Σε μια συγκυρία που με αιχμή την πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες αναδιατάσσεται η γεωπολιτική το ζήτημα ασφάλειας εφοδιασμού προτάσσεται ως κομβικό για την διασφάλιση αειφορικής ανάπτυξης αλλά και εν γένει οικονομικής ανεξαρτησίας. Δεν είναι τυχαίο ότι η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να «εκτοξεύει» τη ζήτηση χαλκού κατά 50% μέχρι το 2040 σύμφωνα με μελέτη της S&P Global, την ώρα που η ποιότητα των κοιτασμάτων, σε παγκόσμιο επίπεδο, φθίνει και νέα έργα εξόρυξης αντιμετωπίζουν δυσκολίες σε αδειοδοτήσεις.
Συγκεκριμένα, με βάση νέα έρευνα Schneider Electric, σχετικά με την ανάπτυξη του AI και τον αντίκτυπό του στη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, «AI & Energy in Europe» (Τεχνητή Νοημοσύνη και Ενέργεια στην Ευρώπη), χωρίς άμεσες συντονισμένες επενδύσεις σε υποδομές δικτύου, έξυπνη διαχείριση της ηλεκτρικής ενέργειας και διατομεακές συνεργασίες, η Ευρώπη κινδυνεύει να αντιμετωπίσει μια σημαντική ενεργειακή κρίση που θα μπορούσε να εμποδίσει την καινοτομία και την οικονομική πρόοδο.
Η έκθεση παρουσιάζει τέσσερα σενάρια που εξετάζουν την επέκταση της χωρητικότητας των data centers και την αναμενόμενη ζήτηση ενέργειας, με βάση διαφορετικά ρυθμιστικά καθεστώτα. Δείχνει ότι έως το 2030, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από AI στην Ευρώπη θα μπορούσε να ακολουθήσει δραματικά διαφορετικές πορείες: 45 TWh υπό περιορισμένη ανάπτυξη, 90 TWh μέσω συντονισμένης βιώσιμης ανάπτυξης, 145 TWh υπό ανεξέλεγκτη επέκταση ή μια ασταθή πορεία που θα κυμαίνεται μεταξύ κρίσης και ανάκαμψης.
Το “κρίσιμο” σταυροδρόμι
Στο μεταξύ, σύμφωνα με νέα μελέτη της S&P Global, η παγκόσμια ζήτηση για χαλκό αναμένεται να αυξηθεί κατά 50% μέχρι το 2040 και να φτάσει τους 42 εκατ. τόνους ετησίως, με βασικούς παράγοντες την ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης (Artificial Intelligence, ΑΙ) και της ρομποτικής καθώς και των δαπανών σε εφαρμογές άμυνας.
Ωστόσο, σχεδόν το 25% της ζήτησης εκτιμάται ότι θα παραμείνει ακάλυπτο αν δεν υπάρξει αύξηση της προσφοράς ‘κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου’, καθώς ο χαλκός αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά μέταλλα στην παγκόσμια οικονομία, με ευρεία γκάμα εφαρμογών σε κατασκευές, μεταφορές, τεχνολογία και ηλεκτρονικά προϊόντα, λόγω της υψηλής αγωγιμότητας, της αντοχής στη διάβρωση και της ευπλαστότητάς του.
Ο Ευαγ. Μυτιληναίος
Στο φόντο αυτό ηχηρή ήταν και πάλι η παρέμβαση που έκανε ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, Πρόεδρος της Ένωσης και Executive Chairman της METLEN, με αφορμή τη μετονομασία της Eurometaux σε European Metals έπειτα από σχεδόν 40 χρόνια. Όταν άλλοι υποστηρίζουν ενεργά τις βιομηχανίες τους, διασφαλίζουν την ενεργειακή τους βάση και χρησιμοποιούν οικονομικά εργαλεία στρατηγικά, η Ευρώπη δεν μπορεί να βασίζεται στην καλή θέληση και στις διαδικασίες μόνο, τόνισε ο κ. Ε.Μυτιληναίος.
