Η αντιμετώπιση των ρευματοκλοπών, η επιτάχυνση της εγκατάστασης έξυπνων μετρητών και η αναβάθμιση των υποδομών διανομής ηλεκτρικής ενέργειας συνθέτουν το τρίπτυχο των βασικών προτεραιοτήτων του ΔΕΔΔΗΕ για τα επόμενα χρόνια.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε άτυπη ενημέρωση από στελέχη του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του Διαχειριστή, οι μη τεχνικές απώλειες του δικτύου, στις οποίες περιλαμβάνονται κυρίως οι ρευματοκλοπές, εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα του συστήματος διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα.
Το οικονομικό αποτύπωμα των ρευματοκλοπών - 400 εκατ. ευρώ ετησίως
Η εικόνα των τελευταίων ετών καταδεικνύει τη σημαντική επιβάρυνση που έχει προκαλέσει το φαινόμενο. Ενώ πριν από τη δεκαετία των διαδοχικών κρίσεων οι απώλειες κινούνταν κοντά στο 1%, κατά τη διάρκεια της πανδημίας αυξήθηκαν αισθητά, για να ξεπεράσουν το 11% το 2023. Παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωση που ακολούθησε, τα επίπεδα παραμένουν ιδιαίτερα υψηλά.
Με δεδομένο ότι μέσω του δικτύου διανομής διακινούνται περίπου 40 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως, οι απώλειες αντιστοιχούν σε τεράστιες ποσότητες ενέργειας που δεν τιμολογούνται. Οι εκτιμήσεις του ΔΕΔΔΗΕ ανεβάζουν το συνολικό κόστος των ρευματοκλοπών κοντά στα 400 εκατ. ευρώ ετησίως.
Στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι η μείωση του φαινομένου δεν επηρεάζει μόνο τη λειτουργία του δικτύου, αλλά μπορεί να μεταφραστεί και σε οικονομικό όφελος για τους καταναλωτές, καθώς τα ποσά που ανακτώνται από τους ελέγχους δεν αποτελούν έσοδο του Διαχειριστή, αλλά επιστρέφουν στο ενεργειακό σύστημα, περιορίζοντας τις επιβαρύνσεις που κατανέμονται συνολικά στους χρήστες.
Όπως τονίζεται, η ρευματοκλοπή συνιστά παράνομη παρέμβαση στον μετρητικό εξοπλισμό και διώκεται ποινικά, ενώ περίπου οι μισές από τις περιπτώσεις που εξετάζονται κατά τους ελέγχους καταλήγουν να επιβεβαιώνονται ως παραβάσεις.
Στόχος η περαιτέρω αποκλιμάκωση το 2026
Ο σχεδιασμός του ΔΕΔΔΗΕ για την επόμενη χρονιά προβλέπει εντατικοποίηση των ελέγχων και αξιοποίηση νέων τεχνολογικών εργαλείων, με στόχο τη συνέχιση της πτωτικής πορείας των απωλειών.
Κεντρικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια αναμένεται να διαδραματίσει η ευρεία ανάπτυξη των έξυπνων μετρητών, οι οποίοι επιτρέπουν την άμεση παρακολούθηση της κατανάλωσης και διευκολύνουν τον εντοπισμό ύποπτων αποκλίσεων ή παράνομων παρεμβάσεων στο δίκτυο.
Οι έξυπνοι μετρητές αλλάζουν το τοπίο
Το έργο της αντικατάστασης των συμβατικών μετρητών αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις ψηφιοποίησης που υλοποιούνται σήμερα στον ενεργειακό τομέα.
Η πρόοδος είναι ιδιαίτερα σημαντική σε σχέση με το παρελθόν. Πριν από λίγα χρόνια, οι έξυπνοι μετρητές κάλυπταν ένα πολύ μικρό ποσοστό των παροχών ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ πλέον ο ρυθμός εγκατάστασης έχει επιταχυνθεί σημαντικά. Όπως επισημάνθηκε, οι καθυστερήσεις στον σχετικό διαγωνισμό κόστισαν στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα περίπου 1 δισ. ευρώ, ενώ η σύμβαση-πλαίσιο υπογράφηκε τελικά τον Μάιο του 2025.
Ενδεικτικό είναι ότι το 2018 ήταν εγκατεστημένοι μόλις 85.000 μετρητές νέας γενιάς σε σύνολο 7,7 εκατ. παροχών ηλεκτρικής ενέργειας, αντιπροσωπεύοντας ποσοστό μόλις 1,1%. Σήμερα, ο ΔΕΔΔΗΕ προχωρά στην εγκατάσταση περίπου 1,3 εκατ. έξυπνων μετρητών κάθε χρόνο, με τις εκτιμήσεις να θέλουν έως το τέλος του 2025 το νέο σύστημα μέτρησης να καλύπτει σχεδόν τα δύο τρίτα της συνολικής ηλεκτρικής κατανάλωσης της χώρας.
