράξη το σύνθημα «το είπαμε και το κάνουμε».
Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορούν να απαντήσουν και στην κριτική της αντιπολίτευσης -θα ακούγεται πιο έντονα τις επόμενες εβδομάδες- ότι «τα τιμολόγια όχι μόνο δεν μειώνονται 30% αλλά αυξάνονται κι από πάνω».
…Η πρόταση για μείωση στο τέλος ΕΡΤ…
Προς την κατεύθυνση αυτή αντιλαμβάνομαι ότι έχουν πέσει στο τραπέζι προτάσεις για κάτι μεγαλύτερο, και προφανώς εντυπωσιακότερο, από τη μείωση των ΥΚΩ κατά 50% που έχει ανακοινωθεί και η οποία θα εξανεμιστεί από την αύξηση του κόστους του ρεύματος.
Μια τέτοια πρόταση, η οποία στην ουσία επανέρχεται καθώς είχε συζητηθεί και παλαιότερα, είναι η ήπια μείωση -κατά μία εκδοχή, σε προσωρινή βάση, για ένα εξάμηνο- του τέλους υπέρ ΕΡΤ στα 2 από τα 3 ευρώ το μήνα, πρόταση που έχει υποστηρικτές όπως και αντιτιθέμενους στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος.
…Και η έσχατη λύση-έκπληξη
Πιο ουσιαστική, πιο δραστική αλλά πιο δύσκολα εφαρμόσιμη, τόσο τεχνικά όσο και πολιτικά, είναι η επίσπευση της εκκαθάρισης των λογαριασμών ρεύματος από τα δημοτικά τέλη.
Το συγκεκριμένο μέτρο έχει εξαγγελθεί να εφαρμοστεί από το 2028, ωστόσο, στην αγορά εκτιμούν ότι εάν υπάρξει η πολιτική βούληση και με την κατάλληλη προεργασία, θα μπορούσε να εφαρμοστεί ως έσχατη λύση (last resort) από το 2027 ώστε οι καταναλωτές να δουν το όφελος στους λογαριασμούς τους.
Επισημαίνω ότι οι πάροχοι υποστηρίζουν ένθερμα την εκκαθάριση των λογαριασμών απ’ ο,τιδήποτε δεν έχει σχέση με την ενέργεια.
Το σχέδιο Τσίπρα για τη ΔΕΗ…
Το ενεργειακό κόστος και ιδίως οι λογαριασμοί ρεύματος είναι βέβαιο ότι θα είναι εφ’ εξής το πρώτο θέμα στην επικαιρότητα τροφοδοτώντας την πολιτική αντιπαράθεση καθώς η χώρα βρίσκεται, άτυπα αλλά ουσιαστικά, σε προεκλογική περίοδο.
Τα κόμματα παρουσιάζουν και εξειδικεύουν, λοιπόν, τις προτάσεις τους για την ενέργεια και είναι χαρακτηριστικό ότι ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ Αλέξης Τσίπρας διευκρίνισε ότι το σχέδιό του για μείωση 30% στους λογαριασμούς ρεύματος προϋποθέτει ότι «η ΔΕΗ θα περάσει από τον έλεγχο των μεγάλων funds και των ξένων συμφερόντων στον δημόσιο έλεγχο, στο δημόσιο συμφέρον», όπως είπε.
Το αν και πως μπορεί αυτό να γίνει πράξη μένει να φανεί καθώς η μετοχική σύνθεση της ΔΕΗ με βάση τα στοιχεία της 30ης Σεπτεμβρίου 2026 είναι: θεσμικοί επενδυτές και ευρύ κοινό (μικρομέτοχοι) 42,53%, Δημόσιο 33,4%, CVC 17,17%, The Capital Group Companies 5,05%, ίδιες μετοχές 1,85%.
Εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι με το ισχύον, ευρωπαϊκό και εθνικό, θεσμικό πλαίσιο το «να περάσει η ΔΕΗ υπό δημόσιο έλεγχο» προϋποθέτει ένα ιδιαίτερα σεβαστό ποσό, κάποια δισεκατομμύρια δηλαδή, καθώς το Δημόσιο θα πρέπει να εξαγοράσει τις μετοχές ιδιωτών είτε με διμερή συμφωνία είτε μέσω του χρηματιστηρίου.
