Το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο κατέγραψε εκρηκτική άνοδο μετά την κλιμάκωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, ενισχύοντας τους φόβους για σοβαρή διαταραχή στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό.
Τα συμβόλαια αναφοράς εκτινάχθηκαν έως και 25% — η μεγαλύτερη ημερήσια άνοδος από τον Αύγουστο του 2023 — καθώς η διέλευση δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ ουσιαστικά σταμάτησε το Σαββατοκύριακο. Το στρατηγικής σημασίας πέρασμα διακινεί περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Παράλληλα, έντονη άνοδο κατέγραψε και το πετρέλαιο.
Η κατάσταση απειλεί να προκαλέσει το σοβαρότερο σοκ στις αγορές φυσικού αερίου από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία πριν από τέσσερα χρόνια, που αναδιαμόρφωσε τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές. Αν και οι ασιατικές οικονομίες απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος του LNG της Μέσης Ανατολής, οποιαδήποτε διαταραχή θα εντείνει τον ανταγωνισμό για εναλλακτικές προμήθειες, ωθώντας τις τιμές ανοδικά διεθνώς — συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης.
Η Ευρώπη σε ευάλωτη θέση
Η Ευρώπη εισέρχεται στην άνοιξη με χαμηλότερα του συνήθους αποθέματα. Παρότι η ζήτηση μειώνεται καθώς ολοκληρώνεται ο χειμώνας, οι δεξαμενές αποθήκευσης χρειάζονται σημαντικές ποσότητες LNG το καλοκαίρι για να προετοιμαστεί η αγορά ενόψει της επόμενης περιόδου θέρμανσης.
«Το κρίσιμο ερώτημα για τους traders είναι πόσο θα παραμείνουν κλειστά τα Στενά», δήλωσε ο Tom Marzec-Manser της Wood Mackenzie. «Όσο περισσότερο διαρκεί η διακοπή, τόσο υψηλότερα θα κινηθούν οι τιμές».
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, ανέφερε σε συνέντευξή του στους New York Times ότι σκοπεύει οι βομβαρδισμοί κατά του Ιράν να συνεχιστούν για τέσσερις έως πέντε εβδομάδες.
Σύμφωνα με την Goldman Sachs Group Inc., μια διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ διάρκειας ενός μήνα θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπερδιπλασιασμό των ευρωπαϊκών τιμών φυσικού αερίου. Αυτό θα συνιστούσε σημαντικό πλήγμα για την αγορά, ιδίως μετά τη μείωση 19% των τιμών τον προηγούμενο μήνα χάρη στον ήπιο καιρό και την επαρκή προσφορά.
Ο Simone Tagliapietra από το think tank Bruegel προειδοποίησε ότι η κατάσταση ενδέχεται να δυσχεράνει την αναπλήρωση των αποθεμάτων τους επόμενους μήνες και να επαναφέρει πιέσεις στο ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας.
Κλιμάκωση της σύγκρουσης
Η ένταση κορυφώθηκε μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, με την Τεχεράνη να απαντά με πλήγματα σε διάφορες χώρες. Δεξαμενόπλοια LNG που επρόκειτο να φορτώσουν σε Κατάρ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα φαίνεται να καθυστερούν ή να ανακατευθύνουν τα δρομολόγιά τους.
Το Ισραήλ διέταξε προσωρινό κλείσιμο ορισμένων εγκαταστάσεων παραγωγής φυσικού αερίου για λόγους ασφαλείας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και το μεγάλο κοίτασμα Leviathan gas field, το οποίο είχε επίσης διακόψει τη λειτουργία του ως προληπτικό μέτρο κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης Ισραήλ–Ιράν τον Ιούνιο.
Παρότι το Ιράν δήλωσε ότι δεν προτίθεται να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, τα πλοία άρχισαν να αποφεύγουν τη διέλευση σχεδόν αμέσως μετά την έναρξη των εχθροπραξιών. Το Κατάρ ανακοίνωσε προσωρινή αναστολή της ναυσιπλοΐας.
Τα ολλανδικά συμβόλαια φυσικού αερίου πρώτου μήνα — σημείο αναφοράς για την Ευρώπη — διαπραγματεύονταν 21% υψηλότερα στα 38,72 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις 8:52 π.μ. στο Άμστερνταμ.
Η αγορά παραμένει σε καθεστώς αυξημένης μεταβλητότητας, με τους επενδυτές να σταθμίζουν τη διάρκεια της κρίσης και τις πιθανές επιπτώσεις στην παγκόσμια ενεργειακή αλυσίδα.
