Ένα νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ», αποκλειστικά προσανατολισμένο στη στήριξη ευάλωτων και ενεργειακά φτωχών νοικοκυριών, σχεδιάζει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να ενεργοποιήσει προς τα τέλη του 2026, αξιοποιώντας πόρους του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου. Την πρόθεση αυτή ανακοίνωσε χθες η γενική γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πόρων, Δέσποινα Παληαρούτα, στο πλαίσιο του Athens Energy Summit.
Ο σχεδιασμός του νέου προγράμματος βρίσκεται σε εξέλιξη και προβλέπει τη διάθεση κονδυλίων που θα υπερβαίνουν τα 2 δισ. ευρώ, με αυστηρά κοινωνικά κριτήρια και ξεκάθαρη στόχευση στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας. Η προκήρυξή του τοποθετείται χρονικά στο τελευταίο τρίμηνο του 2026. Σε αντίθεση με τους προηγούμενους κύκλους, το νέο «Εξοικονομώ» δεν θα βασίζεται σε οριζόντιες προϋποθέσεις, αλλά θα σχεδιαστεί εξαρχής με επίκεντρο την ενεργειακή ευαλωτότητα.
Υπενθυμίζεται ότι μέχρι σήμερα έχουν υλοποιηθεί πέντε κύκλοι του προγράμματος «Εξοικονομώ», με συνολικό προϋπολογισμό άνω των 2 δισ. ευρώ, καλύπτοντας παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης σε περισσότερα από 100.000 νοικοκυριά. Ιδιαίτερα στον πιο πρόσφατο κύκλο, η απαίτηση αναβάθμισης κατά τρεις ενεργειακές κατηγορίες οδήγησε σε αυξημένο ενδιαφέρον, με πάνω από 55.000 αιτήσεις. Το γεγονός αυτό κατέστησε αναγκαία την ενίσχυση του προϋπολογισμού στο 1 δισ. ευρώ, με έμφαση στα ευάλωτα νοικοκυριά και απλουστευμένες διαδικασίες. Η ολοκλήρωση του προγράμματος αναμένεται έως τον Ιούνιο του 2026.
Όπως ανέφερε η γενική γραμματέας, τα προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας έχουν συμβάλει ουσιαστικά στον εξηλεκτρισμό της κατανάλωσης, ωστόσο χαρακτηρίζονται από αποσπασματικότητα, καθώς εξαρτώνται από τη διαθεσιμότητα χρηματοδοτικών πόρων. Στόχος πλέον είναι η δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού εξοικονόμησης ενέργειας, ο οποίος θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τους κατά καιρούς κύκλους του «Εξοικονομώ».
Παράλληλα, η αγορά αναμένει την ενεργοποίηση του νέου προγράμματος «Ανακαινίζω», το οποίο εκτιμάται ότι θα ανοίξει τον Μάιο και θα λειτουργήσει υποστηρικτικά προς τα υφιστάμενα εργαλεία ενεργειακής αναβάθμισης. Παράγοντες του κλάδου θεωρούν ότι το πρόγραμμα μπορεί να κινητοποιήσει σημαντικό αριθμό παλαιών και κλειστών ακινήτων, ενισχύοντας τόσο τις εργασίες ανακαίνισης όσο και τον κατασκευαστικό τομέα, σε μια περίοδο αυξημένου ενδιαφέροντος για το υφιστάμενο κτιριακό απόθεμα. Το «Ανακαινίζω» αφορά τόσο κατοικούμενα όσο και κενά ακίνητα σε ολόκληρη τη χώρα και περιλαμβάνει δύο υποχρεωτικά σκέλη.
Το πρώτο σκέλος αφορά την ανακαίνιση και περιλαμβάνει γενικές και λειτουργικές παρεμβάσεις, όπως εργασίες στατικής ενίσχυσης, αναβάθμιση υδραυλικών και ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων, ενίσχυση τοιχοποιίας, αντικατάσταση δαπέδων, πλήρη ανακαίνιση κουζίνας και μπάνιου, ελαιοχρωματισμούς και αποκατάσταση φθορών. Το δεύτερο σκέλος αφορά την ενεργειακή αναβάθμιση και περιλαμβάνει ήπιες παρεμβάσεις, χωρίς τις αυστηρές απαιτήσεις των προγραμμάτων τύπου «Εξοικονομώ».