Θυμίζω ότι η κεφαλαιοποίηση της ΔΕΗ στο χρηματιστήριο κυμαίνεται τον τελευταίο καιρό στην περιοχή των 13-14 δις ευρώ.
…Και o ανταγωνισμός των παρόχων στα PPA
Η «δημόσια ΔΕΗ» είναι ο πρώτος από τους δύο άξονες του σχεδίου Τσίπρα για μείωση των λογαριασμών κατά 30%.
Όπως επισήμανε ο ίδιος την περασμένη εβδομάδα, «ανακοινώσαμε ένα σχέδιο που μπορεί να έχει άμεση εφαρμογή εντός εξαμήνου, ώστε να μειωθούν μεσοσταθμικά οι λογαριασμοί ρεύματος τη λιανική κατά 30% και για τα νοικοκυριά και για τις βιομηχανίες.
Πώς; Μέσα από τη δυνατότητα που δίνει πια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να γίνουν μακροχρόνια διμερή συμβόλαια έξω από το Χρηματιστήριο Ενέργειας, της ΔΕΗ με παρόχους ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ώστε να βρίσκονται έξω από τις διακυμάνσεις της αγοράς.
Και όταν κάνει αυτό το βήμα η ΔΕΗ, θα σύρει τον ανταγωνισμό και των άλλων ιδιωτικών επιχειρήσεων σε αυτή την κατεύθυνση».
Το «μέρισμα» των data center…
Η ΕΛΑΣ φαίνεται να… έρχεται με φόρα στην ενέργεια καθώς κατέθεσε προτάσεις στη δημόσια διαβούλευση επί του πολυνομοσχεδίου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας δείχνοντας άλλα δύο θέματα τα οποία θα επιχειρήσει να φέρει στην πρώτη γραμμή της πολιτικής, και προφανώς της προεκλογικής, αντιπαράθεσης.
Η μία πρόταση αφορά την αδειοδότηση των data center για την οποία εισηγείται υποχρεωτική ρήτρα «κοινωνικού μερίσματος», ήτοι
-«την απόδοση ενός «δημόσιου υπολογιστικού μερίσματος», π.χ. 5%-10% της ισχύος, για δωρεάν χρήση από τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια, τα ερευνητικά κέντρα και το ΕΣΥ,
-την υποχρεωτική και δωρεάν διάθεση της απορριπτόμενης θερμότητας στα τοπικά δίκτυα τηλεθέρμανσης (όπου υπάρχουν), και
-αυξημένη μοριοδότηση/προτεραιότητα σε επενδύσεις που συστεγάζουν τμήματα Έρευνας & Ανάπτυξης (R&D) δημιουργώντας πραγματικά καλές θέσεις εργασίας».
…Και το πρώτο «όχι» στη ρύθμιση για ΔΕΣΦΑ
Επιπρόσθετα, το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα αντιτίθεται στη ρύθμιση για τη μεταβίβαση του 34% των μετοχών του ΔΕΣΦΑ που κατέχει το Ελληνικό Δημόσιο στη ΔΕΠΑ Εμπορίας.
Η ΕΛΑΣ θεωρεί ότι η κίνηση αυτή «στερείται ουσιαστικού δημοσιονομικού ερείσματος» και τονίζει: «επί της ουσίας, η ρύθμιση λειτουργεί ως τεχνητή κεφαλαιακή προικοδότηση για τη βελτίωση της καθαρής θέσης και των ταμειακών ροών της ΔΕΠΑ Εμπορίας, προλειαίνοντας το έδαφος είτε για τη μελλοντική μερική ιδιωτικοποίησή της είτε για την είσοδο ιδιωτών επενδυτών στο μετοχικό της κεφάλαιο».
Οι 1.058 προτάσεις και η «σφήνα» Χάρη Δούκα
Η διαβούλευση για το πολυνομοσχέδιο ολοκληρώθηκε χθες, Σάββατο, συγκεντρώνοντας 1.058 σχόλια τόσο στις ρυθμίσεις για τις ΑΠΕ όσο και το περιβάλλον-χωροταξία.
Το πολυνομοσχέδιο παίρνει πλέον τον δρόμο του για τη Βουλή, με πρώτο στάδιο την επεξεργασία του στην αρμόδια Επιτροπή – είτε στα τέλη της επόμενης είτε στις αρχές της μεθεπόμενης εβδομάδας.