Υπενθυμίζεται ότι στην Ευρώπη, όπως είπε, ο Νόμος για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες κυρίως μας δίνει μια λίστα — 34 υλικά, 17 από αυτά με την ένδειξη στρατηγικά — μαζί με στόχους και διαδικασίες. Αυτό που δεν μας παρέχει είναι πραγματική οικονομική υποστήριξη ή στρατηγική αποθήκευση σε μεγάλη κλίμακα. Το πρόβλημα εντοπίζεται, αλλά δεν διορθώνεται, συμπλήρωσε.
«Τα ευρωπαϊκά μέταλλα βρίσκονται στο επίκεντρο της επόμενης μέρας της ηπείρου, ενισχύοντας την ενεργειακή μετάβαση, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την ασφάλεια. Χρησιμοποιούνται σε δίκτυα και μπαταρίες, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, data centers, αμυντικά συστήματα, κτίρια και μεταφορές», σημείωσε αρχικά ο κ. Μυτιληναίος.
Προσέθεσε, ωστόσο, πως «η Ευρώπη, αν θέλει να ηγηθεί στις καθαρές τεχνολογίες, πρέπει να σταματήσει να εξαρτάται από εισαγωγές πρώτων υλών και να εξάγει θέσεις εργασίας». «Η σημερινή ημέρα είναι κρίσιμη, καθώς η μετονομασία της Ένωσής μας σε European Metals αποτυπώνει μια σημαντική εξέλιξη σε έναν κλάδο που αναγνωρίζει τις αλλαγές στον κόσμο και είναι έτοιμος να προσαρμοστεί στην εντεινόμενη ανταγωνιστικότητα και ανθεκτικότητα», τόνισε ακόμη. Σημειώνεται πως η ιστορία της European Metals είναι πολύ μακρά, αφού η Ένωση υφίσταται από το 1957 και – πιο πρόσφατα – ως Eurometaux από το 1988.
“Οι κοινότητες που χτίζονται γύρω από τη βιομηχανία είναι ανθεκτικές κοινότητες, διατηρούν τις δεξιότητες, την καινοτομία και την κοινωνική σταθερότητα. Μόλις χαθούν, δεν αντικαθίσταται εύκολα.
Όπως τόνισε ο κ. Μυτιληναίος, “τα ευρωπαϊκά μέταλλα είναι κεντρικής σημασίας για το μέλλον της Ευρώπης. Υποστηρίζουν την ενεργειακή μετάβαση, την ψηφιακή μετάβαση και την ασφάλεια της Ευρώπης. Βρίσκονται στα δίκτυα, στις μπαταρίες, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τα κέντρα δεδομένων, στα αμυντικά συστήματα, τα κτίρια και την κινητικότητα.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να διεκδικήσει ηγετική θέση στις καθαρές τεχνολογίες ενώ εισάγει... υλικά και εξάγει θέσεις εργασίας.
Γι' αυτό έχει σημασία η σημερινή μέρα.
Η μετάβασή μας στα Ευρωπαϊκά Μέταλλα αντικατοπτρίζει μια βαθύτερη εξέλιξη — έναν κλάδο που κατανοεί ότι ο κόσμος έχει αλλάξει και είναι έτοιμος να προσαρμοστεί.
Έχει δεσμευτεί στην ανταγωνιστικότητα και ανθεκτικότητα, όχι ως συνθήματα αλλά ως αρχές λειτουργίας.
Είμαστε περήφανοι για την κληρονομιά μας. Επενδύουμε. Καινοτομούμε. Απανθρακοποιούμε. Εμείς ανταγωνιζόμαστε παγκοσμίως.
Όταν ο κόσμος αλλάζει, οι σοβαρές βιομηχανίες δεν μένουν στάσιμες — εξελίσσονται.
Σήμερα, τα Ευρωπαϊκά Μέταλλα αντικατοπτρίζουν αυτή την εξέλιξη.
Ελάτε μαζί μου καθώς αποκαλύπτουμε ένα νέο κεφάλαιο για τη μεταλλουργική βιομηχανία της Ευρώπης: Τα Ευρωπαϊκά Μέταλλα” συμπλήρωσε.
