Η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή και η άνοδος των διεθνών τιμών ενέργειας επιβαρύνουν την εξωτερική θέση της ελληνικής οικονομίας, ενισχύοντας τις πιέσεις στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Παράλληλα, η γήρανση του πληθυσμού και η κλιματική αλλαγή παραμένουν σημαντικοί μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι για την ανάπτυξη, σύμφωνα με την ανάλυση της S&P Global Ratings, η οποία διατήρησε, την περασμένη Παρασκευή, την πιστοληπτική αξιολόγηση της Ελλάδας στη βαθμίδα BBB/A-2 με σταθερές προοπτικές.
Ο οίκος αναγνωρίζει τη δημοσιονομική υπεραπόδοση, την ανθεκτικότητα της οικονομικής δραστηριότητας και την αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους. Ωστόσο, επισημαίνει ότι η εξάρτηση από εισαγόμενα αγαθά και υδρογονάνθρακες, σε συνδυασμό με το υψηλό εξωτερικό χρέος, καθιστά την ελληνική οικονομία ευάλωτη σε νέες ενεργειακές αναταράξεις και επιδείνωση του διεθνούς περιβάλλοντος.
Ενεργειακό κόστος και εξωτερικές ανισορροπίες
Η S&P προβλέπει ότι το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών θα αυξηθεί στο 7% του ΑΕΠ το 2026, από 5,8% το 2025, καθώς το υψηλότερο ενεργειακό κόστος επιβαρύνει τις εισαγωγές. Η εξέλιξη αναδεικνύει τη διαρθρωτική αδυναμία της χώρας, η οποία εξακολουθεί να εξαρτάται σημαντικά από εισαγόμενη ενέργεια και προϊόντα.
Ο οίκος εκτιμά ότι το έλλειμμα θα αρχίσει να περιορίζεται τα επόμενα χρόνια, καθώς θα εξομαλύνονται οι ενεργειακές τιμές και θα ολοκληρώνεται το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, υποχωρώντας στο 4,5% του ΑΕΠ έως το 2029.
Η εξωτερική θέση παραμένει, ωστόσο, βασική αδυναμία της πιστοληπτικής εικόνας της Ελλάδας. Η εξάρτηση από τις διεθνείς αγορές χρηματοδότησης αυξάνει την έκθεση της χώρας σε ενδεχόμενες αναταράξεις, αν και η συμμετοχή στην Ευρωζώνη και το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο λειτουργούν προστατευτικά.
Ανθεκτική ανάπτυξη με στήριξη από τουρισμό και επενδύσεις
Παρά το ενεργειακό σοκ, η οικονομική δραστηριότητα διατηρεί τη δυναμική της. Το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,9% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο του 2026, ενώ ο τουρισμός, οι εξαγωγές και οι επενδύσεις αντισταθμίζουν μέρος των πιέσεων στην κατανάλωση.
Οι εισερχόμενες τουριστικές αφίξεις αυξήθηκαν κατά 14,7% έως τον Ιούνιο, ενώ η ανεργία υποχώρησε στο 7,4% τον Αύγουστο, στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 18 ετών, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο οίκος.
Η S&P προβλέπει μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης περίπου 2,1% για την περίοδο 2027-2029. Καθοριστικός παράγοντας θα είναι η διατήρηση της επενδυτικής δραστηριότητας μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, μέσω άλλων ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων και αυξημένων εγχώριων πόρων.
Πρωτογενές πλεόνασμα 3,8% και μείωση του χρέους
Στο δημοσιονομικό πεδίο, η Ελλάδα αναμένεται να υπερβεί τους στόχους για το 2026. Η S&P προβλέπει πρωτογενές πλεόνασμα 3,8% του ΑΕΠ και συνολικό πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης 0,8% του ΑΕΠ, χάρη στην αύξηση των φορολογικών εσόδων, τη μείωση της ανεργίας και τις μεταρρυθμίσεις για τη φορολογική συμμόρφωση.
Το καθαρό δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει στο 123% του ΑΕΠ το 2026 και περαιτέρω στο 107% έως το τέλος του 2029. Η ευνοϊκή διάρθρωση του χρέους και η μεγάλη μέση διάρκεια αποπληρωμής περιορίζουν την έκθεση του Δημοσίου στις μεταβολές των επιτοκίων.
Η δημοσιονομική επίδοση, όπως τονίζεταιι, μάλοστα, αποτελεί βασικό στήριγμα της αξιολόγησης, χωρίς να εξαλείφει τις αδυναμίες που συνδέονται με το υψηλό χρέος και τις εξωτερικές ανισορροπίες.
Δημογραφικό και κλιματική αλλαγή οι μακροπρόθεσμες προκλήσεις
Πέρα από τις γεωπολιτικές και ενεργειακές πιέσεις, η S&P επισημαίνει τους κινδύνους από τη συρρίκνωση και τη γήρανση του πληθυσμού, καθώς και από την κλιματική αλλαγή.
Ο ελληνικός πληθυσμός έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 6% από το 2011, ενώ η αύξηση του ποσοστού των ατόμων άνω των 65 ετών αναμένεται να περιορίσει το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό και να επιβαρύνει τις μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές προοπτικές.
Οι διαρθρωτικές αδυναμίες, σε συνδυασμό με την εξάρτηση από εισαγωγές ενέργειας, όπως αναφέρεται, καθιστούν κρίσιμη την ενίσχυση της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας της οικονομίας απέναντι σε εξωτερικά σοκ.
