Μια συνεκτική δέσμη πολλαπλών μέτρων και επενδυτικών παρεμβάσεων, με ορίζοντα έως το 2029, δρομολογεί η κυβέρνηση με στόχο τη σταδιακή αποκλιμάκωση του ενεργειακού κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Το κυβερνητικό σχέδιο φιλοδοξεί να οδηγήσει σε μείωση της λιανικής τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας κατά 30% την περίοδο 2027-2029, μέσα από ένα συνδυασμό επενδύσεων στα δίκτυα, ενίσχυσης της αποθήκευσης ενέργειας, ανάπτυξης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και δράσεων ενεργειακής εξοικονόμησης.
Το φιλόδοξο στοίχημα για την αποκλιμάκωση του ενεργειακού κόστους έθεσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της 90ής ΔΕΘ, ενώ η εξειδίκευση των κυβερνητικών παρεμβάσεων αναμένεται από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου.
Η κυβερνητική προσέγγιση βασίζεται στην εκτίμηση ότι η μόνιμη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας δεν μπορεί να προέλθει από μία μεμονωμένη παρέμβαση, αλλά απαιτεί συνδυασμό υποδομών και πολιτικών. Στο επίκεντρο βρίσκονται η επέκταση και ενίσχυση των δικτύων, η αύξηση της δυνατότητας αποθήκευσης της ενέργειας που παράγεται από ΑΠΕ, η ενίσχυση της αυτοκατανάλωσης και η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης σε κατοικίες, επιχειρήσεις και δημόσια κτίρια.
Οι βασικοί άξονες του σχεδίου
Κεντρική θέση στο πακέτο με βάση πηγές του ΥΠΕΘΟ, καταλαμβάνουν οι επενδύσεις στην αποθήκευση ενέργειας. Προβλέπεται νέο πρόγραμμα επιχορήγησης μπαταριών, συνολικού ύψους 200 εκατ. ευρώ, από εθνικούς πόρους για την περίοδο 2027-2028. Η δράση θα καλύπτει διαφορετικές κατηγορίες έργων, από μπαταρίες που συνδυάζονται με μονάδες ΑΠΕ και συστήματα αυτοκατανάλωσης έως αυτόνομα έργα αποθήκευσης.
Παράλληλα, από την 1η Ιανουαρίου 2027 μειώνεται κατά 50% η πρώτη κλίμακα της χρέωσης ΥΚΩ, έως τις 500 kWh, για όλες τις οικιακές παροχές, οι οποίες ανέρχονται σε περίπου 6 εκατομμύρια. Η χρέωση θα υποχωρήσει από 6,9 ευρώ/MWh σε 3,45 ευρώ/MWh.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση καθίσταται εφικτή χάρη στη μείωση των δαπανών του λογαριασμού ΥΚΩ μετά τις διασυνδέσεις των νησιών. Το ετήσιο όφελος εκτιμάται σε περίπου 50 εκατ. ευρώ, ενώ για τη στήριξη του λογαριασμού ΥΚΩ ο κρατικός προϋπολογισμός θα διαθέσει 200 εκατ. ευρώ το 2027. Η νέα μείωση έρχεται να προστεθεί στην αντίστοιχη κατά 50% μείωση που εφαρμόζεται ήδη από την 1η Ιουλίου 2026 για τη βιομηχανία.
Πάνω από 6 δισ. ευρώ για τα δίκτυα
Καθοριστικό ρόλο στο κυβερνητικό σχέδιο αναμένεται να διαδραματίσουν οι επενδύσεις του ΑΔΜΗΕ, συνολικού ύψους άνω των 6 δισ. ευρώ, για την ενίσχυση και επέκταση των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Στο επενδυτικό πλάνο περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των Δωδεκανήσων και των νησιών του Βορείου Αιγαίου, ενώ το επόμενο διάστημα αναμένεται η ολοκλήρωση και της τέταρτης και τελευταίας φάσης της διασύνδεσης των Κυκλάδων.
