Καλημέρα σας. Ο Οκτώβριος κάνει ήδη τα πρώτα του βήματα με την παγκόσμια οικονομία να ζητεί απαντήσεις στα άλυτα ζητήματα που άφησε πίσω του ο Σεπτέμβριος.
Τί θα γίνει με τα διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ;
Ποιες οι επιπτώσεις από τις εκατέρωθεν επιθέσεις Ρωσίας και Ουκρανίας στις ενεργειακές υποδομές;
Πώς θα απαντήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην ενεργειακή κρίση;
Θα δώσει προτεραιότητα στις επιδοτήσεις στα καύσιμα (opex) ή τις επενδύσεις (capex) για περαιτέρω αύξηση του ηλεκτρισμού στο συνολικό ενεργειακό μείγμα;
Αλλά και εις τα καθ’ ημάς, τί θα γίνει με τις τιμές και τις επιδοτήσεις στα καύσιμα;
Πού θα κινηθούν τα τιμολόγια ρεύματος;
Πως θα εξελιχθεί το μπρα ντε φερ με την Τουρκία για τα καλώδια και τους αγωγούς σε Αιγαίο-Ανατολική Μεσόγειο;
Οι γεμάτες «βαλίτσες» Rubio, οι business…
Κι όλα αυτά ενώ ένα πέπλο μυστηρίου έχει εγκατασταθεί πάνω από την ενεργειακή επιχειρηματική κοινότητα σε Ελλάδα και Ανατολική Ευρώπη μετά το μπαράζ δημοσιευμάτων πολύ μεγάλων μέσων ενημέρωσης για τις αμερικανικές business στην περιοχή και τον ρόλο της πρέσβειρας των ΗΠΑ Kimberly Guilfoyle.
Όπως γίνεται αντιληπτό, πιο κατάλληλο -ούτε κατά παραγγελία…- timing για την επίσκεψη του -προϊσταμένου της- υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio δεν θα μπορούσε να υπάρξει.
Το ενδιαφέρον για το τι φέρνει στις «βαλίτσες» του ο επικεφαλής του State Department δεν εξαντλείται στο τι θα πει δημόσια (στήριξε, άλλωστε, την πρέσβειρα με δήλωσή του την Παρασκευή) αλλά και τι θα πει στις κατ’ ιδίαν συναντήσεις του.
Κάτι που ακούω ότι αναμένουν με μεγάλο ενδιαφέρον και στην άλλη πλευρά του Αιγαίου, στην κυβέρνηση Erdogan αλλά και στο περιβάλλον του πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία Tom Barrack.
…Και το καλώδιο
Η επίσκεψη Rubio, πέραν όλων των άλλων πλευρών της, έχει ιδιαίτερη σημασία και όσον αφορά τη συνεργασία 3+1 (ΗΠΑ, Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ) τόσο σε όλα τα θέματα όσο και ειδικότερα στην ενέργεια με αιχμή φυσικά το καλώδιο (GSI).
Το timing είναι συνεπώς ιδανικό και σ’ αυτό το θέμα καθώς μάλιστα επίκειται η επανέναρξη των ερευνών για το καλώδιο -με έντονο και το ενδιαφέρον της Γαλλίας-, την ώρα που η Τουρκία εμμένει στις γνωστές θέσεις της, αντίθετα προς το Διεθνές Δίκαιο.
Το τι θα πει ο Rubio έχει, λοιπόν, διπλή σημασία: και για το project στην ουσία του αλλά και σε επικοινωνιακό επίπεδο καθώς πλέον το θέμα του καλωδίου ιεραρχείται πολύ ψηλά στην ατζέντα του δημοσίου διαλόγου και έχει αναχθεί ως κεντρικό ζήτημα στην πολιτική αντιπαράθεση.
Ελληνικό πλοίο στα θαλάσσια ύδατα του Ισραήλ
Μιας και αναφέρθηκα στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, οι προκαταρκτικές εργασίες προχωρούν.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το ωκεανογραφικό σκάφος «Αιγαίο» του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΚΕΘΕ), στο πλαίσιο της συνεργασίας του Κέντρου με την εταιρεία «GeoTech», ανέλαβε να διεξάγει γεωφυσική, γεωμορφολογική και ιζηματολογική έρευνα στον θαλάσσιο χώρο του Ισραήλ, εκεί δηλαδή που σχεδιάζεται να ποντιστεί το καλώδιο.
Οι έρευνες προγραμματίζονται για Νοέμβριο-Δεκέμβριο.
Καλώς τα συμβόλαια τα… ζουμπουρλούδικα
Έμπειρο στέλεχος της αγοράς ενέργειας παραλληλίζει το τι συμβαίνει στην αγορά ενέργειας στις ΗΠΑ με απόληξη -και- την περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης-ανατολικής Μεσογείου, με την πασίγνωστη ταινία της δεκαετίας του 1960 «Καλώς ήλθε το δολάριο».
