Καλημέρα σας. Το blue-nami (από το μπλε, χρώμα των Δημοκρατικών και το τσουνάμι) σάρωσε την κυβέρνηση Trump (η επικράτησή τους αναμενόταν, η έκταση της νίκης τους ήταν έκπληξη) και ο πλανήτης ζει την επόμενη ημέρα με «αγωνία και λαχτάρα», για να θυμηθώ και το πασίγνωστο τραγούδι.
Άρκεσαν, άλλωστε, μόλις τρεις εργάσιμες στις χρηματιστηριακές αγορές για να γίνει αντιληπτό τι έρχεται…
It’s the energy, stupid
Από την ψήφο των Αμερικανών μπορεί κάποιος να εξάγει πολύτιμα συμπεράσματα.
Προφανώς, σε ένα εκλογικό αποτέλεσμα συντελούν πολλοί παράγοντες.
Κατά κοινή ομολογία, πάντως, ο βασικότερος λόγος της μεταστροφής του εκλογικού σώματος σε διάστημα μόλις δύο ετών… «it’s the energy, stupid», για να παραφράσω την περίφημη φράση του James Carville, του συμβούλου στρατηγικής του Bill Clinton το 1992.
Ο Donald Trump είχε υποσχεθεί μείωση των τιμών ενέργειας αλλά μετά την πολεμική επιχείρηση στον Κόλπο οι τιμές των καυσίμων απογειώθηκαν.
Ο ίδιος και ο συνεργάτες του κατέφυγαν στο γνωστό επιχείρημα ότι «η αύξηση στις τιμές είναι προσωρινή, το όφελος από την εξάρθρωση ενός επικίνδυνου αντιπάλου, του Ιράν, μόνιμο», ενώ παράλληλα αποπειράθηκαν να μεταθέσουν το πολιτικό κόστος στους κυβερνήτες πολιτειών που ανήκουν στο Δημοκρατικούς, οι οποίοι, ως γνωστόν, υποστηρίζουν περισσότερο τις καθαρές μορφές ενέργειας από το oil and gas.
Τελικά, οι Αμερικανοί ψηφοφόροι σηκώθηκαν από τον καναπέ και αγανακτισμένοι από τους λογαριασμούς που καλούνται να πληρώσουν, έστειλαν τον πολιτικό «λογαριασμό» στην κυβέρνησή τους.
Έχουν γράμμα
Το ερώτημα του ενός εκατομμυρίου στην πολιτική πιάτσα είναι πλέον πως θα ερμηνεύσουν το «γράμμα» (μήνυμα) από τις ΗΠΑ οι κυβερνήσεις σε άλλες χώρες του πλανήτη, που οδεύουν προς τις δικές τους εκλογές.
Και προφανώς, ποιο δρόμο θα επιλέξει η ελληνική κυβέρνηση αλλά και πως θα κινηθούν τα υπόλοιπα κόμματα στο δρόμο προς τις κάλπες.
«Business στα Βαλκάνια» μέρος 2ον
Ειδικά, για την ελληνική επιχειρηματική κοινότητα και δη την ενεργειακή με ενδιαφέρον αναμένεται και πως θα κινηθούν οι Δημοκρατικοί, οι οποίο ελέγχουν πλέον απόλυτα το Κογκρέσο (Γερουσία και Βουλή των Αντιπροσώπων) των ΗΠΑ, στην υπόθεση της πρώην πρέσβειρας Kimberly Guilfoyle και τις business (της) στα Βαλκάνια.
Ο φάκελος Guilfoyle είναι από τους πρώτους που θα ανοίξουν οι Δημοκρατικοί το επόμενο διάστημα, ενώ απ’ όσα ακούω στην επιχειρηματική αλλά και δημοσιογραφική πιάτσα δεν αποκλείεται να επανέλθει στο θέμα και η εφημερίδα Wall Street Journal όταν καταλαγιάσει η σκόνη από τις αμερικανικές εκλογές.
Θυμίζω ότι η εφημερίδα, μία από τις πλέον επιδραστικές παγκοσμίως, έχει διαθέσει τέσσερις δημοσιογράφους της, μεταξύ των οποίων δύο ερευνήτριες βραβευμένες με Πούλιτζερ, για την υπόθεση Guilfoyle, γεγονός που δείχνει πόσο ψηλά την ιεραρχεί.
Από το 2 στο diesel που «έσπασε»…
Η πορεία των τιμών της ενέργειας είναι προφανές ότι θα επηρεάσει καθοριστικά τις εξελίξεις σε όλα τα επίπεδα.