Στο πλαίσιο της πρώτης φάσης του έργου προβλέπεται η τοποθέτηση 2,4 εκατ. έξυπνων μετρητών, οι οποίοι θα αντιστοιχούν περίπου στο 60% της συνολικής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς προτεραιότητα δίνεται σε καταναλωτές με υψηλότερα φορτία. Την ίδια στιγμή, ο Διαχειριστής έχει ήδη αναπτύξει την απαραίτητη ψηφιακή πλατφόρμα για τη διαχείριση των δεδομένων που θα παράγουν οι νέες συσκευές, με τον συνολικό σχεδιασμό να προβλέπει την ολοκλήρωση του έργου έως το τέλος της δεκαετίας.
Ήδη, περίπου το ήμισυ της ενέργειας που διακινείται μέσω του δικτύου μπορεί να υποστηρίξει τα δυναμικά ή λεγόμενα «πορτοκαλί» τιμολόγια. Σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών του ΔΕΔΔΗΕ, η πλήρης ανάπτυξη του συστήματος έξυπνης μέτρησης αναμένεται να τοποθετήσει την Ελλάδα μεταξύ των πιο προηγμένων ευρωπαϊκών χωρών στον τομέα του ψηφιακού μετασχηματισμού των δικτύων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.
Επενδυτικό πρόγραμμα 2,8 δισ. ευρώ
Παράλληλα με την καταπολέμηση των ρευματοκλοπών, ο ΔΕΔΔΗΕ βρίσκεται σε φάση έντονης επενδυτικής δραστηριότητας, επιχειρώντας να καλύψει το κενό που δημιουργήθηκε κατά την προηγούμενη δεκαετία λόγω της σημαντικής υποχώρησης των διαθέσιμων πόρων.
Το δίκτυο που διαχειρίζεται ο οργανισμός συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερα της Ευρώπης, εξυπηρετώντας εκατομμύρια καταναλωτές μέσω εκτεταμένων υποδομών χαμηλής και μέσης τάσης. Το συνολικό μήκος του δικτύου φτάνει τα 250.000 χιλιόμετρα, με 4,5 εκατ. στύλους και περίπου 168.000 υποσταθμούς.
Μετά από μια μακρά περίοδο περιορισμένων επενδύσεων, τα τελευταία χρόνια καταγράφεται σαφής αλλαγή πορείας. Το τρέχον πρόγραμμα ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού του δικτύου φτάνει τα 2,8 δισ. ευρώ, με στόχο την αναβάθμιση των υποδομών και τη δημιουργία των προϋποθέσεων για την υποδοχή ακόμη μεγαλύτερου αριθμού έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Το δίκτυο στην εποχή των ΑΠΕ
Η ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχει αυξήσει σημαντικά τις απαιτήσεις που καλείται να εξυπηρετήσει το δίκτυο διανομής.
Τα τελευταία χρόνια η εγκατεστημένη ισχύς έργων ΑΠΕ που είναι συνδεδεμένα στο δίκτυο έχει υπερδιπλασιαστεί, ενώ παράλληλα αυξάνεται συνεχώς ο αριθμός των παραγωγών που συμμετέχουν στην αγορά.
Η εξέλιξη αυτή καθιστά αναγκαίες νέες επενδύσεις σε υποσταθμούς, γραμμές διανομής και ψηφιακά συστήματα διαχείρισης, προκειμένου να διατηρηθεί η αξιοπιστία του ηλεκτρικού συστήματος και να διευκολυνθεί η περαιτέρω διείσδυση της πράσινης ενέργειας.
Υπογειοποιήσεις και προστασία από ακραία φαινόμενα
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται ταυτόχρονα στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των δικτύων απέναντι σε φυσικές καταστροφές, πυρκαγιές και ακραία καιρικά φαινόμενα.
Οι υπογειοποιήσεις γραμμών αποτελούν βασικό άξονα του σχεδιασμού, με τον ρυθμό υλοποίησης των σχετικών έργων να έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Σημαντικό μέρος των παρεμβάσεων χρηματοδοτείται μέσω ευρωπαϊκών πόρων και του Ταμείου Ανάκαμψης.
Ωστόσο, στελέχη του κλάδου επισημαίνουν ότι η πλήρης υπογειοποίηση του δικτύου δεν θεωρείται τεχνικά και οικονομικά εφικτή. Για τον λόγο αυτό υιοθετείται μοντέλο ιεράρχησης των παρεμβάσεων, με προτεραιότητα στις περιοχές όπου το όφελος από την υπογειοποίηση είναι μεγαλύτερο.
Παράλληλα, ενισχύονται οι δράσεις πρόληψης γύρω από τις εναέριες γραμμές, με εκτεταμένα προγράμματα κλαδεύσεων και δημιουργία αντιπυρικών ζωνών σε περιοχές υψηλού κινδύνου.
Η συνολική στρατηγική του ΔΕΔΔΗΕ αποσκοπεί στη δημιουργία ενός πιο «έξυπνου», ανθεκτικού και ψηφιοποιημένου δικτύου, ικανού να υποστηρίξει τις ανάγκες της ενεργειακής μετάβασης και να περιορίσει φαινόμενα που επιβαρύνουν το σύνολο των καταναλωτών, όπως οι ρευματοκλοπές.