Στην Κρήτη έχει ήδη ολοκληρωθεί η δεύτερη ηλεκτρική διασύνδεση, στη γραμμή Ηράκλειο-Αττική, σε συνέχεια της πρώτης διασύνδεσης Χανιά-Πελοπόννησος, ενώ απομένει η κατασκευή της γραμμής Χανιά-Ηράκλειο.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ολοκλήρωση του ανατολικού διαδρόμου της Πελοποννήσου, ο οποίος συνδέει το υφιστάμενο Κέντρο Υπερυψηλής Τάσης Μεγαλόπολης με το νέο ΚΥΤ Κορίνθου και το ΚΥΤ Κουμουνδούρου.
Η ενίσχυση των δικτύων θεωρείται κρίσιμη για την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ, καθώς δημιουργεί τις υποδομές που απαιτούνται ώστε περισσότερη φθηνή πράσινη ενέργεια να μπορεί να απορροφάται από το σύστημα και να φτάνει στην κατανάλωση.
Νέα «Εξοικονομώ» και στροφή στις αντλίες θερμότητας
Σημαντικό μέρος του σχεδιασμού αφορά την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια. Στο πλαίσιο αυτό προωθείται νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» για 62.000 κατοικίες, με χρηματοδότηση 1,2 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.
Παράλληλα, προβλέπεται νέο πρόγραμμα αντικατάστασης συστημάτων θέρμανσης, συνολικού ύψους 930 εκατ. ευρώ, επίσης από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο. Οι επιδοτήσεις θα κατευθυνθούν στην αγορά και εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων.
Συμπληρωματικά, εντός του 2027 αναμένεται να υλοποιηθεί πρόγραμμα ύψους 200 εκατ. ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων για την αγορά αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων από 100.000 δικαιούχους.
Στο επίκεντρο και οι μικρές επιχειρήσεις
Το σχέδιο δεν περιορίζεται στα νοικοκυριά. Για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις προβλέπεται νέο πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης, ύψους 395 εκατ. ευρώ, από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, με στόχο την ενίσχυση περίπου 12.000 επιχειρήσεων.
Η παρέμβαση αποσκοπεί στη μείωση της κατανάλωσης και, κατ’ επέκταση, του λειτουργικού κόστους των μικρών επιχειρήσεων, οι οποίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντική ενεργειακή επιβάρυνση.
Στο προσκήνιο η ενεργειακή αυτονομία των νησιών
Παράλληλα ενεργοποιείται το Ταμείο Απανθρακοποίησης των Νησιών, το οποίο διαθέτει περίπου 1 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις για έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης ενέργειας, με ιδιαίτερη έμφαση στην αυτοκατανάλωση.
Συμπληρωματικά, προχωρούν τα προγράμματα «ΗΛΕΚΤΡΑ» και «ΦΟΙΒΟΣ-ΑΘΗΝΑ», συνολικού ύψους 117 εκατ. και 45 εκατ. ευρώ αντίστοιχα, από εθνικούς πόρους. Μέσω αυτών προβλέπεται η ενεργειακή αναβάθμιση 109 κτιρίων του Δημοσίου και πανεπιστημίων, καθώς και 246 σχολείων, με στόχο τον περιορισμό της ενεργειακής κατανάλωσης.
Οι παρεμβάσεις της ρήτρας διαφυγής
Στο συνολικό σχέδιο για την ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας εντάσσονται και δράσεις που θα χρηματοδοτηθούν μέσω της ρήτρας διαφυγής για την Ενέργεια.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται νέο πρόγραμμα επιχορήγησης μπαταριών για έργα ΑΠΕ, ύψους 200 εκατ. ευρώ, καθώς και νέο έργο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, προϋπολογισμού 50 εκατ. ευρώ, για την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας, ηλιακών θερμοσιφώνων και φωτοβολταϊκών με μπαταρία σε 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη.
Στο ίδιο πακέτο περιλαμβάνεται δράση ύψους 50 εκατ. ευρώ για τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα στη βιομηχανία, ενώ προβλέπονται ακόμη 320 εκατ. ευρώ για σιδηροδρομικά έργα που αφορούν την ενίσχυση της ασφάλειας και επεκτάσεις του δικτύου, καθώς και 20 εκατ. ευρώ για σταθμούς φόρτισης λεωφορείων.
