Καλημέρα σας.Ο Marco Rubio ήλθε, είδε (μίλησε) και απήλθε, καλώδια, LNG και ενεργειακές επιδοτήσεις έρχονται.
Την ώρα που η αβεβαιότητα είναι κυρίαρχη στις διεθνείς αγορές.
Οι τιμές των καυσίμων και του ρεύματος παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, οι αποδόσεις των ομολόγων έχουν εκτιναχθεί, οι τιμές των μετοχών κλυδωνίζονται.
Κι όλα αυτά λίγες ημέρες πριν την 3η Νοεμβρίου, την ημέρα των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ (και μεγάλη ημέρα για την παγκόσμια οικονομία) κι ενώ μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες -με κυρίαρχη τη Γαλλία- ετοιμάζονται για εθνικές εκλογές το 2027.
Η συμφωνία για το diesel και ο… Σαββόπουλος
Οι ανατροπές πάντως είναι διαρκείς, όπως επιβεβαιώνεται και από τη συμφωνία ΗΠΑ-Ρωσίας για το diesel που ανακοίνωσε ο Donald Trump το βράδυ της Παρασκευής.
Σε τέτοιο απρόβλεπτο διεθνές περιβάλλον κάτι μου λέει ότι το σουξέ φέτος θα είναι (ξανα-είναι μάλλον) το τραγούδι του αείμνηστου Διονύση Σαββόπουλου από τον δίσκο «Τραπεζάκια έξω» του 1983: «τον χειμώνα τούτο άμα τον πηδήσαμε, γι’ άλλα δέκα χρόνια άιντε καθαρίσαμε…»
Το πλοίο που ένωσε ΗΠΑ και Ρωσία
Τα βλέμματα πολλών διεθνώς έχει τραβήξει ένα πλοίο με ελληνική σημαία, γνωστής εφοπλιστικής εταιρείας, φορτωμένο με πολλές χιλιάδες βαρέλια ρωσικού ντίζελ που φτάνει ενδεχομένως και σήμερα στις ΗΠΑ (λιμάνι της Σαβάν). Το περίεργο είναι ότι το πλοίο φόρτωσε στην Αγία Πετρούπολη στις 22 Σεπτεμβρίου, πολλές μέρες πριν την συμφωνία Τραμπ-Πούτιν και ενώ συνέχιζε η εφαρμογή της απαγόρευσης στις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ. Και φτάνει στις ΗΠΑ σχεδόν ακριβώς με την έκδοση της σχετικής προσωρινής άδειας. Ούτε να το ήξερε..
Καλώδιο: Η στήριξη Rubio…
Έως ότου να έρθει ο χειμώνας, φαίνεται ότι θα υπάρξουν εξελίξεις με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ.
Μαθαίνω ότι ο Marco Rubio, στις κατ’ ιδίαν συναντήσεις του στις 36 ώρες που έμεινε στην Αθήνα την περασμένη εβδομάδα, εμφανίστηκε άριστα ενημερωμένος συνολικά για τα θέματα της περιοχής και ειδικότερα τα ενεργειακά με αιχμή το καλώδιο, project το οποίο στήριξε -και- δημόσια.
Για το περιεχόμενο των συζητήσεων του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών με αρμόδιους κυβερνητικούς παράγοντες όσον αφορά το καλώδιο άριστα ενημερωμένη πηγή με παρέπεμψε στο δεύτερο μισό της ιστορικής φράσης του Κωνσταντίνου Καραμανλή «υπάρχουν πράγματα που λέγονται αλλά δεν γίνονται και πράγματα που γίνονται αλλά δεν λέγονται».
…Οι «χαμένοι στη μετάφραση»…
Με την ευκαιρία θυμήθηκα και μία άλλη φράση, ενός από τους σημαντικότερους μεταπολεμικούς Γερμανούς συγγραφείς, που έχει μάλιστα βραβευτεί με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, του Gunter Grass: «μετάφραση είναι αυτό που αλλάζει τα πάντα ώστε να μην αλλάζει τίποτα» (Translation is that which transforms everything so that nothing changes).
Η φράση αυτή ήρθε στο μυαλό μου με αφορμή τον όρο «private diplomacy» που χρησιμοποίησε ο επικεφαλής του State Department αναφερόμενος στις συζητήσεις για το καλώδιο.