Το “σήμα” του ΣΜΕ
Στο μεταξύ, με μήνυμά του για το νέο έτος στο ενημερωτικό newsletter του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων, ο πρόεδρός του Κώστας Γιαζιτζόγλου έχει επισημάνει τη σημασία μια ορθολογικής εξορυκτικής πολιτικής. “Η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών αιχμής σε άμυνα, πληροφορική και ενέργεια εξαρτάται απόλυτα από ορυκτά για τα οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται πολύ μακριά από το να έχει στοιχειώδη ανεξαρτησία εφοδιασμού” ανάφερε και προσέθεσε:
“Ως κλάδος, έχουμε επανειλημμένα επισημάνει ότι η ανάπτυξη της εξόρυξης στην ΕΕ – και κατ’ επέκταση στην Ελλάδα – είναι απλά ζήτημα πολιτικής βούλησης. Δεν λείπουν ούτε τα κοιτάσματα, ούτε η τεχνογνωσία, ούτε το επιστημονικό δυναμικό. Λείπει ξεκάθαρα η θέληση να γίνουν πράγματα τα οποία θα «στεναχωρήσουν» βραχυπρόθεσμα λίγους, προκειμένου να ευνοήσουν μακροπρόθεσμα τους πολλούς.
Για το 2026 ευχόμαστε να συνειδητοποιήσουν οι Ευρωπαίοι πολιτικοί ότι η εποχή της «άνευ όρων υπεργολαβίας» από την Ασία, έχει τελειώσει. Η ΕΕ πρέπει να ανακτήσει σύντομα ουσιαστική ανταγωνιστικότητα στην παραγωγή κρίσιμων ορυκτών, αν θέλει να μην βρεθεί σε συνθήκες που δεν θα είναι καθόλου ευχάριστες. Από την Ελληνική πολιτεία προσδοκάμε να αντιληφθεί την αναπτυξιακή ευκαιρία που υπάρχει στο υπέδαφος και να τολμήσει να λύσει ζητήματα τα οποία – κανονικά – δεν θα έπρεπε να υφίστανται.”
Πάντως, θετικά αποτιμά ο Σύνδεσμος Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων (ΣΜΕ) πρόσφατες δηλώσεις της πολιτικής ηγεσίας του ΥπΕΝ για τη σημασία του εθνικού ορυκτού πλούτου τόσο στην οικονομική ανάπτυξη όσο και στη γεωπολιτική ενίσχυση της χώρας μας και την ρητή δέσμευση για περαιτέρω αξιοποίηση του.
“Στην προσπάθειά μας να συμβάλλουμε στην επίτευξη αυτού του στόχου, δεσμευτήκαμε σε πρόσφατη συνάντηση με τον Υφυπουργό κύριο Τσάφο και την Γενική Γραμματέα κυρία Παληαρούτα να καταθέσουμε σειρά προτάσεων τόσο για θεσμικά όσο και για κανονιστικά θέματα, τα οποία, κατά την άποψή μας - χωρίς ιδιαίτερο λόγο — εμποδίζουν την ανάπτυξη της εξόρυξης” αναφέρει ο ΣΜΕ, που έχει ήδη αποστείλει 2 υπόμνημα, με προτάσεις για την επίλυση του ιδιότυπου και μάλλον παράδοξου ιδιοκτησιακού ζητήματος που ισχύει στις Κυκλάδες, αλλά και με θέσεις μιας ολοκληρωμένης πολιτικής. “Ειδικά, το δεύτερο περιέχει 12 έτοιμες προτάσεις νομοθέτησης για 12 απλά και καθημερινά ζητήματα, τα οποία επιβαρύνουν την εξορυκτική δραστηριότητα τόσο με κόστος όσο και με χρονικές καθυστερήσεις” αναφέρει ο ΣΜΕ.
Κινήσεις ανάπτυξης
Στο νέο χάρτη αυτό η Ελλάδα επιχειρεί να βρει βηματισμό Έτσι, τις προηγούμενες μέρες καταγράφηκαν σημαντικές κινήσεις. Συγκεκριμένα, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) ενέκρινε χρηματοδότηση ύψους €90 εκατ. προς τη METLEN Energy & Metals, για την υλοποίηση στρατηγικών επενδύσεων στο ιστορικό εργοστάσιο Αλουμίνιον της Ελλάδος της εταιρείας, στη Στερεά Ελλάδα, με στόχο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής βωξίτη και γαλλίου, δύο κρίσιμων πρώτων υλών για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση της Ευρώπης.
