Δυσκολότερη γίνεται η πρόσβαση των Αμερικανών αγροτών σε κρατική χρηματοδότηση για φωτοβολταϊκά και έργα εξοικονόμησης ενέργειας, μετά την αλλαγή των κανόνων του προγράμματος Rural Energy for America Program (REAP) από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.
Με βάση το νέο πλαίσιο, που τίθεται σε ισχύ στις 16 Οκτωβρίου, οι αγρότες θα πρέπει πρώτα να ολοκληρώνουν τις ενεργειακές επενδύσεις τους και να αποδεικνύουν ότι έχουν επιτύχει εξοικονόμηση ενέργειας για έναν χρόνο, προτού υποβάλουν αίτηση χρηματοδότησης. Μέχρι σήμερα, μπορούσαν να διεκδικούν επιχορηγήσεις που κάλυπταν έως και το 50% του κόστους ενός έργου πριν από την έναρξη των εργασιών.
Η αλλαγή αναμένεται να περιορίσει τη δυνατότητα συμμετοχής μικρών αγροτικών εκμεταλλεύσεων, οι οποίες συχνά δεν διαθέτουν τα απαραίτητα κεφάλαια για να καλύψουν εξ ολοκλήρου το κόστος μιας επένδυσης. Οι αγρότες αντιμετωπίζουν ήδη αυξημένες δαπάνες λόγω των δασμών της αμερικανικής κυβέρνησης, καθώς και του υψηλότερου κόστους καυσίμων και λιπασμάτων.
Το REAP έχει χρηματοδοτήσει περισσότερα από 19.000 ενεργειακά έργα την τελευταία δεκαετία, μεταξύ των οποίων φωτοβολταϊκές και αιολικές εγκαταστάσεις, μονάδες παραγωγής βιοαερίου από αγροτικά απόβλητα και παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης. Σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Συνασπισμού για τη Βιώσιμη Γεωργία (NSAC), την περίοδο 2014-2025 διατέθηκαν μέσω επιχορηγήσεων και εγγυήσεων δανείων περισσότερα από 4,8 δισ. δολάρια.
Το πρόγραμμα είχε εγκριθεί από το Κογκρέσο το 2008 και διατηρούσε ευρεία διακομματική υποστήριξη. Περισσότερα από τα δύο τρίτα των επιχορηγήσεων κατευθύνθηκαν σε δικαιούχους εκλογικών περιφερειών που εκπροσωπούνται από Ρεπουμπλικανούς, σύμφωνα με ανάλυση του Ινστιτούτου Brookings.
Η κυβέρνηση Τραμπ είχε αναστείλει την υποβολή νέων αιτήσεων μέσα στο 2026, προκειμένου να αναθεωρήσει τους όρους του προγράμματος. Είχε προηγηθεί, το 2025, η αυστηροποίηση των κριτηρίων επιλεξιμότητας για φωτοβολταϊκά έργα, με την υπουργό Γεωργίας Μπρουκ Ρόλινς να υποστηρίζει ότι οι εγκαταστάσεις καταλαμβάνουν πολύτιμες γεωργικές εκτάσεις. Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Γεωργίας, σχεδόν το 64% των έργων που εντάχθηκαν στο REAP από το 2017 αφορούσε φωτοβολταϊκά.
Εκπρόσωπος του υπουργείου υποστήριξε ότι οι νέοι κανόνες αποσκοπούν στη χρηματοδότηση έργων με αποδεδειγμένα αποτελέσματα και όχι βάσει εκτιμήσεων για μελλοντική εξοικονόμηση.
Ωστόσο, εκπρόσωποι του αγροτικού και ενεργειακού κλάδου προειδοποιούν ότι η υποχρέωση προκαταβολικής κάλυψης του κόστους θα λειτουργήσει αποτρεπτικά για πολλές μικρές εκμεταλλεύσεις. Η Ρίτσα Πατέλ, ειδική σε θέματα πολιτικής του NSAC, σημείωσε ότι το κόστος των έργων μπορεί να κυμαίνεται από μερικές χιλιάδες έως εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια.
Οι αλλαγές επηρεάζουν και επιχειρήσεις που υποστήριζαν τους αγρότες στην εξασφάλιση χρηματοδότησης. Η Βερόνικα ΜακΦάντεν, η οποία ίδρυσε εταιρεία στην Αϊόβα το 2023 για την παροχή βοήθειας σε αιτήσεις του REAP, αναγκάστηκε τον Αύγουστο να απολύσει και τους πέντε εργαζομένους της, καθώς η δραστηριότητα της επιχείρησης περιορίστηκε μετά την αναστολή του προγράμματος.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση γαλακτοπαραγωγού στο Μίσιγκαν, ο οποίος επιδίωκε να εγκαταστήσει φωτοβολταϊκό σύστημα αξίας 85.000 δολαρίων, με στόχο να καλύπτει περίπου το 80% των ηλεκτρικών αναγκών της εκμετάλλευσής του. Η επιχορήγηση που είχε ζητήσει δεν εγκρίθηκε ποτέ.
Οι επικριτές των αλλαγών εκτιμούν ότι οι νέοι όροι αυξάνουν το χρηματοδοτικό ρίσκο και ενδέχεται να περιορίσουν τις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια στον αγροτικό τομέα, ιδιαίτερα από παραγωγούς με περιορισμένη πρόσβαση σε κεφάλαια.
Πηγή: Reuters