Κάποιοι τον μετέφρασαν ως «ιδιωτική διπλωματία» συνάγοντας ότι εννοεί πως τα κράτη εκχωρούν τόσο σημαντικά θέματα σε ιδιώτες.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση η «ιδιωτική διπλωματία» αποδίδεται στα ελληνικά ως «διπλωματία κατ’ ιδίαν», δηλαδή διπλωματία μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.
Αυτό ακριβώς ήταν το μήνυμα του επικεφαλής του State Department: ότι αν και είναι υπέρμαχος της διαφάνειας, τέτοια ευαίσθητα θέματα πρέπει να συζητούνται σε κατ’ ιδίαν συναντήσεις, κι όχι σε συνεντεύξεις τύπου.
…Και το μήνυμα Pyatt
Η αναφορά του Marco Rubio για το καλώδιο έτυχε θερμής υποστήριξης από έναν άνθρωπο που γνωρίζει όσο ελάχιστοι τα ενεργειακά θέματα της περιοχής και ο οποίος -έχει την αξία του αυτό- ανήκει στους Δημοκρατικούς.
«Το GSI είναι ακριβώς το είδος του περιφερειακού συνεργατικού project που οι ΗΠΑ υποστηρίζουν εδώ και καιρό. Είναι θετικό που επανέρχεται στο προσκήνιο», σχολίασε ο διατελέσας υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ με αρμοδιότητα τα ενεργειακά θέματα και πρέσβης στην Αθήνα και το Κίεβο Geoffrey Pyatt.
Ακταιωροί αντί φρεγάτες
Επί της ουσίας του θέματος, πληροφορούμαι ότι η προεργασία για την επανέναρξη των ερευνών είναι πιο προχωρημένη απ’ ό,τι φαίνεται δημόσια.
Και από την ελληνική και από τη γαλλική πλευρά.
Σημειώνω και την ανακοίνωση που έκανε ο υπουργός Ναυτιλίας Βασίλης Κικίλιας την περασμένη εβδομάδα στη Βουλή, ότι πλέον υποδομές όπως τις θαλάσσιες διασυνδέσεις θα τις φυλά το Λιμενικό Σώμα.
Αναλυτές «μεταφράζουν» την εν λόγω εξέλιξη ως σαφή ένδειξη χαμηλώματος των τόνων και αποφυγής κλιμάκωσης καθώς άλλες οι επιχειρησιακές δυνατότητες (και η σημειολογία της εμφάνισης) μιας φρεγάτας κι άλλο μιας ακταιωρού…
Πάει ταμείο ο ΑΔΜΗΕ
Την ώρα που συμβαίνουν όλα αυτά στην Ελλάδα, στην Κύπρο ετοιμάζονται να πληρώσουν την από καιρού αναμενόμενη πρώτη δόση για το GSI, ύψους 25 εκατ. ευρώ.
Το προανήγγειλε ο υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός μιλώντας στο vidcast «Οικονομία» της εφημερίδας «Φιλελεύθερος».
Με βάση το χρονοδιάγραμμα που παρουσίασε, περί τα τέλη Οκτωβρίου θα εκδοθεί η Navtex από την Ελλάδα για την επανέναρξη των ερευνών στο βυθό και ακολούθως, αρχές Νοεμβρίου, η Κυπριακή Δημοκρατία θα καταβάλλει τα 25 εκατομμύρια ευρώ στον ΑΔΜΗΕ.
Η εξέλιξη αυτή (θα) είναι σημαντική, πέραν του… ταμείου του ΑΔΜΗΕ, από πολλές πλευρές καθώς αν μη τι άλλο θα εκπέμψει ένα ισχυρό μήνυμα για το έργο και θα σηματοδοτήσει -στην πράξη- τη δέσμευση της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ολοκλήρωσή του.
Κι αυτό διότι η καταβολή των 25 εκατ. ευρώ περνά από τον υπουργό Οικονομικών της χώρας, τον Μάκη Κεραυνό, ο οποίος και εκφράζει ως τώρα την πτέρυγα των «σκληρών» για το project, εκείνων δηλαδή που το προσεγγίζουν με επιφύλαξη, αν όχι αρνητικά.
