Αντισταθμιστική στήριξη για τις απώλειες άνω των 2 δις. ευρώ που εκτιμά ότι θα έχει ως το 2039 από το κόψιμο των ροών ρωσικού φυσικού αερίου, επιδιώκει από την ΕΕ η Βουλγαρία, η οποία παράλληλα μπαίνει σε διαδικασία αμφισβήτησης της συμφωνίας με την τουρκική Botas. Παράλληλα βάζει θέμα δημιουργίας προιόντων, πιο διευρυμένων προιόντων στον Κάθετο Διάδρομο αντίστοιχων των route 1,2 και 3.
Μιλώντας στο ICIS, η υφυπουργός Ενέργειας της χώρας, Teodora Georgieva, αποκάλυψε ότι ξεκίνησε συνομιλίες με την Κομισιόν. Δήλωσε δε ότι μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται περιλαμβάνονται:
- η επέκταση του Trans-Balkan Pipeline και του Interconnector Greece-Bulgaria (IGB),
- η αναθεώρηση της συμφωνίας με τη τουρκική BOTAŞ,
- η προώθηση «υπερδεσμευμένων» (superbundled) προϊόντων χωρητικότητας για την επαναξιοποίηση των υποδομών, τη διατήρηση της ασφάλειας εφοδιασμού και την αντιστάθμιση των αναμενόμενων απωλειών.
Η Βουλγαρία αποτελεί βασική πύλη εισόδου ρωσικού αερίου στην ΕΕ μέσω Τουρκίας και υπολόγιζε ότι θα αποκομίσει περίπου 2 δισ. ευρώ σε σωρευτικά έσοδα διαμετακόμισης έως τη λήξη των σχετικών συμβολαίων το 2039.
Ωστόσο, καθώς η ΕΕ αναμένεται να τερματίσει πλήρως τη χρήση ρωσικού φυσικού αερίου έως το τέλος του 2027 στο πλαίσιο του REPowerEU, η Σόφια εξετάζει εναλλακτικές λύσεις που θα ωφελήσουν τόσο τη χώρα όσο και την ευρύτερη περιοχή.
Επέκταση υποδομών
Η κ. Georgieva επιβεβαίωσε ότι η Βουλγαρία έχει ζητήσει ειδικό ευρωπαϊκό μηχανισμό επιχορήγησης για την ενίσχυση του Trans-Balkan pipeline, το οποίο αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του λεγόμενου «Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου» (Vertical Gas Corridor).
Οι Βουλγαρία, Ελλάδα, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία συμφωνούν ότι ο διάδρομος ενισχύει την ασφάλεια εφοδιασμού και τη διαφοροποίηση πηγών, επιτρέποντας βόρειες ροές φυσικού αερίου από τα ελληνικά LNG terminals και το αέριο της Κασπίας μέσω του Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου.
Η επέκταση του τμήματος Rupcha–Vetrino μήκους 61 χλμ. στη βορειοανατολική Βουλγαρία θεωρείται κρίσιμο έργο, καθώς μπορεί να αποσυμφορήσει το σύστημα και να διπλασιάσει τη δυναμικότητα μεταφοράς από νότο προς βορρά στα 10 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως (bcm/έτος), με εκτιμώμενο κόστος 120 εκατ. ευρώ.
Ως πρώην επικεφαλής του IGB, η κ. Georgieva στηρίζει επίσης την επέκταση της δυναμικότητας του διασυνδετήριου αγωγού από 3 bcm/έτος σε 5 bcm/έτος.
Τα «superbundled» προϊόντα
Η Βουλγαρία προσπαθεί επίσης να πείσει την ΕΕ να επιτρέψει τη χρήση superbundled capacity products κατά μήκος του Trans-Balkan corridor.
Η Georgieva υποστήριξε την έναρξη των Routes 1, 2 και 3 — τριών προϊόντων που λανσαρίστηκαν το 2025 ώστε να επιτρέπουν την απευθείας εξαγωγή φυσικού αερίου από την Ελλάδα ή τα ελληνοβουλγαρικά σημεία διασύνδεσης προς την Ουκρανία με μειωμένα τιμολόγια.
Μέχρι στιγμής όμως τα προϊόντα αυτά δεν έχουν προσελκύσει έντονο εμπορικό ενδιαφέρον, ενώ οργανώσεις όπως η Energy Traders Europe προειδοποιούν ότι ενδέχεται να διασπάσουν την ενιαία αγορά ενέργειας της ΕΕ. Η ίδια η ΕΕ έχει συστήσει στις χώρες της περιοχής να εναρμονίσουν κανόνες και τιμολόγια αντί να επεκτείνουν τα superbundled προϊόντα.
Η συμφωνία με τη BOTAŞ
Η Georgieva δήλωσε ότι η αναθεώρηση της 13ετούς συμφωνίας εισαγωγής φυσικού αερίου με τη BOTAŞ αποτελεί επίσης κρίσιμο στοιχείο της απεξάρτησης από τη Ρωσία.
Σύμφωνα με τη συμφωνία που ανακοινώθηκε το 2023, η Βουλγαρία θα καταβάλει περίπου 3 δισ. ευρώ για κρατήσεις διασυνοριακής χωρητικότητας, ανεξάρτητα από το αν θα εισάγει φυσικό αέριο από την Τουρκία ή όχι.
Η συμφωνία έχει προκαλέσει πολλαπλές έρευνες κατά της διαφθοράς και πολιτικές αντιπαραθέσεις στη Βουλγαρία από το 2024, μετατρέποντάς τη σε μία από τις πιο αμφιλεγόμενες ενεργειακές συμφωνίες της χώρας.
