Πόροι πάνω από €700 δισ. σε ενεργειακές επενδύσεις στη ΝΑ Ευρώπη αναμένονται μέχρι το 2035 με βάση όσα ανέφερε, την Πέμπτη, σε Ειδική Εκδήλωση στο Χρηματιστήριο Αθηνών, όπου παρουσιάστηκε η Μεγάλη Μελέτη του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης για τις Ενεργειακές Τάσεις και Επενδυτικές Προοπτικές στη ΝΑ Ευρώπη ο Πρόεδρος και Εκτελεστικός Διευθυντής του ΙΕΝΕ κ. Κωστής Σταμπολής.
Παράλληλα, όπως σημείωσε, με δεδομένες τις ανάγκες επενδύσεων καταγράφεται μια μεγάλη “γκάμα” προκλήσεων.
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι συνολικές επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα της ΝΑ Ευρώπης για την επόμενη δεκαετία εκτιμώνται σε περίπου 670 δισ. ευρώ, ενώ αν προστεθούν τα μεγάλα διασυνοριακά έργα ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου, το συνολικό μέγεθος ανεβαίνει στα 710–770 δισ. ευρώ. Πρόκειται για μια θεαματική αναθεώρηση προς τα πάνω σε σχέση με την προηγούμενη έκδοση του Outlook το 2021, όταν οι αντίστοιχες προβλέψεις δεν ξεπερνούσαν τα 470 δισ. ευρώ .
Στο μεταξύ, το μεγαλύτερο μέρος των προβλεπόμενων επενδύσεων κατευθύνεται στην ηλεκτροπαραγωγή, με αιχμή τις ΑΠΕ. Η ηλιακή και η αιολική ενέργεια συνεχίζουν να προσελκύουν το επενδυτικό ενδιαφέρον, ιδιαίτερα στις χώρες της ΕΕ, όπως η Ελλάδα και η Ρουμανία, που έχουν επιταχύνει την απανθρακοποίηση του ενεργειακού τους μείγματος. Ωστόσο, το ΙΕΝΕ προειδοποιεί ότι η περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ σκοντάφτει πλέον στα όρια των δικτύων. Οι περικοπές παραγωγής, η αδυναμία απορρόφησης νέας ισχύος και οι καθυστερήσεις στις επεκτάσεις μεταφοράς και διανομής αναδεικνύουν τα δίκτυα σε «στενό λαιμό μπουκαλιού» της ενεργειακής μετάβασης.
Ορυκτά καύσιμα
Αναλυτικά, με βάση το “SEE Energy Outlook 2025/2026” και όσα είπε ο Πρόεδρος του Ινστιτούτου, παρά τις διαφοροποιήσεις, όλες οι χώρες της ΝΑ Ευρώπης εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από υψηλές εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, κάτι που όμως γεννά κινδύνους.
Όπως ανέφερε, ο Κ. Σταμπολής η συνεχιζόμενη σημασία των στερεών καυσίμων εξηγείται κι εν μέρει λόγω των μεγάλων ποσοτήτων εγχώριων κοιτασμάτων άνθρακα και λιγνίτη. Επίσης, το φυσικό αέριο αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στο ενεργειακό μείγμα των διαφόρων χωρών της ΝΑ Ευρώπης, τόσο για την παραγωγή ενέργειας όσο και για εμπορική/οικιακή χρήση.
Επίσης, με δεδομένη τη διεθνή συγκυρία, λόγω της στροφής στις ΗΠΑ προς τα ορυκτά καύσιμα, οι προοπτικές για τη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου της ΝΑ Ευρώπης έχουν γίνει λιγότερο αβέβαιες, κάτι που ενισχύει την εμπιστοσύνη των επενδυτών και έχει βελτιώσει την πρόσβαση του τομέα σε κεφάλαια, δημιουργώντας “βατήρες” ανάπτυξης στην περιοχή.
Επίσης, η εγγύτητά της ΝΑ Ευρώπης σε ζώνες συγκρούσεων υψηλού κινδύνου (π.χ. Συρία, Ιράκ, Ουκρανία), σε ζώνες ροής προσφύγων από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική και της θέσης ορισμένων χωρών της σε ζωτικά σημεία εισόδου ενεργειακού εφοδιασμού “γεννούν” υψηλότερες απειλές από την υπόλοιπη Ευρώπη.
Ως εκ τούτου, όπως αναφέρθηκε, υπάρχει ανάγκη ενίσχυσης των διαθέσιμων μηχανισμών, όπως των Μηχανισμών Έκτακτης Ανάγκης και Αλληλεγγύης, ενώ η διατήρηση επαρκών αποθεμάτων πετρελαίου, άνθρακα και φυσικού αερίου αποτελούν μια βραχυπρόθεσμη έως μεσοπρόθεσμη λύση ανακούφισης. Βέβαια, με βάση τη μελέτη, στη συγκυρία, έμφαση δίνεται στο φυσικό αέριο ως στρατηγικό καύσιμο και γιαυτό είναι ζωτικής σημασίας η διασφάλιση των οδών μεταφοράς φυσικού αερίου (αγωγοί, τερματικοί σταθμοί LNG).
Τα πυρηνικά
Όπως, επίσης τόνισε ο κ. Σταμπολής, από τα κεντρικά ευρήματα της μελέτης αποτελεί η εντυπωσιακή αύξηση της συμμετοχής της πυρηνικής ενέργειας στο ηλεκτροπαραγωγικό μείγμα. Έτσι, η πυρηνική ενέργεια παραμένει μια βιώσιμη επιλογή, καθώς καλύπτει σημαντικές απαιτήσεις βασικού φορτίου σε ορισμένες βασικές χώρες και είναι πλήρως συμβατή και υποστηρίζει τις (αναθεωρημένες) πολιτικές απαλλαγής από τον άνθρακα της ΕΕ. Πέρα από τους παραδοσιακούς αντιδραστήρες μεγάλης κλίμακας, οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMR) αποκτούν στρατηγική σημασία στη ΝΑ Ευρώπη.
Η μελέτη
Να σημειωθεί ότι η μελέτη, η οποία εξετάζει σφαιρικά τα θέματα ενεργειακής προμήθειας, ενεργειακής ασφάλειας και επενδυτικών προοπτικών, αποτυπώνει τις ενεργειακές τάσεις και δεδομένα, καθώς και το επενδυτικό δυναμικό στις 16 χώρες της ΝΑ Ευρώπης στο χώρο της ενέργειας, ενώ καλύπτει επίσης τις «Προοπτικές» από τώρα έως το 2050. Καλύπτει και τις 16 βασικές χώρες της περιοχής: Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Βουλγαρία, Κροατία, Κύπρο, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ισραήλ, Κοσσυφοπέδιο, Μολδαβία, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία, Ρουμανία, Σερβία, Σλοβενία και Τουρκία. Επιπλέον, η παρούσα «Προοπτική» παρέχει ενεργειακές πληροφορίες για μια σειρά από περιφερειακές χώρες, όπως η Αίγυπτος, η Συρία, ο Λίβανος, η Ουκρανία, η Σλοβακία, η Αυστρία, το Αζερμπαϊτζάν και η Ιταλία, οι οποίες είναι οικονομικά και γεωγραφικά συνδεδεμένες βασικές χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