Η υποχώρηση των διεθνών τιμών πετρελαίου και αερίου μετά τις ενδιάμεσες εκλογές έδωσε ανάσα σε όλο τον πλανήτη, αν και το σκηνικό μπορεί να αλλάξει μέσα σε λίγα λεπτά -με μία πολεμική επιχείρηση στον Κόλπο, για παράδειγμα.
Στην Ελλάδα, πάντως, «έσπασε» το 2 στο diesel κίνησης καθώς σε αρκετά πρατήρια η τιμή του υποχώρησε από το ψυχολογικό όριο των 2 ευρώ/λίτρο – ελάχιστα αλλά, πάντως, υποχώρησε.
Θυμίζοντας τον στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τον πληθωρισμό «κοντά αλλά κάτω του 2%»
…Μέχρι το 26 στο ρεύμα που ανεβαίνει
Αντίθετα, στο ρεύμα περισσότερα από 3 εκατομμύρια νοικοκυριά, περίπου οι μισοί καταναλωτές στη χαμηλή τάση αφού στο σύνολο οι παροχές είναι 7 εκατομμύρια, 655 χιλιάδες, σύμφωνα με τον ΔΕΔΔΗΕ, καλούνται πλέον να πληρώσουν πάνω από 26 λεπτά την κιλοβατώρα.
Θυμίζω ότι στο απόγειο της ενεργειακής κρίσης στην Ουκρανία, η κυβέρνηση είχε θέσει (ανεκτό, πολιτικά) όριο τιμής κιλοβατώρας τα 15 λεπτά, δίνοντας επιχορήγηση όταν το υπερέβαινε.
Πλέον, δεν τίθεται στο τραπέζι το ενδεχόμενο επιχορήγησης ούτε καν ελάφρυνσης του λογαριασμού από τα διάφορα τέλη, πέραν της μείωσης των ΥΚΩ κατά 2-3 ευρώ και από την κυβέρνηση προτρέπουν τους καταναλωτές να μεταπηδήσουν στα μπλε (σταθερά) τιμολόγια, που έχουν πολύ χαμηλότερη (περίπου τη μισή τιμή κιλοβατώρας) χρέωση.
Η μεγάλη απόδραση των 65.000
Την ταινία (έκανε θραύση στη δεκαετία του 1980) «Μεγάλη απόδραση των 11» με ένα καταπληκτικό καστ, ανάμεσα στους οποίους και τον Πελέ, θυμίζει η μαζική έξοδος των καταναλωτών προς τα σταθερά τιμολόγια.
Best seller φυσικά, το τιμολόγιο της ΔΕΗ με 11,5 λεπτά την κιλοβατώρα και 3,5 ευρώ πάγιο στο οποίο, μαθαίνω, μετακινήθηκαν 65.000 καταναλωτές, που αποτελεί και τη μεγαλύτερη κίνηση από τότε που θεσπίστηκαν τα χρωματιστά τιμολόγια.
Εξοχικά
Ωστόσο, παραμένει εξαιρετικά υψηλός ο αριθμός καταναλωτών με πράσινα τιμολόγια.
Στην αγορά αλλά και στο υπουργείο αναζητούν να βρουν τις αιτίες γι’ αυτό το φαινόμενο καθώς, ομολογουμένως, δύσκολα γίνεται αντιληπτό πως κάποιος επιλέγει να πληρώνει πολύ περισσότερα όταν μπορεί να δει τον λογαριασμό του αισθητά ελαφρύτερο.
Από τις αναλύσεις που γίνονται, πληροφορούμαι ότι ένας από τους βασικούς λόγους της «ακινησίας» στην αγορά ενέργειας είναι τα εξοχικά.
Οι περισσότεροι ιδιοκτήτες εξοχικών κατοικιών πληρώνουν ουσιαστικά ρεύμα μόνο τον μήνα ή τους μήνες των διακοπών τους το καλοκαίρι.
Τους υπόλοιπους μήνες με μηδενική κατανάλωση πληρώνουν μόνο το πάγιο συν τα δημοτικά τέλη, άρα (θεωρούν ότι) δεν έχουν κίνητρο να ασχοληθούν αναζητώντας ποιο τιμολόγιο τους συμφέρει και κάνοντας την διαδικασία αλλαγής παρόχου.
Ασημένια τιμολόγια
Μία δεύτερη μεγάλη κατηγορία είναι τα άτομα μεγάλης ηλικίας, τα οποία είναι δύσκολο να εξοικειωθούν με την νέα κατάσταση στην αγορά ενέργειας με τους πολλούς παρόχους και τα πολύχρωμα τιμολόγια.