Καλώδιο… Trump
Σχολιάζοντας τις εξελίξεις για το καλώδιο πολύπειρος παράγοντας της αγοράς πρότεινε σε ομήγυρη να ονομαστεί σε «καλώδιο Trump» ώστε να είναι το όνομα του Αμερικανού προέδρου, όπως εξήγησε, η καλύτερη ασπίδα για το project.
Εξομολογήθηκε ότι το σκέφτηκε διαβάζοντας την είδηση ότι Ρουμάνοι και Μολδαβοί αποφάσισαν να ονομάσουν σε «Trump Liberty Line» την ηλεκτρική διασύνδεση των δύο χωρών.
Σήμερα είναι υπό κατασκευή τρεις γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας από τη Ρουμανία στη Μολδαβία, η μία αποτελεί δωρεά της αμερικανικής κυβέρνησης (αυτή είναι και η αφορμή για την ονοματοδοσία της διασύνδεσης), η δεύτερη χρηματοδοτείται από την Παγκόσμια Τράπεζα και η τρίτη από ευρωπαϊκούς πόρους (ΕΕ, Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης).
Η ενέργεια που θα μεταφέρεται από τα τρία καλώδια θα εξυπηρετεί και τις ανάγκες της Ουκρανίας, το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της οποίας πλήττεται από ρωσικές επιθέσεις.
Νέα μέτρα από ΕΕ: Το σχέδιο για το αέριο…
Την ώρα που συμβαίνουν όλα αυτά στο νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης, στο κέντρο της, τις Βρυξέλλες, είναι διάχυτος και έντονος ο προβληματισμός για το πως θα ανταπεξέλθουν οι 27 χώρες, τόσο σε επίπεδο νοικοκυριών και επιχειρήσεων όσο και εθνικών προϋπολογισμών, στο αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Κι αυτό καθώς οι περισσότερες χώρες δεν έχουν τον απαιτούμενο δημοσιονομικό χώρο (λαμπρή εξαίρεση η Ελλάδα), οι 9 από τις 27 βρίσκονται σε οιονεί προεκλογική περίοδο κι ενώ ταυτόχρονα θα πρέπει τα κράτη-μέλη να συμφωνήσουν κι επί του νέου προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2028-34.
Χρειάζονται, συνεπώς, λεφτά κι επειδή, ως γνωστόν, δεν φύονται λεφτόδενδρα στις Βρυξέλλες, στο τραπέζι των συζητήσεων πέφτουν διάφορες προτάσεις.
Πληροφορούμαι ότι τα τελευταία 24ωρα κερδίζει έδαφος ένα μέτρο που είχε εφαρμοστεί και το 2022, η μαζική προμήθεια φυσικού αερίου από την ΕΕ προκειμένου να επιτύχουν καλύτερη τιμή.
…Το 1Χ2 στη φορολογία και η ανάσταση των διυλιστηρίων
Για τις προτάσεις που έχουν πέσει στο τραπέζι και εμπίπτουν στον τομέα της φορολογίας, ο οποίος ως γνωστόν ανήκει στον «σκληρό πυρήνα» των αρμοδιοτήτων των κρατών-μελών που ουδόλως θέλουν να τον εκχωρήσουν στις Βρυξέλλες, πηγή στους ευρωπαϊκούς θεσμούς αφήνει όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά.
«Παίξτε το 1X2», που έλεγαν παλιά, όταν κάποιος συμπλήρωνε δελτίο ΠΡΟΠΟ και η έκβαση ενός αγώνα ήταν αμφίρροπη.
Θυμίζω ότι υπάρχουν χώρες που προωθούν τη φορολόγηση των «έκτακτων κερδών» των διυλιστηρίων, πρόταση στην οποία αντιτίθεται η Αθήνα, ενώ η Ελλάδα έχει στείλει επιστολή ώστε να μπορεί να διαθέσει για τη μείωση της φορολογίας στα καύσιμα μέρος από τα υπερέσοδα από τον ΦΠΑ, πρόταση στην οποία αντιτίθενται άλλες χώρες.
Αντίθετα, τα κράτη-μέλη φαίνεται να συμφωνούν στην αναγκαιότητα η Ευρωπαϊκή Ένωση να αποκτήσει περισσότερα διυλιστήρια καθώς τα τελευταία χρόνια έχει κλείσει -για περιβαλλοντικούς λόγους, κυρίως- το 20% των διυλιστηρίων της ΕΕ.