«Στην ταινία κυνηγούσαν τα «ναυτάκια τα ζουμπουρλούδικα» -κατά την περίφημη φράση του Γιώργου Κωνσταντίνου-, τώρα στην αγορά κυνηγούν τα συμβόλαια τα… ζουμπουρλούδικα», λέει μεταξύ σοβαρού και αστείου.
Τι εννοεί; Στην υπερδύναμη επικρατεί αυτή την εποχή οργασμός επενδύσεων στο oil and gas -ειδικά στο αέριο.
Οι ΗΠΑ πέτυχαν μάλιστα ιστορικό ρεκόρ στην παραγωγή αερίου τον Ιούλιο, όπως ανέδειξε σε ανάρτησή του ο υπουργός Εσωτερικών και επικεφαλής του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας Doug Burgum (φωτο).
Καθώς πρόκειται για ιδιαίτερα δαπανηρές επενδύσεις (πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων), γίνεται σκληρός αγώνας για την εξασφάλιση της απαιτούμενης τραπεζικής χρηματοδότησης.
Κλειδί για ν’ ανοίξουν τους κρουνούς κεφαλαίων οι τράπεζες είναι τα μακροχρόνια (συνήθως 15-20 χρόνια) διάθεσης LNG.
Όποιος συνάπτει τέτοια συμβόλαια είναι σε πλεονεκτική θέση έναντι του ανταγωνισμού.
«Πολλά τα λεφτά, Άρη», για να θυμηθώ άλλη μια πασίγνωστη φράση από τον ελληνικό κινηματογράφο (του Σπύρου Καλογήρου από την ταινία «Λόλα», επίσης της δεκαετίας του 1960).
Στη μάχη του… Ατλαντικού τα 4 FSRU
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού φαίνεται ότι θα κριθεί και μια σημαντική ενεργειακή υποδομή στην Ελλάδα - πάντα στον τομέα του αερίου: το 2ο FSRU.
Κι αυτό διότι από τα τέσσερα σχεδιαζόμενα FSRU, εκτιμούν στην αγορά ότι αυτό που θα κόψει πρώτο το νήμα (θα) είναι αυτό που θα εξασφαλίσει επενδυτή ή επενδυτές από τον τομέα του LNG.
Γι’ αυτό και ακούω ότι έχουν πυκνώσει οι υπερατλαντικές επαφές τον τελευταίο καιρό.
Ακούω, πάντως, στην αγορά ότι αν και τα τέσσερα σχεδιαζόμενα FSRU εκκινούν από την ίδια θέση στην αφετηρία, σύμφωνα με το αναπτυξιακό σχέδιο ΔΕΣΦΑ και ΡΑΑΕΥ, δύο απ’ αυτά δείχνουν πλέον να έχουν σαφές προβάδισμα, λόγω ακριβώς των διασυνδέσεων των εταιρειών που τα «τρέχουν» στην αγορά LNG.
Τι συζητούν οι Ρουμάνοι για τον Κάθετο Διάδρομο
Τα δημοσιεύματα για τις ενεργειακές business των Αμερικανών στην ανατολική Ευρώπη έχουν πάρει -ευλόγως- μεγάλη έκταση στη Ρουμανία.
Το θέμα κυριαρχεί στο δημόσιο διάλογο στη χώρα και ένας από τους θεματικούς άξονες των συζητήσεων είναι πως θα «θωρακιστεί» το project του Κάθετου Διαδρόμου.
Μία πρόταση που κερδίζει διαρκώς έδαφος -σε μία χώρα που υπέφερε πάρα πολύ από φαινόμενα διαφθοράς στο παρελθόν, θυμίζω- για τον Κάθετο Διάδρομο είναι να υπάρξει στενότερη εποπτεία από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ισχυρές θεσμικές διασφαλίσεις για μεγαλύτερη διαφάνεια.
Το εάν και πως θα εφαρμοστεί αυτό στην πράξη μένει να φανεί, το βέβαιο είναι ότι για το θέμα θα κληθεί να τοποθετηθεί και η ελληνική πλευρά.
Αντιγράφοντας μοντέλα: Από «Δανία του Νότου»… Βουλγαρία
Την ίδια ώρα στην Ελλάδα στην ενεργειακή ατζέντα -πλην φυσικά του κόστους των καυσίμων και του ρεύματος- κυριαρχεί το θέμα των μπαταριών σε συνδυασμό με τη θεαματική επίδοση της Βουλγαρίας.
Είναι, άλλωστε, ίδιον της χώρας μας να θέλει να μιμηθεί κατά καιρούς πετυχημένα παραδείγματα άλλων χωρών.