Στα σχόλια εντόπισα και παρέμβαση του δήμου Αθηναίων, η οποία φέρνει τη σφραγίδα του δημάρχου Χάρη Δούκα, ο οποίος, θυμίζω, ξεκίνησε την ενασχόλησή του με την ενεργό πολιτική ως γραμματέας Ενέργειας του ΠΑΣΟΚ.
Ο δήμος Αθηναίων προτείνει, λοιπόν, να ενσωματωθεί στους σκοπούς του νομοσχεδίου «και η κοινωνική διάσταση της ενεργειακής μετάβασης, με ειδική αναφορά στην ενεργειακή φτώχεια, στις δημόσιες υποδομές και στην ισότιμη πρόσβαση των τοπικών κοινωνιών».
Το πρόσωπο της ενεργειακής πολιτικής
Πάντως, ενώ η ΕΛΑΣ ανεβάζει ρυθμούς στην ενεργειακή πολιτική, εξακολουθεί να της λείπει το πρόσωπο που θα την εκφράσει.
Πρόσωπο που να είναι αναγνωρίσιμο και «να μπορέσει να σηκώσει το τηλέφωνο να μιλήσει με ανθρώπους της αγοράς», όπως παρατηρούν στην ίδια την αγορά.
Την ίδια ώρα, στο ΠΑΣΟΚ ο Γιάννης Μανιάτης παραμένει το «βαρύ πυροβολικό».
Διαπιστώνω, μάλιστα, να έχει πυκνώσει τις περιοδείες και τις εμφανίσεις του σε μέσα ενημέρωσης το τελευταίο διάστημα, ένδειξη ότι έχει αναλάβει να επικοινωνεί τις θέσεις του κόμματος για την ενέργεια.
Τί μπορεί να σημαίνει αυτό εάν το ΠΑΣΟΚ μετέχει στην κυβέρνηση μετά τις εκλογές;
«Elementary, Watson», που θα έλεγε και ο Sherlock Holmes.
Ο Ν. Τσάφος, οι μπαταρίες…
Ενώ συμβαίνουν όλα αυτά στην αντιπολίτευση, στην κυβέρνηση ο Νίκος Τσάφος έχει πάρει το όπλο του.
Ο υφυπουργός Ενέργειας, λειτουργώντας άτυπα αλλά ουσιαστικά ως εκπρόσωπος του ΥΠΕΝ, δεν αφήνει τίποτε να πέσει κάτω αλλά αποσαφηνίζει τις πολιτικές επιλογές της κυβέρνησης, τεκμηριώνοντάς τες με στατιστικά δεδομένα.
Στο φλέγον θέμα των μπαταριών, για παράδειγμα, ο Νίκος Τσάφος επισημαίνει ότι σωστά η Ελλάδα επέλεξε πρώτα να εγκαταστήσει άφθονες ΑΠΕ και μετά να προχωρήσει στην αποθήκευση, ενώ η Βουλγαρία, την οποία πολλοί προβάλλουν ως πρότυπο, κινήθηκε ακριβώς αντίθετα.
Το αποτέλεσμα, κατά τον υφυπουργό, είναι η Βουλγαρία να έχει αυτή την εποχή ακριβότερη από την Ελλάδα ενέργεια το μεσημέρι αφού οι μπαταρίες αυξάνουν τη ζήτηση ενώ δεν υπάρχουν επαρκείς ΑΠΕ για την καλύψουν, ενώ το βράδυ επιστρέφουν την ενέργεια στο δίκτυο στην ίδια τιμή με τις μονάδες αερίου.
…Η Ισπανία, ο διαγωνισμός του 2023…
Ο Ν. Τσάφος θεωρεί «αντιφατικό», όπως λέει, «ακόμη και εταιρείες που δεν έχουν υλοποιήσει ακόμη έργα από τον διαγωνισμό του Αυγούστου 2024 να λένε “γιατί η κυβέρνηση καθυστερεί την αποθήκευση”».
Όσον αφορά στο αν είναι φιλόδοξος ο στόχος για αποθήκευση ισχύος 3-4GW έως το 2028, παραπέμπει στο παράδειγμα της Ισπανίας, τη χώρα με τις περισσότερες μηδενικές τιμές ενέργειας μαζί με την Ελλάδα, αναφέροντας ότι με 6πλάσια παραγωγή ενέργειας από τη χώρα μας έχει θέσει στόχο για αποθήκευση 4-5 GW την ίδια χρονική περίοδο.