Πρόκειται για ανθρώπους που έχουν συνηθίσει μια ζωή ολόκληρη να πληρώνουν τον λογαριασμό της ΔΕΗ κι αυτό δύσκολα αλλάζει.
Η συγκεκριμένη κατηγορία είναι πολυπληθής και με αγοραστική δύναμη (εξ ου και ο όρος «ασημένια οικονομία») και μόνο τυχαίο δεν είναι ότι πάροχοι έχουν κάνει ειδική διαφημιστική καμπάνια στοχεύοντας στο συγκεκριμένο κοινό.
Στην αγορά εκτιμούν, πάντως, ότι αρνητικό ρόλο στην κινητικότητα των καταναλωτών έχουν παίξει, σε ένα δεύτερο επίπεδο, και τα περιστατικά με τις συμμορίες που ληστεύουν ηλικιωμένους προσποιούμενοι «υπαλλήλους του ΔΕΔΔΗΕ».
Βεβαίως, για την αλλαγή παρόχου δεν χρειάζεται να έρθει κανένας υπάλληλος του ΔΕΔΔΗΕ αφού όλα γίνονται ψηφιακά, πλην όμως αρκετοί ηλικιωμένοι σκέπτονται «άσε τώρα, που να μπλέκουμε, ας πληρώσουμε και κάτι παραπάνω, αρκεί να έχουμε το κεφάλι μας ήσυχος…»
Κι αυτός είναι ακόμη ένας λόγος για την αποφασιστική εξάρθρωση αυτών των κυκλωμάτων από τις αρμόδιες αρχές.
Το ρεύμα γεμίζει… το ρεζερβουάρ
Επανέρχομαι στο θέμα των παρόχων ενέργειας καθώς οι εταιρείες των δύο διυλιστηρίων, Enerwave της HELENiQ Energy και nrg της Motor Oil προσφέρουν ως δώρο για να προσελκύσουν καταναλωτές και 100 ευρώ σε καύσιμα μέσω των αντίστοιχων εταιρειών τους, EKO η πρώτη και AVIN η δεύτερη.
Είναι προφανές ότι καθώς ο ανταγωνισμός στην αγορά εντείνεται, κάθε εταιρεία επιχειρεί να αξιοποιήσει πλήρως τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση ισχύει προφανώς «το ένα χέρι νίβει τ’ άλλο και τα δυο το πρόσωπο», για να θυμηθώ μια άλλη παροιμία.
Αντλιο-δάνεια
Ποιος ξεχνά τον ανταγωνισμό των τραπεζών για να πωλήσουν δάνεια, ειδικά την πρώτη δεκαετία του 2000;
Όταν τα τμήματα μάρκετινγκ των τραπεζών έδιναν ρεσιτάλ με «διακοποδάνεια», «εορτοδάνεια», καταναλωτικά, δάνεια για αγορά αυτοκινήτου και πολλά ακόμη επί παντός του επιστητού.
Πλέον, η Ελλάδα και οι τράπεζες έχουν περάσει σε νέα φάση, κάτι που επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι δίνουν δάνεια όχι τόσο ή όχι μόνο για κατανάλωση αλλά για μείωση, και μάλιστα σε μεσο-μακροπρόθεσμο επίπεδο, των δαπανών ενός νοικοκυριού.
Η Eurobank, λοιπόν, σε συνεργασία με την ΔΕΗ δίνει δάνειο έως 10.000 ευρώ για την προμήθεια αντλίας θερμότητας με ιδιαίτερα ελκυστικό επιτόκιο 2,6%.
Η ιδανική θερμοκρασία έχει ιδανικό επιτόκιο, όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά οι δύο εταιρείες.
Οι αντλίες θερμότητας είναι η απόλυτη τάση στην ενεργειακή αγορά στην Ευρώπη, τάση που γίνεται -και θα γίνεται- ολοένα και πιο αισθητή και στην Ελλάδα.
Μαξίμου καλύπτει Τσάφο
Μια άλλη ισχυρή τάση, ενδεχομένως η απόλυτη τάση αυτή την εποχή, στην αγορά ενέργειας είναι οι μπαταρίες.
Στην ελληνική αγορά οι μεγάλοι όμιλοι μπορεί να ανταγωνίζονται σκληρά μεταξύ τους σε πλειάδα θεμάτων, ομονοούν όμως στο εξής: στην επιθυμία να αρθεί το όριο αντισυγκέντρωσης των 500 MW ανά όμιλο στην ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας.
Ωστόσο, η κυβέρνηση παραμένει αμετακίνητη σε αυτό και δεν προτίθεται να μεταβάλλει την απόφασή της.