Άρα, μία πρωτοβουλία που κυοφορείται είναι και προς αυτήν την κατεύθυνση.
Ελληνικά διυλιστήρια: Προβάλλοντας το success story
Η Ελλάδα είναι -και- στο θέμα των διυλιστηρίων καλυμμένη και με το παραπάνω.
Στη χώρα δραστηριοποιούνται δύο κολοσσοί (Motor Oil, HELENiQ Energy) με τέσσερις μονάδες, έντονη εξαγωγική δραστηριότητα (τα ¾ της παραγωγής) και σημαντικές επιδοτήσεις τόσο στα ορυκτά καύσιμα όσο και τις ΑΠΕ καθώς και την αποθήκευση.
Πρόκειται, με άλλα λόγια, για ένα success story που έχει ξεπεράσει τα ελληνικά σύνορα.
Τα τελευταία χρόνια, πάντως, τα ελληνικά διυλιστήρια επέλεξαν, κατά κοινή ομολογία, πολιτική χαμηλών (έως πολύ χαμηλών) τόνων – για μια σειρά από λόγους.
Πλέον, όμως, αυτό φαίνεται ότι αλλάζει και απ’ όσα ακούω καταλαβαίνω ότι σχεδιάζουν κινήσεις ώστε να γίνει ευρύτερα αντιληπτό το αποτύπωμά τους στην κοινωνία και την οικονομία.
Diesel: Ο άσος στην αντλία και οι επιδοτήσεις
Μιας και αναφέρομαι στα διυλιστήρια, κοντά στα 2 ευρώ έχει υποχωρήσει τις τελευταίες ημέρες, μετά και τη συνδυασμένη επιδότηση, η τιμή του diesel κίνησης σε αρκετά πρατήρια στην Αττική.
Στόχος τώρα είναι να φανεί ο άσος στην αντλία, να υποχωρήσει η τιμή κάτω των 2 ευρώ, κάτι που θα αποτελέσει οικονομική ανάσα για τους οδηγούς και επικοινωνιακή ανάσα για την κυβέρνηση.
Να φαίνεται μικρότερη η επιδότηση
Αν και γενικότερα στις παροχές (κάθε) κυβέρνηση επιδιώκει να στρογγυλεύει τα ποσά προς τα πάνω, την περασμένη εβδομάδα η επιδότηση στη βιομηχανία για το ενεργειακό κόστος στρογγυλεύτηκε προς τα κάτω.
Πρέπει να είναι η πρώτη φορά στα χρονικά που κυβέρνηση ανακοινώνει μέτρα ύψους 95 εκατ. κι όχι 100 εκατ., ποσό που είναι επικοινωνιακά πιο ισχυρό, χωρίς βεβαίως η διαφορά των 5 εκατ. ευρώ να είναι επί της ουσίας μεγάλη.
Προφανώς, η κυβέρνηση θέλησε να συνδράμει μεν τη βιομηχανία, κρατώντας χαμηλούς τόνους δε, καθώς ενόψει εκλογών είναι βέβαιο ότι θα πιεστεί από πολλούς κλάδους που πλήττονται από το αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Τα ναι και τα όχι του Κ. Μητσοτάκη
Εξ ου και όσα δήλωσε στη συνέντευξή του στον ραδιοφωνικό σταθμό ΣΚΑΙ και τον Άρη Πορτοσάλτε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προχθές Παρασκευή:
«Αν πιστεύετε ότι θα βάλω μια ταμπέλα «Ανοίξαμε και σας περιμένουμε» στο Υπουργείο Οικονομικών, κάνετε λάθος. Διότι δεν θα πάμε σε εκλογές έτσι. Θα πούμε και πολλά «όχι» και θα εξηγήσουμε στους πολίτες γιατί δεν πρόκειται να κάνουμε τα λάθη που έκαναν άλλες κυβερνήσεις, ενδεχομένως υπό την πίεση ενός άγχους ενόψει εκλογών, να πάμε να τινάξουμε στον αέρα όλη την προσπάθεια την οποία κάναμε.
Η κυβέρνηση θα στηρίξει την κοινωνία στο μέτρο των δυνατοτήτων της. Δεν έχουμε να δώσουμε σε όλους».
