Σε καθεστώς αυξημένης επιφυλακής βρίσκεται η Ευρώπη, καθώς η κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή εντείνει τις πιέσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Υπό το βάρος των εξελίξεων, λοιπόν, οι υπουργοί Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης συγκαλούν σήμερα, στις 15:00, έκτακτη τηλεδιάσκεψη με βασικό αντικείμενο τόσο την άνοδο των τιμών όσο και τη διασφάλιση της επάρκειας καυσίμων ενόψει του χειμώνα.
Συγκεκριμένα, ο προβληματισμός στις Βρυξέλλες εστιάζει στην περιορισμένη διαθεσιμότητα ενεργειακών πόρων και στις ζημιές που έχουν υποστεί κρίσιμες υποδομές στη Μέση Ανατολή, οι οποίες εκτιμάται ότι θα χρειαστούν χρόνο για να αποκατασταθούν και άρα ακόμη και σε ένα καλό σενάριο τερματισμού της κρίσης δε θα μπορούν άμεσα να δώσουν ροές αγαθών. Κάτι που μπορεί να επηρεάσει τιμές και βέβαια επάρκεια αγαθών.
‘Καμπανάκι” για το ντίζελ
Στο μεταξύ, όπως έχει αναφέρει πριν λίγες μέρες, στο energycast του energymag.gr , ο πρόεδρος του ΣΕΕΠΕ και πρόεδρος της ΕΛΙΝΟΙΛ, Γιάννης Αληγιζάκης, το Ντίζελ βρίσκεται στο «Μάτι του Κυκλώνα».
Όπως ανέφερε, το ντίζελ, που αποτελεί την «καρδιά» της οικονομίας και των μεταφορών, παρουσιάζει ιδιαίτερη επιβάρυνση.
Αυτό οφείλεται σε έναν συνδυασμό παγκόσμιων παραγόντων:
1. Η στάση της Κίνας: Παρόλο που διαθέτει τεράστια αποθέματα —άνω του 1 δισεκατομμυρίου βαρελιών, περισσότερα και από τις χώρες του G7— δεν τα χρησιμοποιεί, αναγκάζοντας τη διεθνή αγορά σε αναζήτηση νέων φορτίων που ανεβάζουν τις τιμές.
2. Κυρώσεις και Ζημιές στη Ρωσία: Η αποκοπή από το ρωσικό ντίζελ και οι ζημιές σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν μειώσει την προσφορά.
3. Εξειδίκευση Παραγωγής: Δεν παράγουν όλα τα διυλιστήρια τις ίδιες ποσότητες ντίζελ, και η παγκόσμια ζήτηση (Κίνα, Ινδία) έχει μετατοπιστεί απότομα.
Η παρούσα κρίση χαρακτηρίζεται από τον κ. Αληγιζάκη ως «πολύ χειρότερη από αυτή της Ουκρανίας», λόγω της συνεχιζόμενης αβεβαιότητας και της αστάθειας στα ενεργειακά προϊόντα, όπως το φυσικό αέριο και το LNG. Παρά τον έντονο προβληματισμό για το μέλλον, η διασφάλιση των αποθεμάτων προσφέρει μια σχετική ηρεμία όσον αφορά την επάρκεια της αγοράς.
Η σύσκεψη
Από ελληνικής πλευράς, στη σύσκεψη θα συμμετάσχουν ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος, οι οποίοι αναμένεται να επαναλάβουν τη θέση της Αθήνας υπέρ ευρωπαϊκά συντονισμένων παρεμβάσεων, ιδίως ως προς το δημοσιονομικό τους αποτύπωμα. Στην ίδια κατεύθυνση, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη εισηγηθεί την ενεργοποίηση ρήτρας διαφυγής σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ώστε να περιοριστεί η επιβάρυνση των εθνικών προϋπολογισμών.
Η αγορά
Σε ό,τι αφορά την ελληνική αγορά, η εικόνα παραμένει προς το παρόν σταθερή. Τα διυλιστήρια έχουν διαφοροποιήσει τις πηγές προμήθειας, ενώ τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου υπερβαίνουν τις 90 ημέρες. Παράλληλα, τα επίπεδα πληρότητας στα τερματικά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) καταγράφουν σημαντική άνοδο, φθάνοντας στο 70,3% στα τέλη Μαρτίου, από 30,2% έναν μήνα νωρίτερα.
Οι πηγές προμήθειας σε ανακατεύθυνση
Στο φόντο, αυτό οι βασικοί ενεργειακοί όμιλοι της χώρας έχουν ήδη προσαρμόσει την τροφοδοσία τους. Η HelleniQ Energy αντλεί αργό από ένα ευρύ φάσμα χωρών, μεταξύ των οποίων το Καζακστάν, το Ιράκ, η Σαουδική Αραβία και η Νορβηγία, ενώ η Motor Oil βασίζεται κυρίως στη Λιβύη, συμπληρωματικά σε προμήθειες από την Αίγυπτο, τη Βόρεια Θάλασσα και τις ΗΠΑ. Παράλληλα, μέρος των φορτίων ιρακινού πετρελαίου διοχετεύεται πλέον μέσω αγωγών.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ωστόσο, τα αποθέματα φυσικού αερίου παραμένουν χαμηλά, με τις υπόγειες αποθήκες να βρίσκονται στο 28,1% της χωρητικότητάς τους. Το γεγονός αυτό εντείνει την πίεση για ταχεία αναπλήρωση ενόψει της χειμερινής περιόδου, εξέλιξη που ενδέχεται να διατηρήσει ανοδική τάση στις τιμές.
Ήδη, οι διεθνείς τιμές κινούνται σε υψηλά επίπεδα: το Brent διαμορφώνεται κοντά στα 111,6 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το φυσικό αέριο στο TTF για παραδόσεις Μαΐου προσεγγίζει τα 55 ευρώ/MWh — σημαντικά υψηλότερα σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν την έναρξη της κρίσης.
Στο πλαίσιο αυτό, οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ καλούνται να καταθέσουν προτάσεις για συντονισμένες παρεμβάσεις, με τις Βρυξέλλες να αποθαρρύνουν μονομερείς κινήσεις που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν περαιτέρω την αγορά. Προτεραιότητα αποτελεί η επιτάχυνση της πλήρωσης των αποθηκών και η ομαλοποίηση της αγοράς πετρελαιοειδών.
Παρά τις πιέσεις, πάντως, η ΕΕ εκτιμά ότι βραχυπρόθεσμα δεν διακυβεύεται η συνολική επάρκεια, καθώς οι βασικοί προμηθευτές είναι πλέον η Νορβηγία και οι ΗΠΑ. Ωστόσο, εντείνονται οι ανησυχίες για συγκεκριμένα προϊόντα, όπως το ντίζελ και τα αεροπορικά καύσιμα, όπου ήδη καταγράφονται ενδείξεις στενότητας. Δεν είναι τυχαία η προειδοποίηση του επικεφαλής της Shell, Wael Sawan, για πιθανές ελλείψεις σε καύσιμα προς τα τέλη Απριλίου.