Θυμίζω ότι στη δεκαετία του 2000 γινόταν λόγος να γίνουμε «Ιρλανδία του Νότου» λόγω της εκρηκτικής ανάπτυξης του αποκαλούμενου «Κέλτικου τίγρη» τότε.
Στη συνέχεια, θέλαμε να γίνουμε η «Δανία του Νότου» λόγω ανάπτυξης και υψηλού επιπέδου κοινωνικού κράτους, ενώ κάποια στιγμή στο δημόσιο διάλογο κυριαρχούσε το παράδειγμα της Εσθονίας λόγω της πολύ μεγάλης προόδου της χώρας της Βαλτικής στην τεχνολογία και την ψηφιοποίηση του κράτους.
Τώρα, λοιπόν, στον δημόσιο διάλογο κυριαρχεί πως θα γίνουμε η νέα «Βουλγαρία» στην αποθήκευση ενέργειας.
Ο νέος χρησμός Μάργαρη για τις μπαταρίες
Στο θέμα «ξαναχτύπησε» και ο αντιπρόεδρος του ΑΔΜΗΕ Γιάννης Μάργαρης, επιλέγοντας για ακόμη μια φορά να μην «στρογγυλέψει» τις θέσεις του.
Ενώ, λοιπόν, ο διάλογος εστιάζει στο πως θα εγκατασταθούν περισσότερες μπαταρίες στη χώρα, ο Γιάννης Μάργαρης, στο συνέδριο του Ελληνογαλλικού Επιμελητηρίου την περασμένη εβδομάδα, προχώρησε ένα βήμα μπροστά λέγοντας (σε ελεύθερη απόδοση): «σε 2-3 χρόνια η ερώτηση δεν θα είναι εάν επαρκεί η αποθήκευση που έχουμε ή εάν χρειαζόμαστε κι άλλη»
Υπενόησε, δηλαδή, ότι με βάση το ενδιαφέρον που υπάρχει, τα project των μπαταριών θα προχωρήσουν πολύ γρήγορα και εξίσου πολύ γρήγορα ενδεχομένως να φθάσει η χώρα στο σημείο να έχει περισσότερες μπαταρίες απ’ όσες θα χρειάζεται με αποτέλεσμα η ελληνική αγορά μπαταριών να οδηγηθεί σε φαινόμενα «κανιβαλισμού» (κατά τη χαρακτηριστική φράση του).
Το στοίχημα Θεοδωρόπουλου με το ρεύμα
Για την αγορά ενέργειας, κόστη, τιμές και επιδοτήσεις, αναμένουν στην αγορά με πρόδηλο ενδιαφέρον την ομιλία του πρωθυπουργού το βράδυ της Τρίτης στη γενική συνέλευση του ΣΕΒ.
Η ελληνική βιομηχανία ζητεί, όπως είναι γνωστό, στήριξη για το (υψηλό) ενεργειακό κόστος, ασκώντας κριτική στην κυβέρνηση ότι δεν έχει καταφέρει να ανταποκριθεί στις ανάγκες που υπάρχουν με το κατάλληλο πακέτο μέτρων.
Από την πλευρά της κυβέρνησης προσπαθούν να ισορροπήσουν μεταξύ του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου και των δημοσιονομικών δυνατοτήτων της χώρας σε μία προεκλογική -στην ουσία- περίοδο κατά την οποία (αυτονοήτως) δεν θέλουν να κακοκαρδίσουν κανένα.
Επισημαίνω ότι ο ΣΕΒ -με το αυξημένο ειδικό βάρος του- είναι ο μόνος από τους 17 φορείς της ελληνικής βιομηχανίας που δεν υπέγραψε την επιστολή των υπολοίπων 16 συνδέσμων για το ενεργειακό κόστος.
Ο πρόεδρός του μάλιστα Σπύρος Θεοδωρόπουλος καταλαβαίνω ότι έχει ιεραρχήσει πολύ ψηλά στις προτεραιότητές του το θέμα και έχει φροντίσει να βάλει την προσωπική του σφραγίδα στις συζητήσεις με τους αρμόδιους κυβερνητικούς παράγοντες.
Ως εκ τούτου αναμένεται με εξίσου ιδιαίτερο ενδιαφέρον και η δική του ομιλία το βράδυ της Τρίτης στο Μέγαρο Μουσικής.
Τα 150 εκατ. για τη βιομηχανία και το νέο μέτρο
Μια πρώτη γεύση του τι θα πει μεθαύριο Τρίτη ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε την Παρασκευή στη Βουλή ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος.
Ο υφυπουργός και στενός συνεργάτης του πρωθυπουργού προανήγγειλε ένα νέο σχήμα (στήριξης της βιομηχανίας) «εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου, αλλά και κυρίως εντός των δημοσιονομικών περιθωρίων της χώρας» και υπενθύμισε ότι φέτος έχουν ήδη εξαγγελθεί μέτρα 150 εκατομμυρίων ευρώ: αντιστάθμιση διοξειδίου του άνθρακα 75 εκατ., μείωση ΥΚΩ 25 εκατ., επιδότηση 50 εκατ. για αποθήκευση.
