Έντονες αντιδράσεις εκφράστηκαν στο Δημοτικό Συμβούλιο Νάξου και Μικρών Κυκλάδων κατά τη συνεδρίαση της 11ης Μαρτίου 2026, στο πλαίσιο της διαβούλευσης για το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο των μικρών νησιών. Στο επίκεντρο βρέθηκε η προοπτική ανάπτυξης μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων στα Κουφονήσια, με τις τοπικές αρχές να διατυπώνουν σαφή αντίθεση.
Χαρακτηριστικά ο αντιδήμαρχος Κουφονησίων Αντώνης Κωβαίος ανέφερε ότι “σύμφωνα με τους στόχους του ΕΠΣ το αναπτυξιακό μοντέλο που προωθείται για τα Κουφονήσια θέτει στον πυρήνα του τον τουρισμό, προσπαθώντας να περιορίσει τη μαζική εκδοχή του, υιοθετεί τον εκσυγχρονισμό του υφιστάμενου τουριστικού προϊόντος και τη συναρμογή του με τον τουρισμό ειδικών κινήτρων όπως αγροτουρισμός. Θέλω να επιστήσω, πως η προσέγγιση του ΕΠΣ δεν πρέπει λανθασμένα να εστιάσει σε ένα μοντέλο κλασικής τουριστικής ομογενοποίησης, με εκσυγχρονισμό του τουριστικού προϊόντος μέσω της δημιουργίας μεγάλων 4* και 5* ξενοδοχειακών μονάδων 30 ώς 50 κλινών υψηλών απαιτήσεων, καθώς αυτές, δεν συνάδουν με την φυσιογνωμία, τον χαρακτήρα και την ιδιαίτερα μικρή κλίμακα των Κουφονησίων. Αυτές οι δυσανάλογες και απρόσωπες επενδύσεις προσελκύουν κατά κύριο λόγο εξωγενή κεφάλαια, περιθωριοποιώντας την τοπική επιχειρηματικότητα που βασίζεται σε μικρές ήπιες επενδύσεις, ενώ ταυτόχρονα υποβαθμίζουν το υφιστάμενο τουριστικό προϊόν και καταστρατηγούν το περιβάλλον” τόνισε.
Κεντρικός άξονας των προτάσεων είναι η σημαντική μείωση της επιτρεπόμενης δόμησης στις εκτός σχεδίου περιοχές. Από τα περίπου 1.500 τ.μ. που ισχύουν σήμερα, προτείνεται η μείωση στα 400 τ.μ. ανά γήπεδο, με επιπλέον 100 τ.μ. μόνο για βοηθητικές χρήσεις. Το μέτρο αφορά ακίνητα άνω των 8 στρεμμάτων και στοχεύει στη διατήρηση της μικρής κλίμακας.
"Η συνεχής δημιουργία μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων τα τελευταία έτη, με βεβαιότητα θα επιφέρει σημαντική αλλοίωση του χαρακτήρα του τόπου μας, μετατρέποντάς τον από έναν "επίγειο παράδεισο της απλότητας" σε ακόμα ένα τυποποιημένο απρόσωπό θέρετρο, χάνοντας έτσι το συγκριτικό του πλεονέκτημα. Γιαυτό το όραμά μας, επιτάσσει μέσω του ΕΠΣ την απόλυτη θωράκιση της μοναδικής ταυτότητας των Κουφονησίων, μέσα από ένα μοντέλο εξαιρετικά περιορισμένης ήπιας βιώσιμης ανάπτυξης που δεν θα ορίζεται αποκλειστικά σε κλίνες και τετραγωνικά, αλλά θα ορίζει ως επίκεντρο την αυθεντικότητα, την διαφύλαξη του τοπίου, την προστασία του περιβάλλοντος και των πόρων, τη διατήρηση της τοπικής οικονομίας και της κοινωνικής δομής" ανέφερε ο κ. Κωβαίος και τόνισε ότι:
"Η όποια ανάπτυξη πρέπει να συνεχίσει να έχει αυθεντικότητα και ανθρώπινο πρόσωπο, στηριζόμενη πρωτίστως στην τοπική επιχειρηματικότητα και αποτρέποντας την περιθωριοποίηση των κατοίκων από μεγάλα, εξωγενή επενδυτικά κεφάλαια. Το όραμά μας για τα Κουφονήσια δεν επιθυμούμε να εξαντλείται στη στενή διαχείριση της δόμησης, αλλά αφορά τη συνολική διαφύλαξη ενός μοναδικού τρόπου ζωής και την προστασία ενός σπάνιου φυσικού κεφαλαίου. Τα Κουφονήσια μπορούν να αποτελέσουν πρότυπο βιώσιμου προορισμού, όπου η οικονομική ευημερία προκύπτει μέσα από την προστασία του περιβάλλοντος και όχι από την κατανάλωσή του. Θεσμικά και καθολικά ως κοινωνία διεκδικούμε ένα ΕΠΣ που θα λειτουργεί ως "ασπίδα" για τα Κουφονήσια. Στόχος μας είναι η ανάπτυξη να υπηρετεί τον τόπο και τους ανθρώπους του, διασφαλίζοντας ότι η μαγεία του νησιού θα παραμείνει ανέπαφη για τις επόμενες γενιές. Επιλέγουμε την αυθεντικότητα έναντι της υπερβολής."