Μαθαίνω ότι οι θέσεις των (κάποιων) πολύ μεγάλων ενεργειακών ομίλων έφθασαν μέχρι το Μέγαρο Μαξίμου.
Από τις συζητήσεις, λοιπόν, διαπίστωσαν (κάποιοι με έκπληξη, μαθαίνω) ότι οι απόψεις του Μεγάρου Μαξίμου συμπίπτουν με τις απόψεις του αρμόδιου υφυπουργού Νίκου Τσάφου, με τον γνωστό τρόπο, βέβαια, που αυτές εκφέρονται από τον υφυπουργό.
Η Avax στρέφεται στις μπαταρίες
Τον τομέα των μπαταριών καλοβλέπει και ένας μεγάλος, παραδοσιακός κατασκευαστικός όμιλος, η Avax.
Η εταιρεία πληροφορούμαι ότι σκοπεύει να διευρύνει το χαρτοφυλάκιο των δραστηριοτήτων του με μπαταρίες καθώς διαβλέπει ευνοϊκές προοπτικές.
Η εταιρεία έχει μακρά παράδοση σε ενεργειακά έργα, από αγωγούς φυσικού αερίου μέχρι σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και φωτοβολταϊκά.
ΔΕΠΑ Εμπορίας: Οι ΑΠΕ και η μείωση 30% στα τιμολόγια
Την ίδια ώρα η ΔΕΠΑ Εμπορίας κοιτά για ευκαιρίες προκειμένου να αγοράσει λειτουργούντα έργα ΑΠΕ τόσο για τις ανάγκες της θυγατρικής της «Φυσικό Αέριο – Ελληνική Εταιρεία Ενέργειας» όσο και πελατών της.
Η ΔΕΠΑ Εμπορίας έχει αναπτύξει ήδη έργα ΑΠΕ 200 MW, τα οποία σκοπεύει εντός 3-5 ετών να αυξήσει στο 1 GW μέσω νέων έργων που υλοποιεί ή δρομολογεί η ίδια και εξαγορών.
Επιπλέον 1,8 GW θα προέλθει από τη θερμική παραγωγή.
Ο CEO της ΔΕΠΑ Εμπορίας Κωνσταντίνος Ξιφαράς, υπέρμαχος της τόνωσης του ανταγωνισμού, θεωρεί ρεαλιστικό στόχο τη μείωση κατά 30% των τιμολογίων στο ρεύμα, όπως τον έχει θέσει η κυβέρνηση, με «κλειδιά» τις διασυνδέσεις και τις μπαταρίες
Ποιοι αγοράζουν αέριο με 30 ευρώ
Όσον αφορά στο αέριο, ο Κων. Ξιφαράς αποκάλυψε την περασμένη εβδομάδα στο Athens Investment Forum ότι την ώρα που η τιμή του αερίου (ευρωπαϊκός δείκτης TTF) έχει φθάσει τα 100 ευρώ/μεγαβατώρα, υπάρχουν βιομηχανίες που το προμηθεύονται με 26 και 30 ευρώ, δηλαδή στο 1/4 ή και το 1/3 της τρέχουσας τιμής στην αγορά.
Οι εν λόγω βιομηχανίες, εξήγησε, «χέντζαραν» όπως λέμε στην καθομιλουμένη, δηλαδή αξιοποίησαν εργαλεία αντιστάθμισης κινδύνου, κι έτσι απολαμβάνουν εξαιρετικά χαμηλή τιμή.
Ακόμη και στα 50 ευρώ να «χέντζαρε» μια επιχείρηση, σήμερα θα προμηθευόταν αέριο στη μισή τιμή από την τιμή της αγοράς.
Ο Κων. Ξιφαράς θεωρεί και ενθαρρύνει όλους τους μεγάλους καταναλωτές, βιομηχανίες αλλά ακόμη και θερμοκήπια μ ΣΗΘΥΑ, να αξιοποιούν τέτοια εργαλεία αντιστάθμισης κινδύνου.
Η πρόβλεψη Τσάφου-Ξιφαρά για την τιμή αερίου…
Ο Κων. Ξιφαράς έκανε με τον Νίκο Τσάφο (με διαφορά ολίγων ωρών) την περασμένη εβδομάδα εκτίμηση -δημόσια- για την πορεία της τιμής του αερίου.
«Δεν νομίζω ότι θα μείνουμε σε αυτές τις τιμές για πάρα πολύ μεγάλο διάστημα», είπε ο CEO της ΔΕΠΑ Εμπορίας, ενώ ο υφυπουργός Ενέργειας επισήμανε: «Βλέπουμε ορίζοντα αποκλιμάκωση.
