Σε νέα φάση προετοιμασίας εισέρχεται η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, με την άφιξη του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo» στο λιμάνι του Ηρακλείου να επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της επανέναρξης των θαλάσσιων ερευνών για τον Great Sea Interconnector (GSI).
Το γαλλικό σκάφος κατέπλευσε το πρωί της Τρίτης 27 Οκτωβρίου στην Κρήτη, έχοντας αναχωρήσει τέσσερις ημέρες νωρίτερα από τη Νάπολη της Ιταλίας. Η παρουσία του στο Ηράκλειο συνδέεται με την προετοιμασία των εργασιών αποτύπωσης του θαλάσσιου πυθμένα, οι οποίες αποτελούν κρίσιμο στάδιο για την υλοποίηση της υποθαλάσσιας ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Το επόμενο ορόσημο για το έργο είναι η έκδοση της ναυτικής οδηγίας, που θα επιτρέψει την πραγματοποίηση των προγραμματισμένων ερευνών. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η σχετική NAVTEX, για την οποία έχει υποβάλει αίτημα η γαλλική Nexans, αναμένεται μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του Νοεμβρίου, εφόσον ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες.
Η Nexans έχει αναλάβει την κατασκευή του υποθαλάσσιου καλωδίου, ενώ οι νέες εργασίες εκτιμάται ότι θα επικεντρωθούν αρχικά στη θαλάσσια περιοχή της Κάσου, όπου είχαν διακοπεί οι προηγούμενες έρευνες.
Στο επίκεντρο η Κάσος και οι θαλάσσιες έρευνες
Η επιστροφή των ερευνητικών δραστηριοτήτων στην περιοχή της Κάσου θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για την περαιτέρω εξέλιξη του GSI, καθώς πρόκειται για ένα από τα πλέον ευαίσθητα σημεία της σχεδιαζόμενης διαδρομής.
Ο προγραμματισμός προβλέπει την πραγματοποίηση ερευνών νοτιοανατολικά της Καρπάθου, με κατεύθυνση προς την Κύπρο, έως τα όρια των κυπριακών χωρικών υδάτων.
Μέσω των βυθομετρικών εργασιών θα συγκεντρωθούν τα αναγκαία τεχνικά δεδομένα για τη μορφολογία του πυθμένα και τις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν κατά μήκος της όδευσης του καλωδίου. Πρόκειται για στοιχεία απαραίτητα προκειμένου να προσδιοριστούν οι τεχνικές απαιτήσεις της πόντισης, ιδίως σε περιοχές όπου τα θαλάσσια βάθη φτάνουν ακόμη και τα 3.000 μέτρα.
Ωστόσο, η σημασία της επανέναρξης των ερευνών υπερβαίνει το τεχνικό σκέλος, καθώς συνδέεται άμεσα με τις ελληνοτουρκικές διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η συγκεκριμένη περιοχή είχε βρεθεί και στο παρελθόν στο επίκεντρο διπλωματικών αντιπαραθέσεων, με αποτέλεσμα η συνέχιση των εργασιών να αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για την πορεία του έργου.
Στο παρασκήνιο, σύμφωνα με δημοσιευμένες πληροφορίες, είχαν προηγηθεί διπλωματικές επαφές με συμμετοχή και της γαλλικής πλευράς, προκειμένου να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την επανεκκίνηση των δραστηριοτήτων.
Η έκδοση της NAVTEX και κυρίως η πραγματική έναρξη των ερευνών θα αποτελέσουν, επομένως, τα επόμενα ουσιαστικά βήματα για να διαπιστωθεί κατά πόσο μπορεί να προχωρήσει ο σχεδιασμός χωρίς νέες εμπλοκές.
Η στρατηγική σημασία του GSI και τα επόμενα βήματα
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, η πρόοδος του Great Sea Interconnector παραμένει βασική επιδίωξη, καθώς η ολοκλήρωση της διασύνδεσης θα επιτρέψει την ηλεκτρική σύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς ενέργειας, περιορίζοντας την ενεργειακή απομόνωση της χώρας.
