Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου στα 110 δολάρια το βαρέλι και του φυσικού αερίου στα υψηλότερα επίπεδα από τον Δεκέμβριο του 2022 εντείνει τις πιέσεις στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, αυξάνοντας το κόστος από τις μεταφορές και τη θέρμανση έως τα τρόφιμα, τις συσκευασίες και τα στεγαστικά δάνεια.
Ο πόλεμος με το Ιράν έχει οδηγήσει τις τιμές του ντίζελ σε επίπεδα-ρεκόρ. Στη Βρετανία, η μέση τιμή του καυσίμου έφτασε για πρώτη φορά τις 2 λίρες ανά λίτρο, ενώ στις ΗΠΑ άγγιξε τον Σεπτέμβριο τα 6,53 δολάρια ανά γαλόνι. Για να περιορίσει τις πιέσεις, η αμερικανική κυβέρνηση επέτρεψε έως το τέλος του έτους τη χρήση ντίζελ με κόκκινη χρωστική ουσία, το οποίο μέχρι πρότινος προοριζόταν κυρίως για μηχανήματα και οχήματα εκτός δημόσιων δρόμων και απαλλασσόταν από τους σχετικούς φόρους.
Αυξήσεις στο κόστος δανεισμού
Η ενεργειακή ακρίβεια ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις και περιπλέκει τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών για τα επιτόκια. Στη Βρετανία, ο πληθωρισμός αυξήθηκε τον Σεπτέμβριο περισσότερο από τις προβλέψεις, ενώ το αυξημένο κόστος καυσίμων είχε ήδη συμβάλει στην άνοδο των τιμών τους προηγούμενους μήνες.
Στην Αυστραλία, η αύξηση του βασικού επιτοκίου στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 15 ετών επιβαρύνει τα στεγαστικά δάνεια, τα περισσότερα από τα οποία έχουν κυμαινόμενο επιτόκιο. Για δάνειο 731.000 αυστραλιανών δολαρίων με διάρκεια 30 ετών, η άνοδος του επιτοκίου από 5,5% το 2025 σε 6,2% σήμερα αυξάνει τις ετήσιες αποπληρωμές κατά περίπου 3.900 αυστραλιανά δολάρια.
Στις ΗΠΑ, τα επιτόκια στεγαστικών δανείων σταθερού επιτοκίου διάρκειας 30 ετών έχουν αυξηθεί από περίπου 6,1% σε 7,5%, περιορίζοντας τη ζήτηση από υποψήφιους αγοραστές κατοικιών.
Ακριβότερη θέρμανση και συσκευασίες
Σημαντική επιβάρυνση αναμένεται και για τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν πετρέλαιο θέρμανσης. Στην πολιτεία της Νέας Υόρκης, οι σχετικοί λογαριασμοί εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 47% σε σύγκριση με πέρυσι. Στη Βρετανία, όπου κυριαρχεί το φυσικό αέριο για τη θέρμανση, οι λογαριασμοί ενδέχεται να αυξηθούν κατά 10% σε ετήσια βάση το τρέχον τρίμηνο.
Παράλληλα, η άνοδος των τιμών των υδρογονανθράκων αυξάνει το κόστος παραγωγής πλαστικών και συνθετικών υφασμάτων, καθώς το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αποτελούν βασικές πρώτες ύλες. Οι συσκευασίες, είτε πλαστικές είτε χάρτινες είτε γυάλινες, αντιστοιχούν συνήθως στο 5% έως 15% του κόστους παραγωγής ενός καταναλωτικού προϊόντος, σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων MAT.
Στις ΗΠΑ, οι τιμές των πλαστικών αυξήθηκαν κατά 7% τον Αύγουστο σε σύγκριση με τον Οκτώβριο του 2025, ενώ η άνοδος της βενζίνης συνέβαλε καθοριστικά στην επιτάχυνση του πληθωρισμού τον Σεπτέμβριο.
Οι επιπτώσεις αναμένεται να περάσουν και στις τιμές των τροφίμων. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) προειδοποιεί ότι ο παγκόσμιος πληθωρισμός στα τρόφιμα ενδέχεται να ενταθεί και να παραμείνει αυξημένος έως το 2027, καθώς οι διαταραχές στις μεταφορές και το υψηλότερο κόστος των λιπασμάτων, που παράγονται με τη χρήση φυσικού αερίου, επιβαρύνουν την εφοδιαστική αλυσίδα.
Η ενεργειακή κρίση δεν περιορίζεται, επομένως, στις τιμές των καυσίμων. Μεταφέρεται σταδιακά σε βασικές κατηγορίες δαπανών, περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και αυξάνοντας το κόστος διαβίωσης.
Πηγή: Reuters