Σημειώνω ότι είναι εξαιρετικά σπάνιο για κυβερνητικό να αναφέρεται με θετικό τρόπο στην υπό σοσιαλιστική κυβέρνηση Ισπανία.
…Και το pipeline των 10 GW με «κόφτη» στα 500 MW
Για το μέλλον ο Νίκος Τσάφος επισημαίνει ότι το pipeline των έργων αποθήκευσης συνολικά (με την αντλησιοταμίευση) φθάνει στα 10 GW, ενώ για το όριο αντισυγκέντρωσης ξεκαθαρίζει των 500 MW ανά εταιρεία ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να αυξηθεί, όπως ζητούν εταιρείες.
Το καλώδιο, η θητεία Macron…
Εκτός από την αποθήκευση, στη συζήτηση επί του πολυνομοσχεδίου του ΥΠΕΝ είναι βέβαιο ότι θα κυριαρχήσει και το ζήτημα με τα ΑΟΖ, τις διασυνδέσεις και τους αγωγούς στην Ανατολική Μεσόγειο, μετά την ψήφιση του παράνομου τουρκο-λιβυκού μνημονίου.
Για το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου και προοπτικά Ισραήλ καταλαβαίνω ότι πέραν όλων των άλλων λόγων, έχει προστεθεί ακόμη ένας που καθιστά πιο επιτακτική την επανέναρξη των ερευνών: ο Γάλλος πρόεδρος Emmanouel Macron.
O πρόεδρος Macron είναι, ως γνωστόν, υπέρμαχος του έργου. Ωστόσο, η θητεία του ολοκληρώνεται την προσεχή άνοιξη (οι εκλογές έχουν οριστεί για 18 Απριλίου και 2 Μαΐου ο β’ γύρος, εφ’ όσον χρειαστεί) και όπως ο ίδιος έχει αναφέρει για άλλο θέμα, από τις αρχές του 2027 δεν θα μπορεί να δεσμεύει τη χώρα του με αποφάσεις για σημαντικά θέματα
Επειδή δεν μπορεί να προεξοφληθεί η στάση του νέου ή της νέας προέδρου της Γαλλίας, που όσο να’ ναι, χρειάζεται και χρόνο για να ενημερωθεί, το project πρέπει να προχωρήσει γρήγορα.
…Και οι δοκιμές Nexans στην Ιταλία
Πάντως, ενώ η διοίκηση της Nexans τηρεί σιγή ιχθύος για το καλώδιο, όπως αποκάλυψε το energymag για το conference call με τους αναλυτές, πληροφορίες για το έργο προέκυψαν από την Κύπρο και συγκεκριμένα την τοποθέτηση του προέδρου της ΡΑΕ της χώρας Πολύβιου Λεμονάρη στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή.
Το έργο έχει ορίζοντα ολοκλήρωσης την 1η Ιανουαρίου 2031, μετά την επικαιροποίηση του χρονοδιαγράμματος από τη Nexans.
Το κόστος θα υπερβεί το 1,9 δις ευρώ, αλλά άγνωστο πόσο.
Έχει ολοκληρωθεί το 60% των θαλάσσιων ερευνών με κόστος 45 εκατ. κι εκτιμάται ότι για την ολοκλήρωση του υπόλοιπου 40% θα απαιτηθεί διάστημα έξι μηνών.
Ήδη, το πλοίο που διενεργεί τις έρευνες βρίσκεται εν πλω προς την Κρήτη.
Έχει ήδη ολοκληρωθεί η κατασκευή καλωδίων για δύο τμήματα, μήκους 170 και 280 χιλιομέτρων αντίστοιχα.
Παράλληλα, έχουν πραγματοποιηθεί σχετικές δοκιμές σε μεγάλα θαλάσσια βάθη στην Ιταλία.
Η προβλεπόμενη απόδοση για τον διαχειριστή της ηλεκτρικής διασύνδεσης θα ανέρχεται στο 8,3% για τα πρώτα 17 χρόνια, ενώ για τα επόμενα 17 χρόνια θα περιοριστεί στο 4,6%.
Τη μεθεπόμενη εβδομάδα είναι προγραμματισμένη συνάντηση Κυπρίων και Ισραηλινών για το τμήμα της διασύνδεσης μεταξύ των δύο χωρών.