Την έκδοση Navtex από τις ελληνικές αρχές προς το τέλος Οκτωβρίου για να ξαναρχίσουν οι βυθομετρήσεις της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου–Ελλάδας προανήγγειλε ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός. Μιλώντας στο vidcast «Οικονομία» του Philenews, είπε ότι αυτή είναι η εικόνα που διαμορφώθηκε μετά τη συνάντησή του στην Αθήνα με τον Έλληνα ομόλογό του, Σταύρο Παπασταύρου.
Η Navtex είναι το επόμενο κρίσιμο ορόσημο για να επιστρέψουν τα ερευνητικά πλοία στην περιοχή και να συνεχιστούν οι εργασίες χαρτογράφησης του βυθού. Αφορά, επομένως, την επανεκκίνηση των ερευνών που απαιτούνται για τη χάραξη της υποθαλάσσιας όδευσης. Δεν σημαίνει ότι ξεκινά άμεσα η πόντιση του καλωδίου ή ότι έχουν λυθεί όλα τα ζητήματα του έργου.
Τα 25 εκατ. ευρώ συνδέονται με τη Navtex
Ο Δαμιανός ανέφερε ότι, μόλις εκδοθεί η Navtex, θα κινηθούν οι διαδικασίες μέσω της ΡΑΕΚ, του Διαχειριστή Μεταφοράς και του κυπριακού υπουργείου Οικονομικών για να αποδεσμευτεί η πρώτη δόση των 25 εκατ. ευρώ προς τον ΑΔΜΗΕ. Πρόκειται για μια συγκεκριμένη οικονομική συνέπεια της έκδοσης της ναυτικής οδηγίας: η Λευκωσία συνδέει την εκταμίευση με την έμπρακτη επανέναρξη των εργασιών πεδίου.
Σε νεότερη δήλωσή του στο Politis, ο Κύπριος υπουργός διευκρίνισε ότι η καταβολή των 25 εκατ. ευρώ δεν εξαρτάται από την ολοκλήρωση του ελέγχου δέουσας επιμέλειας που έχει ζητηθεί από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Ο έλεγχος αναμένεται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, να ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους. Έτσι, η πληρωμή μπορεί να προχωρήσει με την έκδοση της Navtex, ενώ η αξιολόγηση της ΕΤΕπ θα συνεχίζεται παράλληλα.
Η διευκρίνιση έχει σημασία επειδή η οικονομική συμμετοχή της Κύπρου και η αξιολόγηση της συνολικής βιωσιμότητας του έργου είναι δύο διαφορετικές εκκρεμότητες. Η μία αφορά την πρώτη δόση και το άμεσο επόμενο βήμα των εργασιών· η άλλη το κόστος, τη χρηματοδότηση και τους κινδύνους του έργου σε βάθος χρόνου.
Μεγάλο έργο, με πολλά ακόμη να κριθούν
Η διασύνδεση, γνωστή ως Great Sea Interconnector, σχεδιάζεται αρχικά για τη σύνδεση της Κρήτης με την Κύπρο και σε επόμενη φάση με το Ισραήλ. Σύμφωνα με τα στοιχεία του φορέα του έργου, το συνολικό μήκος της διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ προβλέπεται στα 1.208 χιλιόμετρα, η αρχική δυναμικότητα στη 1.000 MW και ο εκτιμώμενος προϋπολογισμός στα 1,9 δισ. ευρώ. Το τμήμα Κρήτης–Κύπρου έχει μήκος περίπου 898 χιλιόμετρα και έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση 657 εκατ. ευρώ από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη».
Η διασύνδεση προβάλλεται ως τρόπος να τερματιστεί η ηλεκτρική απομόνωση της Κύπρου και να αποκτήσει πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά. Θα μπορούσε να διευκολύνει τις εισαγωγές όταν η εγχώρια παραγωγή δεν επαρκεί, αλλά και την αξιοποίηση πλεονάζουσας παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές. Αυτά είναι δυνητικά οφέλη· η πραγματική επίδραση στους λογαριασμούς θα εξαρτηθεί από την ολοκλήρωση του έργου, το κόστος του και τους όρους λειτουργίας της αγοράς.
Το επόμενο διάστημα, συνεπώς, το βάρος πέφτει σε δύο παράλληλες δοκιμασίες: να εκδοθεί η Navtex και να ξαναρχίσουν οι έρευνες, αλλά και να προχωρήσει ο οικονομικός έλεγχος που θα αποσαφηνίσει αν ο προϋπολογισμός και η χρηματοδοτική δομή παραμένουν επαρκείς. Αθήνα και Λευκωσία έχουν ζητήσει από την ΕΤΕπ έλεγχο δέουσας επιμέλειας, ο οποίος μπορεί να συμβάλει και στην εξέταση πιθανής χρηματοδοτικής συμμετοχής της Τράπεζας.
Η δήλωση Δαμιανού μεταφέρει, επομένως, ένα θετικό σήμα για την επιστροφή των ερευνών και για την εκταμίευση της πρώτης κυπριακής δόσης. Το κρίσιμο τεστ θα είναι αν το χρονοδιάγραμμα επιβεβαιωθεί και αν η επανέναρξη των βυθομετρήσεων οδηγήσει σε σταθερή πρόοδο σε ένα έργο που εξακολουθεί να χρειάζεται σαφή εικόνα για το κόστος, τη χρηματοδότηση και την υλοποίησή του.