Και τα δύο σκέλη είναι υποχρεωτικά. Οι εργασίες ανακαίνισης θα πρέπει να αντιστοιχούν στο 60% έως 80% του συνολικού προϋπολογισμού της αίτησης, ενώ οι ενεργειακές παρεμβάσεις θα καλύπτουν το υπόλοιπο 20% έως 40%. Στόχος είναι η κατοικία να αναβαθμιστεί τουλάχιστον κατά μία ενεργειακή κατηγορία, από Γ έως Η, με υποχρεωτική την έκδοση Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) πριν και μετά την υλοποίηση των παρεμβάσεων.
Στο ενεργειακό σκέλος, επιλέξιμες θεωρούνται παρεμβάσεις όπως η αντικατάσταση παλαιών κουφωμάτων με θερμομονωτικά, η εγκατάσταση ή αντικατάσταση ηλιακού θερμοσίφωνα ή άλλου συστήματος ΑΠΕ για την παραγωγή ζεστού νερού χρήσης, η αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης και ψύξης με αντλίες θερμότητας ή λέβητες βιομάζας, καθώς και στοχευμένες εργασίες θερμομόνωσης σε ταράτσες ή δώματα. Από το σύνολο των ενεργειακών παρεμβάσεων θα πρέπει να υλοποιούνται τουλάχιστον τρεις, εκ των οποίων οι δύο υποχρεωτικά θα ανήκουν στις βασικές παρεμβάσεις χαμηλής τεχνικής δυσκολίας, ώστε να διασφαλίζεται ουσιαστική ενεργειακή αναβάθμιση με περιορισμένο κόστος. Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος εκτιμάται ότι θα ανέλθει στα 500 εκατ. ευρώ, με τη μέγιστη επιχορήγηση να φτάνει τις 36.000 ευρώ, υπολογιζόμενη ανά τετραγωνικό μέτρο και με ανώτατο όριο τα 300 ευρώ/τ.μ., ενώ τυχόν υπερβάσεις δαπανών δεν θα καλύπτονται.
Και οι προμηθευτές στο παιχνίδι του Εξοικονομώ
Στο μεταξύ, προωθείται μια νέα διαδικασία για τις ενεργειακές αναβαθμίσεις μέσα από τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας. Μάλιστα αυτό θα τρέχει χωρίς επιδοτήσεις, μέσω της θεσμοθέτησης του χρηματοδοτικού εργαλείου On-Bill Financing (OBF).
Αυτό το νέο σχήμα προβλέπει τη δυνατότητα οι πάροχοι να καλύπτουν το κόστος των έργων – είτε με ίδια κεφάλαια είτε μέσω δανεισμού – και εν συνεχεία να αποπληρώνονται για τις δράσεις που κάνουν μέσα μέσα από τους λογαριασμούς ρεύματος των πελατών τους.
Όλα αυτά προβλέπονται στον «Οδικό Χάρτη για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια» του ΥΠΕΝ, ο οποίος εγκρίθηκε πρόσφατα με υπουργική απόφαση, με βασικό στόχο να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε οι παρεμβάσεις εξοικονόμησης να προχωρούν ακόμη και χωρίς επιδοτήσεις.
Πάντως, για την εφαρμογή του OBF απαιτείται τροποποίηση του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας, μέσω υπουργικής απόφασης κατόπιν εισήγησης της ΡΑΑΕΥ. Η διαδικασία αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τις αρχές Μαρτίου, καθώς πρόκειται για μεταρρύθμιση που συνδέεται με ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης. Μέσα από αυτήν θα βρεθούν και λύσεις για διάφορα ζητήματα όπως πχ από η αλλαγή προμηθευτή από τους καταναλωτές κτλ.
