Το ερώτημα για μια νέα ενεργειακή επένδυση δεν θα είναι μόνο αν υπάρχει διαθέσιμος ηλεκτρικός χώρος. Θα είναι και πόσο από αυτόν θα είναι εγγυημένος, πόσες περικοπές θα πρέπει να αποδεχθεί ο επενδυτής και ποιο κόστος υποδομών θα αναλάβει.
Αυτό είναι το πρακτικό αποτύπωμα των ρυθμίσεων για τις επιχειρήσεις στο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ, που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 24 Οκτωβρίου. Η ευέλικτη σύνδεση επιχειρεί να ξεμπλοκάρει νέες επενδύσεις σε περιοχές με κορεσμένα δίκτυα. Την ίδια ώρα, το σχέδιο αυστηροποιεί τις υποχρεώσεις για τα ιδιωτικά δίκτυα Μέσης Τάσης και εισάγει ειδικό, απαιτητικό πλαίσιο για τα data centers.
Σύνδεση τώρα, με αποδοχή περικοπών
Οι νέες Συμβάσεις Σύνδεσης Ευέλικτης Ισχύος απευθύνονται σε περιοχές όπου δεν υπάρχει χωρητικότητα για σύνδεση με πλήρως εγγυημένη ισχύ. Η εγκατάσταση θα μπορεί να συνδεθεί, εφόσον αποδεχθεί ότι ο διαχειριστής θα περιορίζει, εντός προσυμφωνημένων ορίων, την ενέργεια που εγχέει ή απορροφά.
Η σύμβαση θα διαχωρίζει την εγγυημένη από την ευέλικτη ισχύ. Για την πρώτη, ο διαχειριστής δεν θα μπορεί να επιβάλλει περικοπές χωρίς αποζημίωση. Για τη δεύτερη, οι περικοπές θα επιτρέπονται μέχρι ένα συμφωνημένο όριο, χωρίς αποζημίωση. Αν το όριο ξεπεραστεί, ο επενδυτής θα δικαιούται αποζημίωση. Αν η εγκατάσταση δεν τηρεί τους περιορισμούς, θα επιβάλλονται χρεώσεις μη συμμόρφωσης. Παράλληλα, προβλέπεται υποχρεωτική εγκατάσταση συστήματος ελέγχου ισχύος.
Για ένα φωτοβολταϊκό ή ένα έργο αποθήκευσης, η σύνδεση μπορεί να έρθει νωρίτερα, αλλά με τίμημα τη μειωμένη βεβαιότητα για την παραγωγή ή τη λειτουργία του. Για μια βιομηχανία ή άλλη επιχείρηση με σταθερές ανάγκες φορτίου, το κρίσιμο ζήτημα είναι αν θα μπορεί να προσαρμόζει την κατανάλωσή της όταν το ζητά ο διαχειριστής. Η ευέλικτη σύνδεση γίνεται έτσι παράμετρος του επιχειρηματικού σχεδιασμού και όχι απλώς τεχνικός όρος.
Τις περιοχές εφαρμογής και τα περιθώρια ισχύος θα καθορίζει η ΡΑΑΕΥ, μετά από εισηγήσεις των διαχειριστών. Μετά την ολοκλήρωση έργων ενίσχυσης του δικτύου, η ευέλικτη σύνδεση μπορεί να μετατραπεί σε εγγυημένη. Αν τα έργα δεν επαρκούν, μπορεί να παραμείνει ως μόνιμη λύση. Το σχέδιο προβλέπει επίσης ότι όποιος απορρίψει προσφορά ευέλικτης σύνδεσης χάνει το συγκεκριμένο αίτημα και μπορεί να επανέλθει μετά την ολοκλήρωση των έργων ενίσχυσης.
Οι διαχειριστές θα δημοσιεύουν ανά τρίμηνο στοιχεία για τη δυνατότητα νέων συνδέσεων ανά περιοχή, ενώ οι αιτήσεις θα υποβάλλονται ψηφιακά. Ο αιτών θα ενημερώνεται για την εξέλιξη του φακέλου του μέσα σε τρεις μήνες. Η πληροφόρηση μπορεί να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να επιλέγουν εγκαίρως τοποθεσία για νέες μονάδες. Δεν εξαφανίζει, όμως, την αβεβαιότητα για το ύψος των περικοπών ή τον χρόνο ολοκλήρωσης των έργων δικτύου.
Ιδιωτικά δίκτυα υπό αυστηρότερο έλεγχο
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και για τα ιδιωτικά δίκτυα Μέσης Τάσης που συνδέουν έργα ΑΠΕ. Οι υπεύθυνοι μηχανικοί θα υποβάλλουν κάθε χρόνο δηλώσεις και τεχνικές εκθέσεις στον ΔΕΔΔΗΕ για την κατάσταση και τη συντήρηση των δικτύων. Ο Διαχειριστής θα μπορεί να διενεργεί επιτόπιους και δειγματοληπτικούς ελέγχους.