Όταν περάσει ο χειμώνας θα είμαστε, ελπίζουμε, σε καλύτερη θέση ειδικά όσον αφορά στις τιμές αερίου που επηρεάζει και την τιμή του ρεύματος».
…Και ο χρησμός για το νέο τέλος στα καύσιμα
Συζητήσεις προκάλεσε και η ανακοίνωση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη την περασμένη Πέμπτη στο συνέδριο της ΚΕΔΕ για την επιβολή ενός ειδικού τέλους, το οποίο θα αποφέρει έσοδα 200 εκατομμυρίων τον χρόνο για την επόμενη τετραετία, τα οποία θα διατεθούν για έργα οδοποιίας εντός των οικισμών.
Ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι το νέο τέλος «θα μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή μόνο όταν ομαλοποιηθεί η αγορά καυσίμων», οπότε όλοι αναζητούν περί τίνος πρόκειται, πω θα εφαρμοστεί και αν και πως θα επηρεάσει την αγορά καυσίμων.
Καθώς, πάντως, ανέφερε ότι θα εφαρμοστεί από το 2027, συνάγεται, εμμέσως πλην σαφώς, ότι εκτιμά και ο ίδιος ότι θα υπάρξει αποκλιμάκωση της ενεργειακής κρίσης την επόμενη χρονιά.
Το νέο τέλος στα data center
Ανοιχτό παραμένει πότε θα εφαρμοστεί -και- το νέο ειδικό τιμολόγιο ρεύματος για τους δήμους, το οποίο επίσης εξήγγειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σημειώνοντας ότι θα καθορισθεί σε συνεργασία με την ΔΕΗ αφ’ ότου, όμως, υπάρξει αποκλιμάκωση της αναταραχής που υπάρχει σήμερα.
Η κυβέρνηση δέχτηκε, όπως αναμενόταν, έντονη κριτική από τους δημάρχους καθώς τα οικονομικά των ΟΤΑ πλήττονται από το υψηλό ενεργειακό κόστος, κριτική που άκουσε την Παρασκευή ο Νίκος Τσάφος με την παροιμιώδη πια ψυχραιμία του.
Ο υφυπουργός Ενέργειας άκουσε όλους τους ομιλητές στο τμήμα του συνεδρίου που ήταν αφιερωμένο στην ενέργεια κα απάντησε επίσης σε όλους – σε κάθε ομιλία, κυριολεκτικά- λακωνικά και συνάμα τεχνοκρατικά.
Στην κυριολεξία, βομβάρδισε τους δημάρχους με στατιστικά στοιχεία κι έτσι έγινε, καταλαβαίνω, το πρώτο κυβερνητικό στέλεχος που εμφανίζεται σε συνέδριο δημάρχων με τέτοια βαθιά γνώση δεδομένων του τομέα του και μάλιστα γνωρίζοντάς τα απ’ έξω, χωρίς να έχε σημειώσεις.
Αν και μάλλον το ανέμεναν αρκετοί, δεν είπε ποια θα είναι η τιμή της κιλοβατώρας στο ειδικό τιμολόγιο για τους δήμους, ενώ ετάχθη υπέρ του να καταβάλλονται όσο το δυνατόν πιο γρήγορα τα ανταποδοτικά τέλη στους ΟΤΑ από τις ΑΠΕ, στο μοντέλο των οποίων, εξήγησε, βασίστηκε και το νέο ανταποδοτικό τέλος στα data center.
Με τη φανέλα της εθνικής η Δ. Παληρούτα
Την ώρα που ο Ν. Τσάφος είχε αναλάβει τη «mission impossible» στην Καλαμάτα και ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου είχε συναντήσεις με τον Επίτροπο για το Κλίμα Wopke Hoeκstra στην Αθήνα, η γενική γραμματέας Ενέργειας Δέσποινα Παληαρούτα φορούσε τη φανέλα της εθνικής Ελλάδας εκπροσωπώντας τη χώρα στη συνεδρίαση της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου για τη Συνδεσιμότητα στον τομέα της Ενέργειας στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη (CESEC) στο Ζάγκρεμπ.
Εκεί μαθαίνω ότι συζήτησε με τον Επίτροπο Ενέργειας Dan Jorgensen και υπουργούς Ενέργειας των χωρών της προαναφερθείσας περιοχής σειρά θεμάτων μ αιχμή τις διασυνοριακές ενεργειακές υποδομές καθώς και τα μέτρα στήριξης στο σημερινό περιβάλλον των υψηλών τιμών ενέργειας.