Μόνο ισόγεια κτίρια εκτός σχεδίου
Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται η ανέγερση αποκλειστικά ισόγειων κτιρίων στις εκτός σχεδίου περιοχές, με κατάργηση της δυνατότητας ορόφων. Στόχος είναι ο περιορισμός των μεγάλων όγκων που αλλοιώνουν το φυσικό τοπίο.
«Όχι» σε πισίνες και οργανωμένα τουριστικά συγκροτήματα
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον περιορισμό συγκεκριμένων υποδομών. Προτείνεται η πλήρης κατάργηση των πισινών –ιδιωτικών και κοινόχρηστων– σε τουριστικά καταλύματα, καθώς και η απαγόρευση δημιουργίας ξενοδοχειακών συγκροτημάτων τύπου «κλάμπινγκ» και οργανωμένων κάμπινγκ στο Άνω Κουφονήσι.
Στην ίδια κατεύθυνση, προτείνεται η ενίσχυση των μικρών τουριστικών μονάδων. Συγκεκριμένα, εισηγείται μικρή αύξηση της επιτρεπόμενης δόμησης για αυτοεξυπηρετούμενα καταλύματα, όπως τα ενοικιαζόμενα δωμάτια, από 200 τ.μ. σε 250 τ.μ.
Παρεμβάσεις και εντός σχεδίου περιοχών
Αντίστοιχες αλλαγές εξετάζονται και για τις εντός σχεδίου περιοχές, όπου προτείνεται είτε μείωση της δόμησης για ξενοδοχεία είτε ακόμη και πλήρης κατάργηση της δυνατότητας ανέγερσής τους, με έμφαση σε κατοικίες και μικρά καταλύματα.
Στόχος η βιώσιμη ανάπτυξη
Οι προτάσεις εντάσσονται σε μια συνολικότερη στρατηγική «ήπιας και βιώσιμης ανάπτυξης», που δίνει προτεραιότητα στην προστασία του περιβάλλοντος, των φυσικών πόρων και της κοινωνικής συνοχής. Στόχος είναι να διατηρηθεί ο ιδιαίτερος χαρακτήρας των Κουφονησίων.
Ο φόβος της «τυποποίησης»
Όπως τονίστηκε, η επιτυχία των Κουφονησίων βασίζεται στην αυθεντικότητα και την ανθρώπινη κλίμακα. Η στροφή προς μεγάλες τουριστικές επενδύσεις ενδέχεται να οδηγήσει σε έναν μαζικό και απρόσωπο προορισμό, χάνοντας το βασικό συγκριτικό πλεονέκτημα.
Κοινωνικοοικονομικές ανησυχίες
Τέλος, εκφράστηκαν ανησυχίες ότι οι μεγάλες επενδύσεις, που συνδέονται κυρίως με εξωγενή κεφάλαια, μπορεί να περιορίσουν την τοπική επιχειρηματικότητα και να επηρεάσουν τη συνοχή και τον τρόπο ζωής της τοπικής κοινωνίας.