Το έργο περιλαμβάνει τον εκσυγχρονισμό της εξόρυξης βωξίτη, βασικής πρώτης ύλης για την παραγωγή αλουμινίου, καθώς και τη δημιουργία νέας μονάδας παραγωγής γαλλίου, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα των κρίσιμων πρώτων υλών.
Όπως αναφέρει η ΕΤΕπ, η επένδυση ευθυγραμμίζεται πλήρως με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράξης για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (Critical Raw Materials Act) και συμβάλλει στη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από εισαγωγές, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα και τη βιωσιμότητα των ευρωπαϊκών βιομηχανικών αλυσίδων αξίας.
Σημαντικό μέρος της επένδυσης της METLEN αποτελεί η ανάπτυξη της πρώτης μονάδας παραγωγής γαλλίου στην Ευρώπη. Με τη συγκεκριμένη επένδυση, οι ευρωπαϊκές εισαγωγές γαλλίου υποκαθίστανται πλήρως, ενισχύοντας ουσιαστικά τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης και μειώνοντας την εξάρτηση από τρίτες χώρες. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η παραγωγή κρίσιμων τεχνολογιών που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών, από την ενεργειακή μετάβαση έως την άμυνα. Ενδεικτικά αναφέρονται:
α) Ολοκληρωμένα Συστήματα που χρησιμοποιούνται σε πληροφορική και τηλεπικοινωνίες,
β) Λαμπτήρες με φωτοδιόδους (LED) και
γ) Μαγνήτες διαρκείας κ.α.
Επίσης, με βάση, όσα ανέφερε την περασμένη εβδομάδα, ανακοίνωση της μητρικής εταιρίας της Ελληνικός Χρυσός, για το έργο Σκουριών, ποιυ είναι μέρος των Μεταλλείων Κασσάνδρας, βρίσκεται στην Χαλκιδική στη Βόρεια Ελλάδα και είναι ένα πορφυριτικό έργο χαλκού-χρυσού, με εκτιμώμενη διάρκεια ζωής του μεταλλείου τα 20 έτη και αναμενόμενη μέση ετήσια παραγωγή 140.000 ουγκιών χρυσού και 67 εκατομμυρίων λιβρών χαλκο, φέτος αναμένεται η πρώτη παραγωγή. Συγκεκριμένα, η πρώτη παραγωγή του συμπυκνώματος χαλκού-χρυσού αναμένεται προς το τέλος του 1ου τριμήνου του 2026 και η εμπορική παραγωγή αναμένεται στα μέσα του 2026. Η πρόβλεψη παραγωγής και κόστους θα αποτελεί μέρος της συνολικής πρόβλεψης της μητρικης El Dorado, η οποία αναμένεται να δημοσιοποιηθεί στις 19 Φεβρουαρίου 2026.
Όπως παράλληλα αναφέρεται η Ελληνικός Χρυσός, εφαρμόζει σύγχρονες τεχνολογίες παρακολούθησης νερού, αέρα και εδάφους, επενδύει στη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας των εγκαταστάσεών της και έχει θέσει στόχους που συνδέονται με τα διεθνή πρότυπα ESG και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Παράλληλα, η αυξανόμενη χρήση ψηφιακών εργαλείων και τεχνολογιών αιχμής στην παραγωγική διαδικασία δημιουργεί τις προϋποθέσεις για περαιτέρω αξιοποίηση δεδομένων (data-driven mining), αντίστοιχα με όσα παρατηρούνται σε διεθνή παραδείγματα, όπως αυτό της Rio Tinto.
Σε αυτό το πλαίσιο, όπως τονίζεται, η εξορυκτική δραστηριότητα μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως πηγή προμήθειας πρώτων υλών, αλλά και ως κόμβος τεχνολογικής, περιβαλλοντικής και τοπικής προστιθέμενης αξίας, ενισχύοντας τη σύνδεση της Ελλάδας με τις ευρωπαϊκές και διεθνείς αλυσίδες κρίσιμων πρώτων υλών, όπως ο χαλκός και άλλα μέταλλα.
