Νέους κανόνες για τους καταναλωτές που αφήνουν πίσω τους απλήρωτους λογαριασμούς και μετακινούνται από πάροχο σε πάροχο φέρνει το νέο πλαίσιο για την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας, επιχειρώντας να περιορίσει τον λεγόμενο «ενεργειακό τουρισμό» και να βάλει φρένο στη συσσώρευση ληξιπρόθεσμων οφειλών στην αγορά ρεύματος.
Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκεται η δημιουργία ενός μηχανισμού «σήμανσης» των πελατών με οφειλές στο πληροφοριακό σύστημα του ΔΕΔΔΗΕ. Μέσω αυτού, οι προμηθευτές θα μπορούν να γνωρίζουν εάν ένας υποψήφιος πελάτης έχει αφήσει χρέη σε προηγούμενες εταιρείες και, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αρνούνται την εκπροσώπησή του.
Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα χρέη στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις βασικές πηγές προβληματισμού για τους προμηθευτές. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές είχαν ξεπεράσει πέρυσι τα 3 δισ. ευρώ, με σημαντικό τμήμα τους να αφορά πρώην πελάτες, δηλαδή καταναλωτές που άλλαξαν εταιρεία αφήνοντας ανεξόφλητα ποσά στον προηγούμενο πάροχο.
Τρεις σημάνσεις φέρνουν «μπλόκο»
Το νέο σύστημα διαφοροποιεί τη μεταχείριση του καταναλωτή ανάλογα με το ιστορικό των οφειλών του και, κυρίως, με το πόσες φορές έχει καταγραφεί σχετική σήμανση μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Η αυστηρότερη πρόβλεψη ενεργοποιείται όταν ένας πελάτης συγκεντρώσει τρεις σημάνσεις κατά την τελευταία διετία. Σε αυτή την περίπτωση, δεν θα μπορεί πλέον να μετακινηθεί ελεύθερα σε νέο προμηθευτή, καθώς ενεργοποιείται αυτομάτως περιορισμός στην αλλαγή εταιρείας.
Πρόκειται ουσιαστικά για το «φρένο» που επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις πιο συστηματικές περιπτώσεις ενεργειακού τουρισμού, όταν δηλαδή ένας καταναλωτής μετακινείται επανειλημμένα μεταξύ εταιρειών αφήνοντας ανεξόφλητες υποχρεώσεις.
Διαφορετική είναι η αντιμετώπιση όταν έχουν καταγραφεί δύο σημάνσεις. Στην περίπτωση αυτή δεν προβλέπεται αυτόματος αποκλεισμός από την αλλαγή παρόχου, ωστόσο η εταιρεία στην οποία απευθύνεται ο καταναλωτής αποκτά τη δυνατότητα να αρνηθεί να τον αναλάβει.
Ο πελάτης θα μπορεί επομένως να απευθυνθεί και σε άλλους προμηθευτές αναζητώντας εταιρεία που θα δεχθεί να τον εκπροσωπήσει. Εάν, όμως, δεν καταφέρει τελικά να συνάψει σύμβαση στην ελεύθερη αγορά, θα καταλήγει στον Προμηθευτή Καθολικής Υπηρεσίας.
Διακανονισμός πριν από τα αυστηρότερα μέτρα
Το νέο πλαίσιο δεν περιορίζεται πάντως στην επιβολή εμποδίων στη μετακίνηση των οφειλετών. Προβλέπει προηγουμένως διαδικασία επικοινωνίας μεταξύ εταιρείας και πελάτη, καθώς και τη δυνατότητα ρύθμισης της οφειλής.
Η λογική είναι να δίνεται στον καταναλωτή η ευκαιρία να τακτοποιήσει ή να διακανονίσει το χρέος του πριν ενεργοποιηθούν οι αυστηρότερες προβλέψεις. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να γίνει διάκριση ανάμεσα σε καταναλωτές που αντιμετωπίζουν πραγματική δυσκολία στην εξόφληση των λογαριασμών τους και σε περιπτώσεις συστηματικής μετακίνησης μεταξύ προμηθευτών με ανεξόφλητα υπόλοιπα.
Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για την αγορά, καθώς τα χρέη που μένουν στις εταιρείες δεν εξαφανίζονται με την αλλαγή προμηθευτή. Αντίθετα, επιβαρύνουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων και, σύμφωνα με παράγοντες του κλάδου, μπορούν τελικά να μετακυλιστούν έμμεσα στο σύνολο της αγοράς, επηρεάζοντας και τους συνεπείς καταναλωτές.
Παράλληλα, η εφαρμογή των νέων κανόνων ανοίγει εκ νέου τη συζήτηση γύρω από τα όρια που μπορούν να τεθούν στο δικαίωμα ενός καταναλωτή να επιλέγει ελεύθερα προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας.
Το θέμα δεν είναι καινούργιο. Στο παρελθόν, αντίστοιχη παρέμβαση της Ρυθμιστικής Αρχής είχε βρεθεί ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, το οποίο είχε ακυρώσει το σχετικό μέτρο.
Η κρίσιμη παράμετρος αυτή τη φορά είναι η αναλογικότητα των περιορισμών. Εκτιμήσεις από την αγορά συγκλίνουν στο ότι η νέα αρχιτεκτονική επιχειρεί να διαφοροποιηθεί από προηγούμενες ρυθμίσεις, καθώς δεν αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο κάθε καταναλωτή που έχει μία οφειλή, αλλά συνδέει τους περιορισμούς με την επανάληψη της συμπεριφοράς μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Ακριβώς εκεί βρίσκεται και η προσπάθεια νομικής θωράκισης του μέτρου, να αντιμετωπιστεί δηλαδή η συστηματική δημιουργία χρεών χωρίς να καταργείται οριζόντια η δυνατότητα αλλαγής παρόχου για κάθε νοικοκυριό ή επιχείρηση που εμφανίζει ληξιπρόθεσμη οφειλή.