Η μη υποβολή των απαιτούμενων στοιχείων ή η διαπίστωση ότι δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα μπορεί να οδηγήσει σε προσωρινή διακοπή λειτουργίας των έργων ΑΠΕ για τουλάχιστον τρεις μήνες. Παράλληλα, τα δίκτυα θα κατασκευάζονται κατά κανόνα υπόγεια. Η εναέρια όδευση θα επιτρέπεται κατ’ εξαίρεση, όταν η υπόγεια λύση είναι τεχνικά αδύνατη και μετά από αξιολόγηση του ΔΕΔΔΗΕ.
Οι ρυθμίσεις προσθέτουν κόστος και οργανωτικές υποχρεώσεις για τους παραγωγούς που χρησιμοποιούν κοινές ιδιωτικές υποδομές. Κυρίως, όμως, συνδέουν πλέον τη λειτουργία του έργου με την τακτική τεχνική τεκμηρίωση και τη συντήρηση του δικτύου. Για επενδύσεις που μοιράζονται μια γραμμή ή υποσταθμό, η ευθύνη και η συνεργασία μεταξύ των εμπλεκομένων αποκτούν μεγαλύτερη σημασία.
Data centers: εγγυητική 200.000 ευρώ ανά MW
Το πιο συγκεκριμένο πλαίσιο αφορά τα κέντρα δεδομένων. Οι επενδυτές θα καλύπτουν το κόστος σύνδεσης και τα έργα ενίσχυσης του συστήματος που απαιτούνται από τη δική τους εγκατάσταση. Θα πρέπει ακόμη να καλύπτουν τουλάχιστον το 60% της ετήσιας κατανάλωσης από ΑΠΕ και να καταθέτουν εγγυητική επιστολή 200.000 ευρώ ανά MW. Προβλέπονται επίσης έλεγχοι οικονομικής επάρκειας και αυστηρότερα κριτήρια επενδυτικής και περιβαλλοντικής ωριμότητας.
Η αρμοδιότητα για τη σύνδεση θα κατανέμεται με βάση τη μέγιστη ισχύ κατανάλωσης: έως 10 MW στον ΔΕΔΔΗΕ και πάνω από 10 MW στον ΑΔΜΗΕ. Για έργα από 4 MW που ο ΔΕΔΔΗΕ δεν μπορεί τεχνικά να εξυπηρετήσει, προβλέπεται διαβίβαση της αίτησης στον ΑΔΜΗΕ χωρίς απώλεια της σειράς προτεραιότητας. Για ένα data center 50 MW, μόνο η εγγυητική φτάνει τα 10 εκατ. ευρώ, ενώ το κόστος σύνδεσης και των αναγκαίων έργων ενίσχυσης παραμένει επιπλέον βάρος του επενδυτή.
Η επιλογή αυτή αποσκοπεί στο να μην επιβαρύνονται οι υπόλοιποι χρήστες του συστήματος με υποδομές που απαιτούνται αποκλειστικά για μια μεγάλη νέα εγκατάσταση. Ταυτόχρονα, ανεβάζει σημαντικά τον πήχη χρηματοδότησης και ωριμότητας για την είσοδο στον κλάδο.
Κοινή χρήση ενέργειας από επιχειρήσεις
Το νομοσχέδιο ανοίγει επίσης τη δυνατότητα κοινής χρήσης ενέργειας από ΑΠΕ μεταξύ νοικοκυριών, μικρομεσαίων επιχειρήσεων και δημόσιων φορέων, μέσω ιδιωτικής συμφωνίας ή κοινού νομικού σχήματος. Η οργάνωση μπορεί να ανατεθεί και σε τρίτο πρόσωπο. Για επιχειρήσεις μεγαλύτερες από τις ΜμΕ, η τεχνική ανάλυση του σχεδίου αναφέρει όριο 6 MW για τη μονάδα και τοπικό χαρακτήρα στην κοινή χρήση.
Για τις μικρότερες επιχειρήσεις, η δυνατότητα αυτή μπορεί να δημιουργήσει νέα σχήματα επιμερισμού της παραγωγής ΑΠΕ και του κόστους επένδυσης. Το οικονομικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τον τρόπο κατανομής της ενέργειας, τα δεδομένα μέτρησης και τις χρεώσεις δικτύου, στοιχεία που θα χρειαστούν περαιτέρω εξειδίκευση.
Η εικόνα που προκύπτει είναι σαφής: το νομοσχέδιο επιχειρεί να ανοίξει χώρο για επενδύσεις, αλλά η πρόσβαση στο δίκτυο συνδέεται πλέον με περισσότερους όρους. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να σταθμίσουν την ταχύτητα σύνδεσης απέναντι στον κίνδυνο περικοπών, το κόστος των υποδομών και τις τεχνικές υποχρεώσεις που αναλαμβάνουν. Το κρίσιμο ερώτημα στη διαβούλευση είναι αν οι κανόνες θα γίνουν αρκετά συγκεκριμένοι ώστε οι επενδυτές να μπορούν να υπολογίσουν εκ των προτέρων το πραγματικό κόστος και τη διαθεσιμότητα της ισχύος.
