Πόση ενέργεια καταναλώνει καθημερινά ένα δημοτικό κτίριο στο Ηράκλειο; Πού υπάρχουν απώλειες, πότε αυξάνεται η κατανάλωση και πόσο νερό απαιτείται τελικά για τη λειτουργία των δημοτικών υποδομών; Ερωτήματα που μέχρι σήμερα δεν ήταν πάντοτε εύκολο να απαντηθούν άμεσα, αρχίζουν πλέον να αποκτούν συγκεκριμένες απαντήσεις μέσα από πραγματικά δεδομένα.
Το Ηράκλειο περνά σταδιακά σε μια διαφορετική λογική διαχείρισης των δημοτικών του υποδομών, όπου η κατανάλωση ενέργειας και νερού δεν αποτελεί απλώς έναν αριθμό στον λογαριασμό, αλλά ένα στοιχείο που καταγράφεται, παρακολουθείται και αναλύεται. Η τεχνολογία γίνεται έτσι ένα νέο ψηφιακό «μάτι» για τις υπηρεσίες του Δήμου, με στόχο να γνωρίζουν καλύτερα πώς λειτουργούν τα κτίρια και πού χρειάζονται παρεμβάσεις.
Η ενεργειακή παρακολούθηση αποτελεί μέρος του έργου «Δράσεις έξυπνης πόλης και βιωσιμότητας Δήμου Ηρακλείου», το οποίο βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης. Πρόκειται για ένα ευρύτερο πλέγμα εφαρμογών που συνδέει την ενέργεια και το περιβάλλον με την πολιτική προστασία, τη διαχείριση των απορριμμάτων και τη λειτουργία κρίσιμων δημοτικών υποδομών.
Όταν τα κτίρια αρχίζουν να δίνουν δεδομένα
Ανάλογα με το σύστημα, καταγράφονται και αναλύονται στοιχεία για την ενεργειακή κατανάλωση και την κατανάλωση νερού δημοτικών κτιρίων. Τα δεδομένα αποθηκεύονται στις σχετικές εφαρμογές και αξιοποιούνται από το επιστημονικό προσωπικό του Δήμου, ώστε να υπάρχει σαφέστερη εικόνα για τη λειτουργία των εγκαταστάσεων.
Στην πράξη, η συνεχής μέτρηση μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό αποκλίσεων, αυξημένων καταναλώσεων και προβλημάτων, αλλά και στον καλύτερο προγραμματισμό διορθωτικών παρεμβάσεων. Παράλληλα, δημιουργείται η βάση για μια περισσότερο τεκμηριωμένη ενεργειακή διαχείριση του δημοτικού κτιριακού αποθέματος, καθώς οι αποφάσεις μπορούν πλέον να στηρίζονται σε πραγματικά στοιχεία και όχι μόνο σε εκτιμήσεις.
Κρίσιμο κομμάτι αυτής της ψηφιακής υποδομής είναι το δίκτυο LoRaWAN, ένα πρότυπο επικοινωνίας για εφαρμογές Internet of Things. Η τεχνολογία επιτρέπει σε αισθητήρες και άλλες «έξυπνες» συσκευές να μεταδίδουν δεδομένα σε μεγάλες αποστάσεις με χαμηλή κατανάλωση ενέργειας, δημιουργώντας ουσιαστικά τη γέφυρα επικοινωνίας ανάμεσα στις συσκευές που βρίσκονται στην πόλη και στα κεντρικά πληροφοριακά συστήματα.
Από την ενέργεια μέχρι τη σεισμική προστασία
Το ίδιο ψηφιακό δίκτυο υπηρετεί και έναν διαφορετικό, αλλά κρίσιμο στόχο, την ασφάλεια των δημοτικών κτιρίων. Συστήματα καταγραφής των επιπτώσεων σεισμικής δραστηριότητας έχουν εγκατασταθεί σε δημοτικά κτίρια στις Βασιλειές, στην οδό Μάχης Κρήτης και στην οδό Ανδρόγεω.
Μέσω αισθητήρων παρέχεται συνεχής εικόνα της κατάστασης των συγκεκριμένων κτιρίων και παρακολουθούνται παράμετροι που συνδέονται με τη σεισμική συμπεριφορά τους. Με αυτόν τον τρόπο υποστηρίζεται η τεχνική αξιολόγηση, αλλά και η έγκαιρη ενημέρωση των αρμόδιων υπηρεσιών όταν απαιτείται η λήψη μέτρων προστασίας.
Παράλληλα, η τεχνολογία περνά και στη διαχείριση των απορριμμάτων. Στο πλαίσιο του πιλοτικού προγράμματος «Πληρώνω Όσο Πετάω» ή Pay As You Throw αναπτύσσεται σύστημα ηλεκτρονικής επισήμανσης και τιμολόγησης απορριμμάτων, σε συνδυασμό με σύστημα παρακολούθησης και βελτιστοποίησης της αποκομιδής.
Η πιλοτική εφαρμογή επικεντρώνεται σε επιχειρήσεις που θεωρούνται μεγάλοι παραγωγοί αποβλήτων και δραστηριοποιούνται εντός του Δήμου Ηρακλείου. Στόχος είναι να καταγράφονται οι παραγόμενες ποσότητες, να οργανώνεται αποτελεσματικότερα η συλλογή και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για ένα δικαιότερο και περισσότερο βιώσιμο σύστημα διαχείρισης απορριμμάτων, στη βάση της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει».
Μια πόλη που αρχίζει να μετρά πριν αποφασίσει
Η μεγάλη αλλαγή βρίσκεται τελικά στον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις. Κυκλοφορία, κατανάλωση ενέργειας και νερού, απορρίμματα και σεισμική συμπεριφορά κτιρίων μετατρέπονται σε δεδομένα που μπορούν να αναλυθούν και να χρησιμοποιηθούν από τις υπηρεσίες του Δήμου.
Τα στοιχεία αξιοποιούνται για την καλύτερη παρακολούθηση της πόλης, τη βελτίωση της λειτουργίας των δημοτικών υποδομών, τον εντοπισμό προβλημάτων και τον προγραμματισμό παρεμβάσεων, με τον Δήμο να επισημαίνει ότι η διαχείρισή τους γίνεται με εφαρμογή των προβλέψεων για την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Το υποέργο «Δράσεις έξυπνης πόλης και βιωσιμότητας Δήμου Ηρακλείου» εντάσσεται στο έργο «Ελληνικές έξυπνες πόλεις - Επενδύσεις σε υποδομές και συστήματα SSC για ένα βιώσιμο & πράσινο αστικό μέλλον», χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ξεκίνησε την προηγούμενη δημοτική περίοδο και συνεχίζεται στην παρούσα, έχοντας πλέον φτάσει στο στάδιο της ολοκλήρωσης.
Και κάπως έτσι, η έννοια της «έξυπνης πόλης» αποκτά πιο πρακτικό περιεχόμενο. Γιατί πριν ένας Δήμος αποφασίσει πού πρέπει να εξοικονομήσει ενέργεια, πού χρειάζεται να παρέμβει ή ποια υποδομή παρουσιάζει πρόβλημα, πρέπει πρώτα να μπορεί να τη μετρήσει.