Η σημασία του έργου βρέθηκε πρόσφατα και στο επίκεντρο της συνάντησης του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, με την πρόεδρο της κυπριακής Βουλής, Αννίτα Δημητρίου, κατά την οποία επιβεβαιώθηκε η κοινή πρόθεση των δύο πλευρών να συνεχιστούν οι προσπάθειες για την υλοποίησή του.
Ο σχεδιασμός προβλέπει ηλεκτρική διασύνδεση συνολικού μήκους περίπου 1.208 χιλιομέτρων, εκ των οποίων τα 898 χιλιόμετρα αφορούν το τμήμα μεταξύ Κρήτης και Κύπρου. Η μεταφορική ικανότητα προβλέπεται στα 1.000 MW, με τάση λειτουργίας 500 kV.
Το επενδυτικό κόστος εκτιμάται σε περίπου 1,9 δισ. ευρώ, ενώ το έργο έχει εξασφαλίσει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση 680 εκατ. ευρώ, στο πλαίσιο της αναγνώρισής του ως υποδομής κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
Πέρα από την ενεργειακή του διάσταση, ο GSI συνδέεται και με τη δυνατότητα ενίσχυσης των ηλεκτρικών ανταλλαγών στην Ανατολική Μεσόγειο, με μακροπρόθεσμη προοπτική επέκτασης προς το Ισραήλ.
Σε κάθε περίπτωση, η άφιξη του γαλλικού πλοίου στο Ηράκλειο αποτελεί ένδειξη κινητικότητας γύρω από το έργο, χωρίς ωστόσο να σημαίνει ότι έχουν αρθεί όλες οι εκκρεμότητες που συνοδεύουν την υλοποίησή του.
Το κρίσιμο τεστ μεταφέρεται πλέον στη θάλασσα, καθώς η έκδοση της NAVTEX και η επανέναρξη των ερευνών στην περιοχή της Κάσου θα δείξουν εάν ο Great Sea Interconnector μπορεί να περάσει από το στάδιο της προετοιμασίας σε εκείνο της ουσιαστικής προόδου των εργασιών.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και οι παράλληλες έρευνες νοτιοανατολικά της Κρήτης
Την ίδια περίοδο, η κινητικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο ενισχύεται και από τις εργασίες που πραγματοποιούνται για διαφορετικό υποθαλάσσιο έργο, το East Med Corridor (EMC).
Το ερευνητικό πλοίο «KOBI REUGG» δραστηριοποιείται νοτιοανατολικά της Κρήτης, πραγματοποιώντας εργασίες που σχετίζονται με την ανάπτυξη του διεθνούς δικτύου οπτικών ινών, το οποίο φιλοδοξεί να δημιουργήσει μια νέα ψηφιακή διαδρομή μεταξύ Ασίας και Ευρώπης.
Η σχεδιαζόμενη υποδομή θα συνδέει, μεταξύ άλλων, τη Σιγκαπούρη, τη Σαουδική Αραβία, το Ισραήλ, την Κύπρο και την Ελλάδα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι έρευνες εξελίσσονται σε θαλάσσια περιοχή που εμπίπτει στις διεκδικήσεις τις οποίες προβάλλουν Άγκυρα και Τρίπολη μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου, τη νομιμότητα του οποίου αμφισβητεί η ελληνική πλευρά.
Για τις συγκεκριμένες εργασίες είχε προηγηθεί ελληνική NAVTEX, στην οποία η Τουρκία απάντησε με δική της ναυτική οδηγία. Παρά την ανταλλαγή NAVTEX, οι μέχρι στιγμής πληροφορίες αναφέρουν ότι οι δραστηριότητες εξελίσσονται χωρίς να έχουν καταγραφεί περιστατικά έντασης.
Το ζήτημα αποκτά πρόσθετη γεωπολιτική διάσταση μετά τις πρόσφατες εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις αναφορές περί επικύρωσής του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης.
Παρότι πρόκειται για δύο διαφορετικά έργα, με διακριτό ενεργειακό και τηλεπικοινωνιακό αντικείμενο, οι παράλληλες δραστηριότητες αναδεικνύουν τη στρατηγική σημασία που αποκτούν οι υποθαλάσσιες υποδομές στην ευρύτερη περιοχή.