Ο πρωθυπουργός εξαίρεσε τους αλιείς, η επιδότηση στους οποίους για το πετρέλαιο μαθαίνω ότι θα αυξηθεί, λόγω αφ’ ενός του πεπερασμένου αριθμού τους αλλά και επειδή, όπως είπε, «επιτελούν ένα έργο το οποίο πηγαίνει πέρα και πάνω από το να τροφοδοτούν την αγορά με τα προϊόντα τους».
Πού πάνε τα 400 ευρώ/MWh;
Την ώρα που γίνεται το «δώσε και μένα, μπάρμπα» με τις επιδοτήσεις, η διακύμανση των τιμών ενέργειας έχει προσεγγίσει τα 400 ευρώ/ MWh καθώς τις μεσημεριανές ώρες καταγράφονται αρνητικές τιμές έως και -23 ευρώ/ MWh, ενώ το απόγευμα η τιμή αυξάνεται έως τα 370 ευρώ/ MWh.
Θεωρητικά, όπως έλεγαν στην αγορά, θα μπορούσε κάποιος με μπαταρία να προμηθεύεται ρεύμα από το δίκτυο το μεσημέρι και να το επιστρέφει το απόγευμα με εξαιρετικά θετική απόδοση.
Ακόμη και μεγάλες βιομηχανικές μονάδες με μπαταρία θα μπορούσαν να αγοράζουν ρεύμα το μεσημέρι σε τέτοιες τιμές και να μειώνουν τον συνολικό λογαριασμό τους.
Δύο υπουργοί για το Ενέργειας
Σε κάθε περίπτωση, στην πολιτική «αγορά» θεωρούν ότι το υπουργείο Ενέργειας θα είναι «πολύφερνη νύφη» για τα μέλη της κυβέρνησης που θα προκύψει μετά τις εκλογές – όποια και να είναι η σύνθεσή της.
Καταλαβαίνω από δηλώσεις και αναρτήσεις που διαβάζω καθώς και τις συναντήσεις που γίνονται, όπως μαθαίνω δεξιά και… κεντροδεξιά, ότι τουλάχιστον δύο μέλη του σημερινού υπουργικού συμβουλίου (ένας που φημίζεται για τον δυναμισμό του κι ένας από τους πλέον ανερχόμενους της νεότερης γενιάς) ενδιαφέρονται σφόδρα να μετακινηθούν στο κτίριο της οδού Μεσογείων – μετά τις εκλογές.
Κι όταν λέω ότι ενδιαφέρονται σφόδρα, δεν εννοώ μόνο ότι φρεσκάρουν τις γνώσεις τους στα θέματα της ενέργειας.
Εννοώ ότι φροντίζουν να ενδυναμώσουν τις σχέσεις τους με κορυφαία στελέχη του τομέα, οικοδομώντας από τώρα τις κατάλληλες συμμαχίες.
Μεγάλη ζήτηση για το ΔΕΗ Fiber
Ποιος θα περίμενε, πάντως, ότι μισό αιώνα μετά θα επαναλαμβανόταν το φαινόμενο να ζητούν ψηφοφόροι από βουλευτές ως «εξυπηρέτηση» να έρθει όχι το τηλέφωνο αλλά η οπτική ίνα στη γειτονιά τους.
Στην εποχή μας μπορεί να ακούγεται ως αστείο αλλά οι παλαιότεροι θυμούνται ότι όταν υπήρχε το κρατικό μονοπώλιο του ΟΤΕ, ένα από τα πλέον συνήθη ρουσφέτια της εποχής ήταν να αποκτήσει κάποιος τηλεφωνικό αριθμό καθώς ο οργανισμός ανταποκρινόταν με καθυστέρηση στη μεγάλη ζήτηση.
Σήμερα, λοιπόν, ακούω από βουλευτές ότι τους ζητούν να παρέμβουν για να πληροφορηθούν πότε θα έρθει η οπτική ίνα της ΔΕΗ στη γειτονιά τους.
Όχι γιατί δεν υπάρχει οπτική ίνα άλλων εταιρειών διαθέσιμη, αλλά επειδή η ΔΕΗ προσφέρει το fiber σε εξαιρετικά ανταγωνιστική τιμή, με αποτέλεσμα το προϊόν της να είναι ιδιαίτερα ελκυστικό στην αγορά και το ενδιαφέρον των καταναλωτών πολύ μεγάλο.
