Για πολλά χρόνια οι κυβερνήσεις αναζητούσαν χρήματα από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής για να μειώσουν τους φόρους, να αυξήσουν τις συντάξεις και να στηρίξουν τους οικονομικά ασθενέστερους. Ήταν ο κωδικός του προϋπολογισμού που μόνιμα έπεφτε έξω. Στα δύσκολα χρόνια των μνημονίων, στην περίοδο των ατέρμονων διαπραγματεύσεων με την τρόικα την προηγούμενη δεκαετία, οι κυβερνήσεις επιχειρούσαν να κλείσουν τα πακέτα μέτρων με υποσχέσεις για την πάταξη της φοροδιαφυγής. Ποτέ τα συγκεκριμένα ποσά δεν γίνονταν δεκτά και αναγκαστικά το πληρώναμε με νέες περικοπές. Όχι γιατί δεν υπήρχε έδαφος, αλλά γιατί τα μέτρα που πρότεινε η ελληνική πλευρά έδειχναν αδυναμία πολιτικής βούλησης. Κανείς δεν πίστευε ότι το εννοούσαμε, πολύ απλά γιατί αυτά που προτείναμε ήταν άτολμα.
Οι λύσεις ήταν μπροστά στα μάτια μας και όταν κάποια στιγμή το 2023, επί υπουργού Οικονομικών Κωστή Χατζηδάκη, αρχίσαμε να τις υλοποιούμε, τότε άρχισαν να γεμίζουν τα δημόσια ταμεία. Ο Προκόπης Χατζηνικολάου στο κυριακάτικο ρεπορτάζ του στην Καθημερινή, υπολόγισε τα ποσά που εισπράχθηκαν από την φοροδιαφυγή αμέσως μετά, την τριετία 2024-2026 στα 9,1 δις., τα περισσότερα των οποίων έγιναν δεχτά από τις κοινοτικές αρχές ως μόνιμα μέτρα και χρηματοδότησαν σημαντικό μέρος των μειώσεων φόρων και των επιδομάτων της τελευταίας τριετίας.
Γιατί; Γιατί πολύ απλά υλοποιήθηκε η διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS. Η επέκταση των ψηφιακών βιβλίων, η ψηφιακή τιμολόγηση, οι διασταυρώσεις της ΑΑΔΕ, οι περιορισμοί στις συναλλαγές με μετρητά και η εντατικοποίηση των ελέγχων. Όλα μαζί διαμόρφωσαν ένα περιβάλλον στο οποίο η απόκρυψη γίνεται δυσκολότερη.
Το ενδιαφέρον είναι ότι τίποτα από αυτά δεν αποτελούσε άγνωστη λύση. Η τεχνολογία υπήρχε, τα προβλήματα ήταν γνωστά και οι δημοσιονομικές ανάγκες μεγάλες. Εκείνο που έλειπε ήταν η αποφασιστικότητα να γίνει πράξη μια μεγάλη αλλαγή. Σαν αυτή που επιδεικνύουν τις τελευταίες εβδομάδες οι αρμόδιες φορολογικές αρχές με τις μεγάλες υποθέσεις που έχουν δει το φως της δημοσιότητας. Η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής δεν είναι άλλωστε μια πολιτική χωρίς κόστος. Θίγει συμφέροντα ανατρέπει παγιωμένες πρακτικές και περιορίζει τις δυνατότητες που για ορισμένους είχαν μετατραπεί σε κεκτημένα. Θέλει κότσια.
Υπάρχει όμως και ένα ευρύτερο ερώτημα. Αν μια σειρά από σχετικά απλές διοικητικές και τεχνολογικές παρεμβάσεις μπορούν να αποδώσουν δισεκατομμύρια ευρώ, πόσα χάνει κάθε χρόνο η ελληνική οικονομία από αντίστοιχες καθυστερήσεις στη Δικαιοσύνη, στις αδειοδοτήσεις, στην πολεοδομία και στη δημόσια διοίκηση; Πόσες επενδύσεις δεν γίνονται. Πόσες επιχειρήσεις ταλαιπωρούνται και πόσοι πόροι σπαταλώνται επειδή το κράτος αδυνατεί να εφαρμόσει όσα το ίδιο έχει αποφασίσει; Όχι επειδή δεν γνωρίζει τι πρέπει να κάνει, αλλά επειδή οι αντιστάσεις είναι ισχυρότερες από την πολιτική βούληση..