Όταν η Ελλάδα υπερτερεί της Βουλγαρίας
Ο υφυπουργός Ενέργειας, ο οποίος ασχολείται επισταμένως με τα στατιστικά στοιχεία, άδραξε την ευκαιρία της ομιλίας του στη Βουλή και συνέκρινε την Ελλάδα με τη Βουλγαρία.
«Υπάρχει γενικά αυτός ο διάλογος ότι πρέπει να αντιγράψουμε τη Βουλγαρία σε διάφορα θέματα.
Η Βουλγαρία, για παράδειγμα, δεν δίνει τίποτα σε αντιστάθμιση, ενώ δίνει σε CΙSAF (σ.σ. κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία για πράσινη μετάβαση) λιγότερα χρήματα απ’ όσα δίνουμε εμείς στην αντιστάθμιση.
Αυτό παρεμπιπτόντως φαίνεται και στον δείκτη βιομηχανικής παραγωγής. Αν δείτε πού πάει ο δείκτης στην Ελλάδα και πού πάει ο δείκτης στη Βουλγαρία, αυτό είναι και η καλύτερη κρίση για τα συνολικά αποτελέσματα των μέτρων», επισήμανε.
Τα γαλάζια στατιστικά…
Ο Νίκος Τσάφος προϊδέασε, πάντως, και για το πως θα κινηθεί η Νέα Δημοκρατία στην προεκλογική περίοδο όσον αφορά στον τομέα της ενέργειας.
Έχει επεξεργαστεί τιμές ρεύματος και πετρελαίου, ποσοστό ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα, φορολογία στα καύσιμα και ποσοστό ρευματοκλοπών κατά την κυβερνητική περίοδο της Νέας Δημοκρατίας και τις συγκρίνει με τα αντίστοιχα νούμερα και ποσοστά της κυβερνητικής περιόδου του ΣΥΡΙΖΑ - με την κυβέρνηση της ΝΔ να είναι πιο αποτελεσματική.
« Αυτά είναι τα επιτεύγματα αυτής της κυβέρνησης σε σχέση με την Ελλάδα που παραλάβαμε.
Αν ήμουν εγώ και έβλεπα αυτόν τον απολογισμό της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ στον ενεργειακό χώρο, θα είχα μια πιο ήρεμη προσέγγιση στο να κριτικάρω μια κυβέρνηση», τόνισε και υποστήριξε:
«Εμείς έχουμε πάρει τη χώρα από την πιο ακριβή τιμή χονδρικής, από χρεοκοπημένη ΔΕΗ, από εισαγωγές ρεύματος και έχουμε τώρα γίνει στους μεγαλύτερους εξαγωγείς ρεύματος, με πολύ πιο χαμηλή τιμή από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Μια χώρα που καταφέρνει σε όλες αυτές τις αντίξοες συνθήκες να διατηρεί ακόμα χαμηλότερη τιμή για τα νοικοκυριά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Εμείς θεωρούμε ότι αυτό είναι ένα σημαντικό επίτευγμα σε ένα πάρα πολύ δύσκολο διεθνές περιβάλλον».
…Και τα γαλάζια γράμματα Τσάφου
Εκτός από τα γαλάζια στατιστικά υπάρχουν, πάντως, και τα «γαλάζια γράμματα» του Ν. Τσάφου, για να χρησιμοποιήσω τη φράση που είπε ο Νίκος Ανδρουλάκης από το ομώνυμο τραγούδι της Δήμητρας Γαλάνη (της δεκαετίας του 1970).
Πρόκειται για την τρίτη επιστολή -δια χειρός Τσάφου- που απέστειλε ο πρωθυπουργός στους ευρωπαϊκούς θεσμούς προκειμένου να δοθεί η ευελιξία στα κράτη-μέλη να ενισχύσουν επιχειρήσεις και καταναλωτές στην ενεργειακή κρίση.
Στο κόκκινο οι σχέσεις για τα μπλε τιμολόγια
Την ίδια ώρα, πάντως, μαθαίνω ότι το θερμόμετρο στις σχέσεις των παρόχων βρίσκεται στο κόκκινο.
Για την ιστορία, είναι στο κόκκινο από τη ώρα που η ΔΕΗ εισήγαγε το μπλε τιμολόγιο των 11,5 λεπτών.
Και μπορεί στην επιφάνεια να (φαίνεται ότι) επικρατεί νηνεμία, στο βάθος, όμως, ο κυματισμός είναι έντονος.
Και θα γίνει εντονότερος μόλις η πρώτη ανταγωνίστρια εταιρεία σηκώσει το γάντι…
